मुक्तायनं : फील
मुखपृष्ठ >> मुक्तायन >> मुक्तायनं : फील
 
ई-पेपर
 
 

लोकसत्ता ब्लॉग


संघाने काँग्रेसलासुद्धा मदत केली आहे!
पर्यावरण हा अडथळा नव्हे, तर निकोप विकासाचा पाया

गाण्यातील ‘साऊण्ड’चा आनंद अनुभवता आला पाहिजे

माणसं बदलण्यापेक्षा धोरणं बदला!

alt

सर्व काही अण्णांनीच करावे, असे लोकांना वाटणे हीच उणीव..

alt
कांद्याचा भाव शंभर रूपये किलो का नको?
 alt
पीडीएतील दिवस आणि अभिनयाचा श्रीगणेशा
 alt
दुर्बलांना पोसणे म्हणजे सबलीकरण नव्हे!
नक्कल करायलाही अक्कल लागते!
मेधा पाटकर यांचे ऐकले असते, तर एकही पूल
झाला नसता!
alt
‘नक्कल’ न करणे हाच बाळासाहेबांचा खरा
वारसा
पाच वर्षे प्रभावी सरकार
देऊ शकेल अशी पर्यायी
व्यवस्था मला दिसत
नाही!
एक तळमळ बोलकी
झाली
आनंदवनाच्या ‘प्रवाहा’त एकरूप आमटेंची तिसरी पिढी..
लोकांसाठी नव्हे ,
लोकांच्या सोबत...
एक गोष्ट आमच्याकडे शक्यतो होत नाही, ती म्हणजे ‘इ'लॉजिकल्’
बोलणं किंवा वागणं!
‘विचार’ निश्चित झाला
की शब्द आपोआप
सामोरे येतात
‘जमिनीचा पैसा
बिल्डरांना नाही, तर सरकारला मिळायला
हवा!’

दि.०९-११-२०१२ रोजी बाजार बंद झाला त्यावेळचा भाव



 

