अरूपाचे रूप सत्यमार्गदर्शक : २०२. प्राणायामं
मुखपृष्ठ >> अरूपाचे रूप सत्यमार्गदर्शक >> अरूपाचे रूप सत्यमार्गदर्शक : २०२. प्राणायामं
 
ई-पेपर
 
 

लोकसत्ता ब्लॉग


संघाने काँग्रेसलासुद्धा मदत केली आहे!
पर्यावरण हा अडथळा नव्हे, तर निकोप विकासाचा पाया

गाण्यातील ‘साऊण्ड’चा आनंद अनुभवता आला पाहिजे

माणसं बदलण्यापेक्षा धोरणं बदला!

alt

सर्व काही अण्णांनीच करावे, असे लोकांना वाटणे हीच उणीव..

alt
कांद्याचा भाव शंभर रूपये किलो का नको?
 alt
पीडीएतील दिवस आणि अभिनयाचा श्रीगणेशा
 alt
दुर्बलांना पोसणे म्हणजे सबलीकरण नव्हे!
नक्कल करायलाही अक्कल लागते!
मेधा पाटकर यांचे ऐकले असते, तर एकही पूल
झाला नसता!
alt
‘नक्कल’ न करणे हाच बाळासाहेबांचा खरा
वारसा
पाच वर्षे प्रभावी सरकार
देऊ शकेल अशी पर्यायी
व्यवस्था मला दिसत
नाही!
एक तळमळ बोलकी
झाली
आनंदवनाच्या ‘प्रवाहा’त एकरूप आमटेंची तिसरी पिढी..
लोकांसाठी नव्हे ,
लोकांच्या सोबत...
एक गोष्ट आमच्याकडे शक्यतो होत नाही, ती म्हणजे ‘इ'लॉजिकल्’
बोलणं किंवा वागणं!
‘विचार’ निश्चित झाला
की शब्द आपोआप
सामोरे येतात
‘जमिनीचा पैसा
बिल्डरांना नाही, तर सरकारला मिळायला
हवा!’

दि.०९-११-२०१२ रोजी बाजार बंद झाला त्यावेळचा भाव



 

अरूपाचे रूप सत्यमार्गदर्शक : २०२. प्राणायामं Bookmark and Share Print E-mail

चैतन्य प्रेम, सोमवार, १७ सप्टेंबर २०१२
साधकाला कृतीशील मार्गदर्शन करणारे जे सात श्लोक ‘भज गोविंदम्’ या स्तोत्रातून आपण निवडले त्यातला सातवा आणि अखेरचा श्लोक आहे ‘प्राणायामं प्रत्याहारं नित्यानित्यविवेकविचारम्। जाप्यसमेत समाधिविधानम् कुर्ववधानं महदवधानम्।।’ हा साधनेचा परिपूर्ण नकाशा आहे.

यातला प्रत्येक शब्द हा साधनेचा एकएक टप्पा मांडतो आणि या श्लोकावर कित्येक महिने हा सत्संग सुरू राहू शकतो. पण आपल्याला कालमर्यादा पाळायची आहे म्हणून जमेल तितक्या आटोपशीरपणे आपण हा मागोवा घेणार आहोत. या श्लोकातला पहिला शब्द आहे प्राणायाम! त्यातही आपल्याला अत्यंत परिचित आहे प्राण! आपला प्राण कधीमधी कासावीस होतो, कधीमधी कंठाशी येतो, कधी घुटमळतो. प्राण गेला तरी चालेल पण हा भोग नको, असंही काहीजण म्हणतात. आता योगायोग म्हणजे हे सारे अनुभव भौतिकापुरतेच असतात. भगवंतासाठी नव्हे तर भौतिकासाठीच आपला प्राण कासावीस होतो, भौतिकाच्या संकटाने तो कंठाशी येतो, भौतिक लालसेभोवतीच तो घुटमळतो आणि एखाद्या दुखभोगापेक्षा प्राण गेलेला आपल्याला बोलण्यापुरता चालतो! भगवंतासाठी प्राणावर आपण उदार होत नाही. तर अशा आपल्या या प्राणाच्या नियमनावर आधारित आहे तो प्राणायाम! आता हा प्राण सर्वपरिचित असला तरी त्याचे खरे महत्त्व आपण जाणत नाही. प्राण ही या विश्वाचा विकास करणारी अनंत, सर्वव्यापी, कारणभूत अशी शक्ती आहे, असं विवेकानंद यांनी नमूद केलं आहे. ते म्हणतात, ‘‘भारतीय तत्त्वज्ञांच्या मते हे समस्त विश्व दोन पदार्थानी निर्मिले आहे. त्यातील एका पदार्थाला ते ‘आकाश’ म्हणतात. हे आकाश म्हणजे सर्वव्यापी, सर्वत्र अनुस्यूत असलेली अशी सत्ता आहे. ज्या वस्तूला आकार आहे, जी वस्तू कित्येक वस्तूंच्या संमिश्रणाने उत्पन्न झालेली आहे, ती प्रत्येक वस्तू या आकाशापासूनच उत्पन्न झालेली असते. हे आकाशच वायुरूप बनत असते. हे आकाशच द्रवपदार्थ बनत असते, हे आकाशच घनपदार्थ बनत असते; हे आकाशच पृथ्वी, सूर्य, चंद्र, तारे इत्यादि बनत असते. मनुष्यशरीर, पशुशरीर, वनस्पती सारेकाही या आकाशाचेच बनले असते. जे काही आपण पाहतो, ज्या कशाचा आपल्याला इंद्रियांद्वारा अनुभव येऊ शकतो, या विश्वात जी जी वस्तू अस्तित्वात आहे, ती ती या आकाशापासूनच निर्माण झालेली आहे. या आकाशतत्त्वाला आपण इंद्रियांनी जाणू शकत नाही; ते इतके सूक्ष्म आहे की ते साधारण अनुभूतीच्या पलीकडे आहे. स्थूल होऊन ते ज्यावेळी आकार धारण करते त्याचवेळी ते आपल्या अनुभवास येऊ शकते. सृष्टीच्या प्रारंभी केवळ हे आकाशच असते. कल्पाच्या अंती सारे वायुरूप, द्रव आणि घन पदार्थ वितळून त्या आकाशातच विलीन होतात.’’ कोणत्या शक्तीच्या प्रभावाने हे आकाश विश्वरूपात परिणत होते? विवेकानंद म्हणतात, प्राणशक्तीच्याच प्रभावामुळे! प्राणशक्तीचं महात्म्य इतकं व्यापक आहे.

