स्मृतिभ्रंश : धोक्याची घंटा
मुखपृष्ठ >> लेख >> स्मृतिभ्रंश : धोक्याची घंटा
 
ई-पेपर
 
 

लोकसत्ता ब्लॉग


संघाने काँग्रेसलासुद्धा मदत केली आहे!
पर्यावरण हा अडथळा नव्हे, तर निकोप विकासाचा पाया

गाण्यातील ‘साऊण्ड’चा आनंद अनुभवता आला पाहिजे

माणसं बदलण्यापेक्षा धोरणं बदला!

alt

सर्व काही अण्णांनीच करावे, असे लोकांना वाटणे हीच उणीव..

alt
कांद्याचा भाव शंभर रूपये किलो का नको?
 alt
पीडीएतील दिवस आणि अभिनयाचा श्रीगणेशा
 alt
दुर्बलांना पोसणे म्हणजे सबलीकरण नव्हे!
नक्कल करायलाही अक्कल लागते!
मेधा पाटकर यांचे ऐकले असते, तर एकही पूल
झाला नसता!
alt
‘नक्कल’ न करणे हाच बाळासाहेबांचा खरा
वारसा
पाच वर्षे प्रभावी सरकार
देऊ शकेल अशी पर्यायी
व्यवस्था मला दिसत
नाही!
एक तळमळ बोलकी
झाली
आनंदवनाच्या ‘प्रवाहा’त एकरूप आमटेंची तिसरी पिढी..
लोकांसाठी नव्हे ,
लोकांच्या सोबत...
एक गोष्ट आमच्याकडे शक्यतो होत नाही, ती म्हणजे ‘इ'लॉजिकल्’
बोलणं किंवा वागणं!
‘विचार’ निश्चित झाला
की शब्द आपोआप
सामोरे येतात
‘जमिनीचा पैसा
बिल्डरांना नाही, तर सरकारला मिळायला
हवा!’

दि.०९-११-२०१२ रोजी बाजार बंद झाला त्यावेळचा भाव



 

