एका इतिहासपुरुषाची कथा
मुखपृष्ठ >> लेख >> एका इतिहासपुरुषाची कथा
 
ई-पेपर
 
 

लोकसत्ता ब्लॉग


संघाने काँग्रेसलासुद्धा मदत केली आहे!
पर्यावरण हा अडथळा नव्हे, तर निकोप विकासाचा पाया

गाण्यातील ‘साऊण्ड’चा आनंद अनुभवता आला पाहिजे

माणसं बदलण्यापेक्षा धोरणं बदला!

alt

सर्व काही अण्णांनीच करावे, असे लोकांना वाटणे हीच उणीव..

alt
कांद्याचा भाव शंभर रूपये किलो का नको?
 alt
पीडीएतील दिवस आणि अभिनयाचा श्रीगणेशा
 alt
दुर्बलांना पोसणे म्हणजे सबलीकरण नव्हे!
नक्कल करायलाही अक्कल लागते!
मेधा पाटकर यांचे ऐकले असते, तर एकही पूल
झाला नसता!
alt
‘नक्कल’ न करणे हाच बाळासाहेबांचा खरा
वारसा
पाच वर्षे प्रभावी सरकार
देऊ शकेल अशी पर्यायी
व्यवस्था मला दिसत
नाही!
एक तळमळ बोलकी
झाली
आनंदवनाच्या ‘प्रवाहा’त एकरूप आमटेंची तिसरी पिढी..
लोकांसाठी नव्हे ,
लोकांच्या सोबत...
एक गोष्ट आमच्याकडे शक्यतो होत नाही, ती म्हणजे ‘इ'लॉजिकल्’
बोलणं किंवा वागणं!
‘विचार’ निश्चित झाला
की शब्द आपोआप
सामोरे येतात
‘जमिनीचा पैसा
बिल्डरांना नाही, तर सरकारला मिळायला
हवा!’

दि.०९-११-२०१२ रोजी बाजार बंद झाला त्यावेळचा भाव



 