मुक्तायनं : फील Bookmark and Share Print E-mail

मुक्ता बर्वे - शनिवार, ११  फेब्रुवारी २०१२
This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it
altएखाद्या गोष्टीचा फील येतो म्हणजे काय? सांगता येत नाही. पण या फीलवरच अनेक   निर्णय आपसूक घेतले जातात. हाच फील वेगळी अनुभूती देतो.. संवेदना जागृत करतो.. काय असतो हा फील ..
आ पण एखादं चित्र बघतो तेव्हा रंग-रेषा-आकार आपल्या डोळ्यांना दिसतात. संगीत ऐकतो तेव्हा सूर, ताल, स्वर आपल्या कानांना ऐकू येतात. बाहेर निसर्गाच्या सान्निध्यात फिरतो, रुचकर स्वयंपाक चालू असताना स्वयंपाकघरात जातो, परफ्यूम फवारतो तेव्हा ते वास, गंध आपल्या नाकाला येतात. कापडाला, कागदाला, वस्तूला हात लावतो त्याचं टेक्श्चर-पोत हाताला स्पर्शातून कळतात. पदार्थ खातो तेव्हा कडू, गोड, तिखट, खारट चवी जिभेला समजतात या आणि अशा अनेक अनुभवांसाठी आपल्याला एकेक ज्ञानेंद्रिय आहे, पण अशा प्रकारची आणखीन एक गोष्ट सतत आपल्यामध्ये घडत असते ती म्हणजे ‘फील’. त्याला जाणीव म्हणता येईल. ‘मला अमुक-अमुक गोष्टींचा फील आला.’ किंवा ‘तमुक-तमुक गोष्ट जाणवली’ हा फील येणं ही कोणत्या ज्ञानेंद्रियाला कळणारी अ‍ॅक्टिव्हिटी आहे, हे मला नेमकं शोधता येत नाहीये.
काय गंमत आहे ना, ज्या ‘फील’ या संज्ञेचं मला साधं चार शब्दांत वर्णन-विश्लेषण करता येत नाहीये. त्या शब्दावर माझ्या जवळपास सगळ्या गोष्टी अवलंबून आहेत.  दुकानात जाऊन नवीन गोष्टींची खरेदी करण्यापासून ते नवीन प्रोजेक्ट स्वीकारू का नाकारूपर्यंत. हॉटेलात जाऊन काय ऑर्डर देऊपासून, कोणती नवी माणसं आयुष्यात जोडूपर्यंत, सगळं सगळं या फीलवरच अवलंबून आहे. परवडणं, आवडणं, गरज असणं-नसणं, वेळ काढणं- न काढणं ही सगळी झाली भौतिक परिस्थिती. पण याउपर जाऊन ही गोष्ट या वेळी मी का केली? याचं कारण एकच, ‘फील आला.’
मला अनेकदा मुलाखतीमध्ये विचारतात, ‘‘तुला नेहमी चांगल्या प्रोजेक्टमध्ये चांगलेच रोल कसे काय मिळतात? तू त्याची निवड कशी काय करतेस? संहितेचं लिखाण, त्यातली माझी भूमिका, त्यातून मिळणारं मानधन, माझा खर्च होणारा वेळ या प्रॅक्टिकल गोष्टींवर मी अवलंबून असतेच, पण त्याही पलीकडे जाऊन मी जर प्रेक्षक म्हणून ही कलाकृती बघितली तर मला काय ‘फील’ येईल हे मी तपासते. आणि मगच माझा होकार-नकार कळवते. आता फील ही मला वाटतं ‘स्वसंवेद्य’ भावना आहे. म्हणजे मला कशाचा काय फील आला हे मला-तुम्हाला शब्दांत सांगता नाही येत, तो फक्त मलाच जाणवतो. या फीलपायी मी आलेल्या दहामधली पाच प्रोजेक्ट्स स्वीकारते, पण मग ती स्वीकारलेली पाच कामं अत्यंत मनापासून करण्याचा प्रयत्न करते. त्या कामात मी माझ्या बाजूने शंभर टक्के देऊ शकते, कारण मला त्या कामाचा खूप छान फील आलेला असतो. यासंदर्भात मला ज्ञानेश्वरीतली एक ओवी नमूद करावीशी वाटते.
हे शब्देविण संवादिजे। इंद्रिया नेणता भोगिजे।
बोला आदि झोंबिजे। प्रमेयासी।।
हा फील अनेकदा ‘वर्क’ होतो. माझ्या-तुमच्यातसुद्धा. तुमच्याकडून खूप वेळा येणारा अनुभव. नाटकाचा प्रयोग संपल्यानंतर, मुलाखत संपल्यानंतर, कुठेही बाहेर प्रेक्षक मला भेटतात आणि त्यातले काहीजण काहीच बोलत नाहीत किंवा काहीच बोलू शकत नाहीत किंवा खरं तर त्यांना काहीच बोलायचं नसतं.
ते मला भेटतात- बोलण्याच्या- संवादाच्या काही अस्फुट प्रयत्नांनंतर थोडा वेळ तिथेच घुटमळून ते थँक्स म्हणून तिथून निघून जातात, पण मला फील येतो. नक्कीच. शब्दाशिवाय संवाद घडतो, शांततेतून भावना पोहोचतात आणि एकूण परिस्थितीचा फील येतो.
फील ही फारच अमूर्त संकल्पना आहे बुवा! डॉ. विवेक बेळेंच्या ‘नेव्हर माइंड’ नाटकात एक फार सुंदर संकल्पना त्यांनी लिहिलीये. त्यात तो धुक्याविषयी असं म्हणतो, ‘‘इतकं दाट आणि सुंदर धुकं होतं की पलीकडचं काहीही दिसत नव्हतं. हे असं धुकं बघायला लोक पिकनिकला जातात हेच मला कळत नाही. तर धुक्यापलीकडे काही तरी सुंदर आहे याची खात्री मनात वाटत असते.’’ म्हणजे मला वाटतं, पुढे काही तरी सुंदर असणार याची जाणीव होत असते, फील येत असतो..
हा फील जसा चांगला असतो तसा तो वाईट सुद्धा असतोच, कारण माणूस म्हणून आपण आतापर्यंत जे काही जगलोय, जे अनुभव घेऊन समृद्ध झालोय. ते गाठोडं सतत आपल्याबरोबर असतं. त्यामुळे मला जे चांगलं वाटेल किंवा जाणवेल ते तुम्हाला वाटेलच असं नाही ना! एक गोष्ट मी नाकारली, कारण मला तिचा चांगला फील आला नाही. पण त्याच परिस्थितीत माझ्या जागी, माझ्याच वयाच्या, माझ्या सारखीने तीच गोष्ट स्वीकारली, असं होऊ शकतं. कोणत्याही इतर गोष्टीचा सहभाग नसताना फील लेव्हलला स्वीकारलेली गोष्ट आपल्याला शांतपणे निभावता येते. मग इतर कोणाला पटो अथवा न पटो, मला वाटतं चित्रकलेतली अमूर्त ही संकल्पना फील या फॅक्टरभोवतीच बांधलेली असावी. न्यूयॉर्कमध्ये ‘म्युझियम ऑफ मॉडर्न आर्ट’मध्ये जाँ मिरो या स्पॅनिश पेंटरचं चित्र बघताना असंच काही तरी झालं माझं. वरकरणी मोठय़ा कॅनव्हासवर काढलेल्या भूमितीय आकृत्यांची रंगांनी केलेली मांडणी. वास्तविक पाहता मी काही चित्रकलेची अभ्यासक वगैरे नाही, पण तो मोठा कॅनव्हास पाहिला आणि बघतच राहिले. मला काय दिसलं याचं वर्णन मी कदाचित करूही शकेन, पण त्यात मी काय ‘पाहिलं’ हे मी नाही सांगू शकणार. त्या चित्रातला आणि माझ्यातला संवाद मला नाही सांगता येणार, पण मी थक्क झाले. मला फील आला. तीच गोष्ट ‘नायगरा’ पाहिला तेव्हा झाली. नायगऱ्याची भव्यता बघून भारावले. त्या पाण्याचे तुषार अंगावर घेताना मी शहारले, पण मला भरून का आलं, मला नाही सांगता येणार. मला फील आला..
प्रत्येक गोष्टीकडे पाहण्याचा प्रत्येक माणसाचा दृष्टिकोन वेगळा असतो म्हणून फील वेगळा. हा वेगळा फील नक्की कसा येतो हे मला शोधायला आवडेल, कारण तो काम करताना मला गरजेचा वाटतो. ‘तुम्ही टीव्हीवर दिसलात की आम्ही चॅनल बदलत नाही,’ असं सांगणारे प्रेक्षक भेटतात आणि या फीलचा शोध सुरू करावासा वाटतो. कारण मी कोणती मालिका करतेय, कोणता सिनेमा करतेय, कोणती जाहिरात करतेय, हे त्याक्षणी त्यांना महत्त्वाचं वाटत नाहीच. मला बघताक्षणी चॅनल न बदलणारे प्रेक्षक नक्कीच त्यांच्या फीलवर हा निर्णय घेतात. हा तुमच्या-माझ्यातला नि:शब्द संवाद ऐकू आला तर काय मजा येईल. या जाणिवांचा कल्लोळ उठवणारं, फील देणारं आपलं ज्ञानेंद्रिय कोणतं हे तुम्हाला कळलं तर कृपया मलापण सांगा.