 

व्हिडिओ

लाउडस्पीकर  
'महागाई' या विषयावरील चर्चा
blk
आयडिया एक्स्चेंज  
जेष्ठ नाट्यकर्मी विजया मेहता
blk
व्हिवा लाऊंज  
डॉ. रश्मी करंदीकर - पोलीस अधीक्षक (राज्य महामार्ग)
blk
सागर परिक्रमा - २  
‘नौदलवीरा’च्या साहसी प्रवासाला सुरूवात!
लोकसत्ता युट्युब चॅनल
<iframe width="300" height="275" src="http://www.youtube.com/embed/bA4XUHbGh-c" frameborder="0" allowfullscreen></iframe>

लोकसत्ताच्या फेसबुक पेजवरील फोटो अल्बम

'सॅण्डी' संकट!

यश चोप्रा : ‘किंग ऑफ रोमान्स’

लोकसत्ता फेसबुक पेज - कव्हर फोटो

आणखी फोटो पाहण्यासाठी खालील लाईक बटणावर क्लिक करा

‘लोकसत्ता’चे विविध अ‍ॅप्स विनामुल्य डाऊनलोड करा-

वासाचा पयला पाऊस आयला

 


 

साप्ताहिक पुरवणी

लोकरंग (दर रविवारी)


चतुरंग
(दर शनिवारी)

 नवऱ्याकडून घरकामाचा पगार?

alt

 गरज शोधांची जननी

 एक उलट..एक सुलट : वेगळा.. वेगळा..

alt

 करिअरिस्ट मी : ..आणि समस्या ‘सायलेन्ट’ झाल्या

alt

 स्त्री समर्थ : उद्योगस्वामिनी

 बोधिवृक्ष : सूक्ष्मात वसते ब्रह्मांड

 गावाकडची चव : अंबाजोगाईची ‘वैष्णवी’ चव

alt

 आनंदाचं खाणं : अचपळ मन माझे..

alt

 ब्लॉग माझा : आयडिया लई भारी!

alt

 स्त्री जातक : आधी कळस मग पाया रे..!

alt

 अनघड अवघड : बोलायलाच हवं!


वास्तुरंग
(दर शनिवारी)

alt

 एक आस.. उभारीची!

alt

 फटाक्यांपासून इमारतीची सुरक्षा

alt

 घरसजावटीसाठी…
आणखी वाचा...

व्हिवा (दर शुक्रवारी

alt

 फुल टू कल्ला

alt

 कट्टा

alt

 एन्जॉय
आणखी वाचा...

करिअर वृत्तान्त (दर सोमवारी)

 ‘इंग्लिश-विंग्लिश’ :न्यूनगंडाच्या बुडबुडय़ाची गोष्ट
alt   सुट्टी आणि अभ्यास
alt  शिकवून कोणी शिकतं का?
आणखी वाचा...

अर्थवृत्तान्त (दर सोमवारी)

 विमा विश्लेषण : जीवन तरंग
 ‘अर्थ’पूर्ण : महागाईचा भस्मासूर
 गुंतवणूकभान : नव्या दमाचा शूर शिपाई
आणखी वाचा...

आजचे फोटो