एका इतिहासपुरुषाची कथा Bookmark and Share Print E-mail

पांडुरंग बलकवडे ,रविवार, २९ जुलै २०१२
शिवचरित्राचा आणि मराठशाहीचा चालता बोलता इतिहास म्हणजे बाबासाहेब पुरंदरे होय!
शिवभक्तीने भारावलेल्या या अवलियाने आपल्या ९० वर्षांच्या आयुष्यात ‘राजा शिवछत्रपती’सारखा अद्वितीय ग्रंथ, ‘जाणता राजा’सारखे महानाटय़ आणि आपल्या ओघवत्या वाणीतील हजारो शिवचरित्र व्याख्यानांच्या माध्यमातून देशभरातच नव्हे तर जगभरात शिवचरित्राचा अखंड जागर केला. त्यांच्या या शिवभक्तीची कुळकथाही तितकीच वेधक आहे. शंभर वर्षांपूर्वी शिवरायांच्या महान कर्तृत्वाने भारावलेल्या जेम्स डग्लस यांना शिवाजी राजांच्या देशबांधवांनाच त्यांचा पडलेला विसर पाहून फार खंत वाटते. त्याबद्दल तो आपल्या ‘बुक ऑफ बॉम्बे’ या ग्रंथात तीव्र खेद व्यक्त करताना आवाहन करतो, की कुठे तुमचे हे कवी?
कुठे आहेत तुमचे कादंबरीकार? कुठे आहे ते तुमचे इतिहासकार ज्यांना आजवर शिवचरित्र लिहावेसे वाटले नाही. त्यांच्या या प्रश्नांनी घायाळ झालेल्या बाबासाहेबांनी ऐन तारुण्यात सार्थ शिवचरित्र लिहिण्याचा संकल्प सोडला आणि तेच आपल्या जीवनाचे ध्येय मानले आणि ते साकार करण्यासाठी अविरत धडपड केली.
शिवचरित्र लेखन हे शिवधनुष्य पेलण्यासारखे आहे, याची त्यांना जाणीव होती. त्यासाठी त्यांनी कठोर परिश्रम घेतले. शेकडो किल्ले आणि ऐतिहासिक स्थळांची हजारो मैलांची पायपीट केली. देशाच्या कानाकोपऱ्यातील दप्तरखाने पालथे घातले. मोडी, पर्शियन, इंग्रजी भाषा शिकून तसेच पोर्तुगीज, डच कागदपत्रांचा आणि साधनांचा सखोल अभ्यास केला.
ऐतिहासिक साधनांच्या सत्यतेवर आधारित चरित्रग्रंथ लेखन करीत असताना ते रुक्ष न होता, सामान्य वाचकालाही वाचनीय वाटावे यासाठी त्यांनी आपल्या अंगच्या प्रतिभाशक्तीला पणाला लावले. त्यातूनच हे शिवचरित्र साकार झाले आहे.
आपले शिवचरित्र सिद्ध करण्यासाठी देशाच्या कानाकोपऱ्यातील ग्रंथालये आणि दप्तरखान्यात त्यांनी आपल्याला गाडून घेतले. इतिहास संशोधक मंडळातील ग. ह. खरे यांच्यासारख्या तपस्वी संशोधकांचे विशेष मार्गदर्शन घेतले तर शं. ना. जोशी, स. ग. जोशी, शां. वि. आवळसकर, द. वा. पोतदार, य. न. केळकर अशा दिग्गज संशोधकांचे सहाय्य घेतले. एवढय़ा अथक प्रयत्नाने साकार झालेल्या शिवचरित्राच्या छपाईसाठीही त्यांना अनेक दिव्य पार करावी लागली. पुस्तकाच्या छपाईसाठी आणि आपल्या नित्याच्या खर्चासाठी त्यांना अनेक छोटय़ा- मोठय़ा नोकऱ्या कराव्या लागल्या. परंतु नोकरी करणे हा त्यांचा पिंड नव्हता. खिशात एक दमडी शिल्लक नसताना, पन्नास-साठ वर्षांपूर्वी २५ ते ३० हजार रुपयांची रक्कम उभी करताना त्यांची चांगलीच उरफड झाली.
गावोगावी हिंडून पुस्तके विक्रीचा व्यवसाय केला. हे ही नसे थोडके म्हणून रोज पुणे-मुंबई प्रवास करून पुण्याची भाजी मुंबईच्या भायखळा बाजारात नेऊन विक्रीचा व्यवसाय करावा लागला. अशा विविध दिव्यांतून साकार झालेले त्यांचे शिवचरित्र हे मराठी सारस्वताचे एक सुंदर लेणे ठरले आहे.
इतिहासाचे हे वेड घेतलेल्या या तरुणाची लोकांनी कधी टिंगल टवाळी केली, परंतु पुढे तोच तरुण आपल्या ज्ञानाने, वक्तृत्वाने, तपस्येने प्रसिद्धीच्या शिखरावर पोहोचला व त्याने अवघ्या महाराष्ट्राला शिवभक्तीचे वेड लावले.
हजारो श्रोत्यांना तासन्तास एकाच जागी खिळवून ठेवण्याचे सामथ्र्य बाबासाहेबांच्या अमोघ वाणीत आहे. निसर्गदत्त धीरगंभीर वाटणारा राकट आवाज, अचाट स्मरणशक्ती, प्रगट चिंतन, कठोर अभ्यासाची ताकद आणि हावभावाला अभिनयाची लाभलेली जोड यामुळे त्यांचे व्याख्यान हे ज्ञानाची मेजवानी असते. युवकांमध्ये शिवभक्तीबरोबरच देशप्रेम निर्माण करण्याचे त्यांचे कार्य अविरत चालू आहे. ‘जाणता राजा’सारखं महानाटय़ रंगभूमीवर आणून देशभरातच नव्हे तर परदेशांतही त्याचे शेकडो प्रयोग त्यांनी घडवून आणले आणि शिवकथा देशापल्याड नेण्याचे महान कार्य केले आहे.
दिलेला शब्द आणि वेळ पाळण्याच्या बाबतीत बाबासाहेब अगदी काटेकोर आहेत. सर्व विचारधारेच्या लोकांवर ते आपल्या विचारांची छाप सहज उमटवतात व त्यांची मैत्री संपादन करतात. परस्पर विरोधी विचारधारेची मंडळी बाबासाहेबांच्या मैफिलीत सहज एकत्र येतात.
७ एप्रिल १९६७ रोजी बाबासाहेबांच्या प्रेरणेतून ‘महाराजा प्रतिष्ठानची’ स्थापना झाली. शिवाजी महाराजांच्या महान जीवनचरित्राचे यथार्थ दर्शन घडविण्यासाठी प्रदर्शन, महानाटय़, चित्रपट आणि स्मारके यांची उभारणी करणे हे या प्रतिष्ठानचे मुख्य उद्दिष्ट आहे. याच माध्यमातून ‘जाणता राजा’ हे महानाटय़, विश्रामबाग वाडय़ातील प्रदर्शन, आंबेगावची शिवसृष्टीसारखे भव्य-दिव्य प्रकल्प हाती घेण्यात आले. बाबासाहेबांच्या मार्गदर्शनाखाली ते पूर्णत्वाकडे वाटचाल करीत आहेत. जेम्स डग्लसच्या दु:खी आत्म्याला बाबासाहेबांच्या या प्रयत्नाने निश्चित दिलासा लाभला असेल. उराशी बाळगलेल्या सर्व स्वप्नांची पूर्तता झाल्याचे पहाण्याचे भाग्य बाबासाहेबांना लाभावे हीच परमेश्वराकडे प्रार्थना!-