 

व्हिडिओ

लाउडस्पीकर  
'महागाई' या विषयावरील चर्चा
blk
आयडिया एक्स्चेंज  
जेष्ठ नाट्यकर्मी विजया मेहता
blk
व्हिवा लाऊंज  
डॉ. रश्मी करंदीकर - पोलीस अधीक्षक (राज्य महामार्ग)
blk
सागर परिक्रमा - २  
‘नौदलवीरा’च्या साहसी प्रवासाला सुरूवात!
लोकसत्ता युट्युब चॅनल
<iframe width="300" height="275" src="http://www.youtube.com/embed/bA4XUHbGh-c" frameborder="0" allowfullscreen></iframe>

लोकसत्ताच्या फेसबुक पेजवरील फोटो अल्बम

'सॅण्डी' संकट!

यश चोप्रा : ‘किंग ऑफ रोमान्स’

लोकसत्ता फेसबुक पेज - कव्हर फोटो

आणखी फोटो पाहण्यासाठी खालील लाईक बटणावर क्लिक करा

‘लोकसत्ता’चे विविध अ‍ॅप्स विनामुल्य डाऊनलोड करा-

वासाचा पयला पाऊस आयला

 


 

साप्ताहिक पुरवणी

लोकरंग (दर रविवारी)


चतुरंग
(दर शनिवारी)

 नवऱ्याकडून घरकामाचा पगार?

alt

 गरज शोधांची जननी

 एक उलट..एक सुलट : वेगळा.. वेगळा..

alt

 करिअरिस्ट मी : ..आणि समस्या ‘सायलेन्ट’ झाल्या

alt

 स्त्री समर्थ : उद्योगस्वामिनी

 बोधिवृक्ष : सूक्ष्मात वसते ब्रह्मांड

 गावाकडची चव : अंबाजोगाईची ‘वैष्णवी’ चव

alt

 आनंदाचं खाणं : अचपळ मन माझे..

alt

 ब्लॉग माझा : आयडिया लई भारी!

alt

 स्त्री जातक : आधी कळस मग पाया रे..!

alt

 अनघड अवघड : बोलायलाच हवं!


वास्तुरंग
(दर शनिवारी)

alt

 एक आस.. उभारीची!

alt

 फटाक्यांपासून इमारतीची सुरक्षा

alt

 घरसजावटीसाठी…
आणखी वाचा...

व्हिवा (दर शुक्रवारी

alt

 फुल टू कल्ला

alt

 कट्टा

alt

 एन्जॉय
आणखी वाचा...

करिअर वृत्तान्त (दर सोमवारी)

 ‘इंग्लिश-विंग्लिश’ :न्यूनगंडाच्या बुडबुडय़ाची गोष्ट
alt   सुट्टी आणि अभ्यास
alt  शिकवून कोणी शिकतं का?
आणखी वाचा...

अर्थवृत्तान्त (दर सोमवारी)

 विमा विश्लेषण : जीवन तरंग
 ‘अर्थ’पूर्ण : महागाईचा भस्मासूर
 गुंतवणूकभान : नव्या दमाचा शूर शिपाई
आणखी वाचा...

आजचे फोटो