अरूपाचे रूप सत्यमार्गदर्शक : २०६. प्राणायाम
मुखपृष्ठ >> अरूपाचे रूप सत्यमार्गदर्शक >> अरूपाचे रूप सत्यमार्गदर्शक : २०६. प्राणायाम
 
ई-पेपर
 
 

लोकसत्ता ब्लॉग


संघाने काँग्रेसलासुद्धा मदत केली आहे!
पर्यावरण हा अडथळा नव्हे, तर निकोप विकासाचा पाया

गाण्यातील ‘साऊण्ड’चा आनंद अनुभवता आला पाहिजे

माणसं बदलण्यापेक्षा धोरणं बदला!

alt

सर्व काही अण्णांनीच करावे, असे लोकांना वाटणे हीच उणीव..

alt
कांद्याचा भाव शंभर रूपये किलो का नको?
 alt
पीडीएतील दिवस आणि अभिनयाचा श्रीगणेशा
 alt
दुर्बलांना पोसणे म्हणजे सबलीकरण नव्हे!
नक्कल करायलाही अक्कल लागते!
मेधा पाटकर यांचे ऐकले असते, तर एकही पूल
झाला नसता!
alt
‘नक्कल’ न करणे हाच बाळासाहेबांचा खरा
वारसा
पाच वर्षे प्रभावी सरकार
देऊ शकेल अशी पर्यायी
व्यवस्था मला दिसत
नाही!
एक तळमळ बोलकी
झाली
आनंदवनाच्या ‘प्रवाहा’त एकरूप आमटेंची तिसरी पिढी..
लोकांसाठी नव्हे ,
लोकांच्या सोबत...
एक गोष्ट आमच्याकडे शक्यतो होत नाही, ती म्हणजे ‘इ'लॉजिकल्’
बोलणं किंवा वागणं!
‘विचार’ निश्चित झाला
की शब्द आपोआप
सामोरे येतात
‘जमिनीचा पैसा
बिल्डरांना नाही, तर सरकारला मिळायला
हवा!’

दि.०९-११-२०१२ रोजी बाजार बंद झाला त्यावेळचा भाव



 

अरूपाचे रूप सत्यमार्गदर्शक : २०६. प्राणायाम Bookmark and Share Print E-mail

चैतन्य प्रेम, शनिवार २२ सप्टेंबर २०१२
प्राणायामाची जी साधी क्रिया आहे ती काय आहे? प्राणायामाचे अनेक प्रकार आणि पद्धती आहेत आणि त्या तज्ज्ञाच्या मार्गदर्शनाखालीच अंमलात आणायच्या असतात, हे खरे.

पण त्यातील प्राणायामाचा मुख्य, सर्वमान्य आणि साधनेसाठी सर्वगत असा जो प्रकार आहे तो पाहू. प्राणायामाची पूरक, कुंभक आणि रेचक अशी तीन अंगे आहेत. प्राणायाम करताना उजवी नाकपुडी उजव्या हाताच्या अंगठय़ाने दाब देऊन बंद करावी. मग उजव्या हाताच्या उरलेल्या चार बोटांपैकी मध्यमा आणि अनामिका या मधल्या दोन बोटांनी डाव्या नाकपुडीला हलका स्पर्श करावा. उजव्या नाकपुडीला उजव्या हाताच्या अंगठय़ाने दाब देऊन ती बंद केल्याने उजव्या नाकपुडीने श्वास रोखून धरावा आणि यथाशक्ति विशिष्ट संख्येत जप करीत डाव्या नाकपुडीने श्वास हळुहळू आत घ्यावा. मग उजवी नाकपुडी बंद असतानाच उजव्या हाताच्या ज्या मधल्या दोन बोटांनी डाव्या नाकपुडीला स्पर्श केला होता त्यांचा दाब वाढवून डावी नाकपुडीही बंद करावी. याचाच अर्थ उजवी आणि डावी या दोन्ही नाकपुडय़ा बंद राहून श्वास आत घेतला जाणार नाही, मगाशी आत घेतलेला श्वास आतच कोंडला असेल. यावेळीही अर्थात श्वास रोखल्यावरही मनात मंत्रजप करतात. श्वास आत घेताना जितका मंत्रजप केला त्याच्या चौपट मंत्रजप यावेळी करतात. मग हा चौपट मंत्रजप झाला की उजव्या नाकपुडीवरील उजव्या अंगठय़ाचा दाब काढून टाकतात मात्र डावी नाकपुडी बंदच असते. मग आत कोंडलेला श्वास उजव्या नाकपुडीने हलकेच बाहेर सोडतात. यावेळी श्वास आत घेताना केलेल्या मंत्रजपाच्या दुप्पट आणि श्वास आत कोंडला असताना केलेल्या मंत्रजपाच्या निम्म्या संख्येने मंत्रजप करतात. आता जपाचे ही संख्या श्वासनियमनासाठी आहे. काहीजण समान संख्येनेही म्हणजेच श्वास आत घेताना जेवढा जप तेवढाच जप श्वास कोंडल्यावर आणि तेवढाच जप दुसऱ्या नाकपुडीने श्वास बाहेर सोडताना करतात. आता हा झाला एक प्राणायाम. श्वास आत घेणे याला म्हणतात पूरक, तो आत कोंडणे याला म्हणतात कुंभक आणि दुसऱ्या नाकपुडीने तो सोडणे याला म्हणतात रेचक. नंतर दुसऱ्या बाजूने याच तऱ्हेने प्राणायाम पूर्ण करतात. अर्थात ज्या नाकपुडीने रेचक झाला त्या उजव्या नाकपुडीने श्वास आत खेचून घ्यायचा मग दोन्ही नाकपुडय़ा बंद करून श्वास आत कोंडायचा आणि मग डाव्या नाकपुडीने तो सोडायचा, हा झाला पूर्ण प्राणायाम. आता वाचताना ही क्रिया गुंतागुंतीची वाटली तरी जाणकाराच्या मार्गदर्शनाखाली यथायोग्य साधली की ती फार सोपी क्रिया वाटेल. अर्थात एक गोष्ट पक्की लक्षात ठेवा की, श्वास आत घेण्याच्या, कोंडण्याच्या आणि बाहेर सोडण्याच्या कालावधीची व्याप्ती अर्थात तेव्हाची जपसंख्या आणि प्राणायामाचे प्रमाण हे सद्गुरू किंवा जाणकाराच्या मार्गदर्शनाशिवाय स्वतहून ठरवू नका. तोवर समान संख्येने, दोन किंवा चार मणी जप करीत प्राणायामाचा अल्पाभ्यास करता येईल.