स्मृतिभ्रंश : धोक्याची घंटा Bookmark and Share Print E-mail

डॉ. सतीश खाडिलकर , शनिवार , २२  सप्टेंबर २०१२

२१ सप्टेंबर हा ‘अल्झायमर डे’. वाढत्या वयात होणारा अल्झायमर हा आजार भारतासाठी धोक्याची घंटा वाजवतो आहे. कारण २०२० मध्ये जगातील एकपंचमांश वृद्ध भारतात असतील. साहजिकच भारतात अनेक पटींनी वाढणारे रुग्ण व या आजारासाठी आपल्याला आत्तापासूनच तयार व्हावं लागणार आहे.
स्मृ तिभ्रंश किंवा अल्झायमरचा आजार हा एक वाढत्या प्रमाणात दिसून येणारा आजार आहे. शुषृतसंहिता व चरकसंहिता यामध्ये याचा उल्लेख आहे. परंतु या आजारास मूर्तरूप सध्याच्या काळात अ‍ॅलॉइस अल्झायमर याच्या प्रयत्नांमुळे आले व यामुळे हा आजार सध्या अल्झायमरचा आजार म्हणून ओळखला जातो.
या आजाराचे प्रमाण वाढत्या वयाबरोबर वाढत जाते. ही गोष्ट भारतीयांसाठी खूपच महत्त्वाची आहे. त्याचे कारण असे की, भारतीय समाज संक्रमणाच्या अवस्थेतून जात आहे. आपल्या देशातील जन्माचे प्रमाण कमी झाले आहे. त्याचबरोबर वाढत्या वैद्यकीय सुविधांमुळे मृत्यूंचे प्रमाणही कमी झाले आहे. याचा अर्थ असा की, समाजाचे वय वाढत आहे. यामुळे भारतीय माणसाचे सरासरी वयोमान गेल्या वीस वर्षांत जवळजवळ दहा वर्षांनी वाढले आहे. संख्याशास्त्रज्ञांच्या भाकितानुसार जगातील एक पंचमांश वृद्ध २०२० साली भारतात असतील. या विवरणावरून हे स्पष्ट आहे की, भारतामध्ये या आजाराचे रोगी अनेक पटींनी वाढणार व यासाठी आपल्याला तयार राहावे लागेल.
या आजाराची लक्षणे सावकाश दृग्गोचर होतात. तो कणाकणाने मूळ धरतो. विस्मरण हे याचे मूळ लक्षण असते. व्यक्तीला नावे, घरात ठेवलेल्या वस्तूंची जागा याचा विसर पडू लागतो व एकप्रकारची संभ्रमावस्था निर्माण होते. जागा व रस्त्यांचा विसर पडणे हेदेखील बऱ्याच वेळा दिसून येते. रस्त्याचा विसर पडल्याने रस्ता चुकण्याचा प्रकार घडू शकतो व संभ्रमित अवस्थेत फिरताना अशी व्यक्ती सापडते. विस्मरण जसे वाढते तसा स्वत:बद्दलचा विश्वास कमी होतो व मनुष्य एका जागी आपल्याच कोषात मग्न राहतो. याचबरोबर व्यक्तिमत्त्वात व स्वभावात बदल होऊ लागतात. चिडखोरपणा, हेकेखोरपणा वाढीस लागतो. जसा आजार पुढे जातो तसा तो बुद्धीच्या इतर भागांवरही आपला प्रभाव दाखवतो. यावेळी बोलण्यातील हुशारी कमी होणे, योग्य शब्दांची निवड करता न येणे, विचित्र व भाषेत नसलेले निर्थक शब्द वापरणे असे होते. एखाद्या प्रसंगामध्ये कसे वागावे, काय करावे किंवा करू नये याचा पोच कमी होत जातो. चारचौघांत अशी व्यक्ती स्वत:ला व नातेवाईकांना शरमिंदे करणारे वर्तन करते व परिणामी घरीच राहू लागते. आजाराच्या वाढत्या लक्षणांबरोबर व्यक्तीची बुद्धिमत्ता पूर्णपणे नाश पावते व मृत्यू ओढवतो.
मेंदूच्या इतरही काही विकारांमध्ये अशी लक्षणे दिसू शकतात याची माहिती असणे महत्त्वाचे आहे. स्मृतिभ्रंशाचा किंवा तत्सम प्रकार हा थायरॉइड ग्रंथीचा स्राव कमी होणे, शरीरात बी १२ या व्हिटॅमिनचे प्रमाण कमी होणे, मेंदूच्या आवरणामध्ये जंतूंचा शिरकाव होणे, मेंदूतील पाण्याच्या थैल्या वाढणे या व यासारख्या इतर काही कारणांमुळे होऊ शकतो.
तज्ज्ञ डॉक्टरांना पेशंटची शारीरिक तपासणी करण्याने या वेगवेगळ्या कारणांचा अंदाज येऊ शकतो. याचबरोबर अनेक चाचण्या उपयोगी पडतात. यामध्ये रक्ताच्या चाचण्या, मेंदूचे स्कॅन, इ.सी.जी. इत्यादींचा समावेश असतो; जेणेकरून रोगाचे योग्य निदान करता येते.
सध्याच्या काळामध्ये या आजारावर पूर्ण मात करणे शक्य झालेले नाही. हा आजार म्हणजे निसर्गाच्या जन्म, बाल्य, वार्धक्य व मृत्यू या समीकरणाशी निगडित असलेला एक वार्धक्याचा नमुना किंवा प्रकार आहे. त्यामुळे निसर्गनियमाविरुद्ध जाऊन विजय मिळवणे धन्वंतऱ्यांना अत्यंत कठीण आहे. सध्या मिळत असलेल्या औषधांनी स्मृती काही प्रमाणावर सुधारते व रुग्णास थोडय़ा प्रमाणावर मदत मिळते. जगात या आजारावर मोठय़ा प्रमाणात संशोधन चालू आहे व काही मार्ग सापडण्याची आशा ठेवण्यास जागा आहे.
अल्झायमर झाल्याची लक्षणे अचानक दिसून आल्याचे निरीक्षण रुग्णाचे नातेवाईक अनेकदा नोंदवतात, मात्र त्यात तितकेसे तथ्य नाही. अपरिचित ठिकाणी काही नेहमीपेक्षा वेगळे घडले की हे रुग्ण अडखळतात. म्हणून अनेकदा स्मृतिभ्रंशाची सुरुवात झाल्याचे लक्षात येते. अनोळखी वातावरणात ते प्रकर्षांने जाणवते, इतकेच. माझ्या एका मित्राचे वडील तिरुपतीच्या दर्शनाला गेले असता त्यांना चप्पल कशी घालावी, हेच उमजेना. हे याचे उत्तम उदाहरण म्हणता येईल. दुसरे म्हणजे स्मृतिभ्रंश झालेल्या व्यक्ती तर्कशुद्ध चर्चा करूच शकत नाहीत. त्यामुळे त्यांचे समुपदेशनही करता येत नाही. वाढत्या वयाबरोबर हा आजार वाढत जातो. पण तो सुसह्य़ होण्यासाठी प्रयत्न करणे, हेच आपल्या हाती आहे.
म्हणून अशा रुग्णांच्या कुटुंबीयांना व त्यांच्या नातेवाईकांना समुपदेशनाची खरी गरज असते.  त्यांना सामाजिक सहकार्य मिळाले तर परिस्थिती सुधारेल, हे लक्षात घेऊन एक संस्था कार्यरत आहे. अल्झायमर्स रिलेटेड डिसऑर्डर्स सोसायटी ऑफ इंडिया (एआरडीएसआय) असे या संस्थेचे नाव असून भारतभर त्यांच्या शाखा कार्यरत आहेत.
 आपली आवडती व्यक्ती जेव्हा जाणिवेच्या पलीकडे जाते तेव्हा होणाऱ्या यातना नातेवाईकांनाच सहन कराव्या लागतात. म्हणूनच लर उल्लेख केलेली ही सोसायटी कार्यरत आहे, जी अशा रुग्णांच्या नातेवाईकांना मार्गदर्शन करते व त्यांचा बोजा हलका करण्यास काही अंशी मदत करते. मात्र या पातळीवरील प्रयत्न मोठय़ा प्रमाणावर होणे जरुरीचे आहे.
संस्थेच्या संपर्कासाठी :
शिरीन बरोडावाला- ९८२००७४४७६
विद्या शेणॉय-९७५७०९५३२७
(वेळ- दुपारी ४ ते संध्या. ६)