 

व्हिडिओ

लाउडस्पीकर  
'महागाई' या विषयावरील चर्चा
blk
आयडिया एक्स्चेंज  
जेष्ठ नाट्यकर्मी विजया मेहता
blk
व्हिवा लाऊंज  
डॉ. रश्मी करंदीकर - पोलीस अधीक्षक (राज्य महामार्ग)
blk
सागर परिक्रमा - २  
‘नौदलवीरा’च्या साहसी प्रवासाला सुरूवात!
लोकसत्ता युट्युब चॅनल
<iframe width="300" height="275" src="http://www.youtube.com/embed/bA4XUHbGh-c" frameborder="0" allowfullscreen></iframe>

लोकसत्ताच्या फेसबुक पेजवरील फोटो अल्बम

'सॅण्डी' संकट!

यश चोप्रा : ‘किंग ऑफ रोमान्स’

लोकसत्ता फेसबुक पेज - कव्हर फोटो

आणखी फोटो पाहण्यासाठी खालील लाईक बटणावर क्लिक करा

‘लोकसत्ता’चे विविध अ‍ॅप्स विनामुल्य डाऊनलोड करा-

वासाचा पयला पाऊस आयला

 


 

साप्ताहिक पुरवणी

लोकरंग (दर रविवारी)


चतुरंग
(दर शनिवारी)

 नवऱ्याकडून घरकामाचा पगार?

alt

 गरज शोधांची जननी

 एक उलट..एक सुलट : वेगळा.. वेगळा..

alt

 करिअरिस्ट मी : ..आणि समस्या ‘सायलेन्ट’ झाल्या

alt

 स्त्री समर्थ : उद्योगस्वामिनी

 बोधिवृक्ष : सूक्ष्मात वसते ब्रह्मांड

 गावाकडची चव : अंबाजोगाईची ‘वैष्णवी’ चव

alt

 आनंदाचं खाणं : अचपळ मन माझे..

alt

 ब्लॉग माझा : आयडिया लई भारी!

alt

 स्त्री जातक : आधी कळस मग पाया रे..!

alt

 अनघड अवघड : बोलायलाच हवं!


वास्तुरंग
(दर शनिवारी)

alt

 एक आस.. उभारीची!

alt

 फटाक्यांपासून इमारतीची सुरक्षा

alt

 घरसजावटीसाठी…
आणखी वाचा...

व्हिवा (दर शुक्रवारी

alt

 फुल टू कल्ला

alt

 कट्टा

alt

 एन्जॉय
आणखी वाचा...

करिअर वृत्तान्त (दर सोमवारी)

 ‘इंग्लिश-विंग्लिश’ :न्यूनगंडाच्या बुडबुडय़ाची गोष्ट
alt   सुट्टी आणि अभ्यास
alt  शिकवून कोणी शिकतं का?
आणखी वाचा...

अर्थवृत्तान्त (दर सोमवारी)

 विमा विश्लेषण : जीवन तरंग
 ‘अर्थ’पूर्ण : महागाईचा भस्मासूर
 गुंतवणूकभान : नव्या दमाचा शूर शिपाई
आणखी वाचा...

आजचे फोटो