 

व्हिडिओ

लाउडस्पीकर  
'महागाई' या विषयावरील चर्चा
blk
आयडिया एक्स्चेंज  
जेष्ठ नाट्यकर्मी विजया मेहता
blk
व्हिवा लाऊंज  
डॉ. रश्मी करंदीकर - पोलीस अधीक्षक (राज्य महामार्ग)
blk
सागर परिक्रमा - २  
‘नौदलवीरा’च्या साहसी प्रवासाला सुरूवात!
लोकसत्ता युट्युब चॅनल
<iframe width="300" height="275" src="http://www.youtube.com/embed/bA4XUHbGh-c" frameborder="0" allowfullscreen></iframe>

लोकसत्ताच्या फेसबुक पेजवरील फोटो अल्बम

'सॅण्डी' संकट!

यश चोप्रा : ‘किंग ऑफ रोमान्स’

लोकसत्ता फेसबुक पेज - कव्हर फोटो

आणखी फोटो पाहण्यासाठी खालील लाईक बटणावर क्लिक करा

‘लोकसत्ता’चे विविध अ‍ॅप्स विनामुल्य डाऊनलोड करा-

वासाचा पयला पाऊस आयला

 


 

साप्ताहिक पुरवणी

लोकरंग (दर रविवारी)


चतुरंग
(दर शनिवारी)

 नवऱ्याकडून घरकामाचा पगार?

alt

 गरज शोधांची जननी

 एक उलट..एक सुलट : वेगळा.. वेगळा..

alt

 करिअरिस्ट मी : ..आणि समस्या ‘सायलेन्ट’ झाल्या

alt

 स्त्री समर्थ : उद्योगस्वामिनी

 बोधिवृक्ष : सूक्ष्मात वसते ब्रह्मांड

 गावाकडची चव : अंबाजोगाईची ‘वैष्णवी’ चव

alt

 आनंदाचं खाणं : अचपळ मन माझे..

alt

 ब्लॉग माझा : आयडिया लई भारी!

alt

 स्त्री जातक : आधी कळस मग पाया रे..!

alt

 अनघड अवघड : बोलायलाच हवं!


वास्तुरंग
(दर शनिवारी)

alt

 एक आस.. उभारीची!

alt

 फटाक्यांपासून इमारतीची सुरक्षा

alt

 घरसजावटीसाठी…
आणखी वाचा...

व्हिवा (दर शुक्रवारी

alt

 फुल टू कल्ला

alt

 कट्टा

alt

 एन्जॉय
आणखी वाचा...

करिअर वृत्तान्त (दर सोमवारी)

 ‘इंग्लिश-विंग्लिश’ :न्यूनगंडाच्या बुडबुडय़ाची गोष्ट
alt   सुट्टी आणि अभ्यास
alt  शिकवून कोणी शिकतं का?
आणखी वाचा...

अर्थवृत्तान्त (दर सोमवारी)

 विमा विश्लेषण : जीवन तरंग
 ‘अर्थ’पूर्ण : महागाईचा भस्मासूर
 गुंतवणूकभान : नव्या दमाचा शूर शिपाई
आणखी वाचा...

आजचे फोटो