 

व्हिडिओ

लाउडस्पीकर  
'महागाई' या विषयावरील चर्चा
blk
आयडिया एक्स्चेंज  
जेष्ठ नाट्यकर्मी विजया मेहता
blk
व्हिवा लाऊंज  
डॉ. रश्मी करंदीकर - पोलीस अधीक्षक (राज्य महामार्ग)
blk
सागर परिक्रमा - २  
‘नौदलवीरा’च्या साहसी प्रवासाला सुरूवात!
लोकसत्ता युट्युब चॅनल
<iframe width="300" height="275" src="http://www.youtube.com/embed/bA4XUHbGh-c" frameborder="0" allowfullscreen></iframe>

लोकसत्ताच्या फेसबुक पेजवरील फोटो अल्बम

'सॅण्डी' संकट!

यश चोप्रा : ‘किंग ऑफ रोमान्स’

लोकसत्ता फेसबुक पेज - कव्हर फोटो

आणखी फोटो पाहण्यासाठी खालील लाईक बटणावर क्लिक करा

‘लोकसत्ता’चे विविध अ‍ॅप्स विनामुल्य डाऊनलोड करा-

वासाचा पयला पाऊस आयला

 


 

साप्ताहिक पुरवणी

लोकरंग (दर रविवारी)


चतुरंग
(दर शनिवारी)

 नवऱ्याकडून घरकामाचा पगार?

alt

 गरज शोधांची जननी

 एक उलट..एक सुलट : वेगळा.. वेगळा..

alt

 करिअरिस्ट मी : ..आणि समस्या ‘सायलेन्ट’ झाल्या

alt

 स्त्री समर्थ : उद्योगस्वामिनी

 बोधिवृक्ष : सूक्ष्मात वसते ब्रह्मांड

 गावाकडची चव : अंबाजोगाईची ‘वैष्णवी’ चव

alt

 आनंदाचं खाणं : अचपळ मन माझे..

alt

 ब्लॉग माझा : आयडिया लई भारी!

alt

 स्त्री जातक : आधी कळस मग पाया रे..!

alt

 अनघड अवघड : बोलायलाच हवं!


वास्तुरंग
(दर शनिवारी)

alt

 एक आस.. उभारीची!

alt

 फटाक्यांपासून इमारतीची सुरक्षा

alt

 घरसजावटीसाठी…
आणखी वाचा...

व्हिवा (दर शुक्रवारी

alt

 फुल टू कल्ला

alt

 कट्टा

alt

 एन्जॉय
आणखी वाचा...

करिअर वृत्तान्त (दर सोमवारी)

 ‘इंग्लिश-विंग्लिश’ :न्यूनगंडाच्या बुडबुडय़ाची गोष्ट
alt   सुट्टी आणि अभ्यास
alt  शिकवून कोणी शिकतं का?
आणखी वाचा...

अर्थवृत्तान्त (दर सोमवारी)

 विमा विश्लेषण : जीवन तरंग
 ‘अर्थ’पूर्ण : महागाईचा भस्मासूर
 गुंतवणूकभान : नव्या दमाचा शूर शिपाई
आणखी वाचा...

आजचे फोटो