रसग्रहण : कर्ण समजून घेताना..
मुखपृष्ठ >> रसग्रहण >> रसग्रहण : कर्ण समजून घेताना..
 
ई-पेपर
 
 

लोकसत्ता ब्लॉग


संघाने काँग्रेसलासुद्धा मदत केली आहे!
पर्यावरण हा अडथळा नव्हे, तर निकोप विकासाचा पाया

गाण्यातील ‘साऊण्ड’चा आनंद अनुभवता आला पाहिजे

माणसं बदलण्यापेक्षा धोरणं बदला!

alt

सर्व काही अण्णांनीच करावे, असे लोकांना वाटणे हीच उणीव..

alt
कांद्याचा भाव शंभर रूपये किलो का नको?
 alt
पीडीएतील दिवस आणि अभिनयाचा श्रीगणेशा
 alt
दुर्बलांना पोसणे म्हणजे सबलीकरण नव्हे!
नक्कल करायलाही अक्कल लागते!
मेधा पाटकर यांचे ऐकले असते, तर एकही पूल
झाला नसता!
alt
‘नक्कल’ न करणे हाच बाळासाहेबांचा खरा
वारसा
पाच वर्षे प्रभावी सरकार
देऊ शकेल अशी पर्यायी
व्यवस्था मला दिसत
नाही!
एक तळमळ बोलकी
झाली
आनंदवनाच्या ‘प्रवाहा’त एकरूप आमटेंची तिसरी पिढी..
लोकांसाठी नव्हे ,
लोकांच्या सोबत...
एक गोष्ट आमच्याकडे शक्यतो होत नाही, ती म्हणजे ‘इ'लॉजिकल्’
बोलणं किंवा वागणं!
‘विचार’ निश्चित झाला
की शब्द आपोआप
सामोरे येतात
‘जमिनीचा पैसा
बिल्डरांना नाही, तर सरकारला मिळायला
हवा!’

दि.०९-११-२०१२ रोजी बाजार बंद झाला त्यावेळचा भाव



 

रसग्रहण : कर्ण समजून घेताना.. Bookmark and Share Print E-mail

अभय जोशी,रविवार, २३ सप्टेंबर २०१२
This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it
alt

महर्षी  व्यासांनी ‘महाभारत’ लिहिल्यानंतर गेली हजारो वर्षे त्यावर अनेक प्रकारे उलटसुलट खल, चर्चा, लिखाण सुरू असून, महाभारताचा व्यापक वेध अजूनही संपलेला नाही. महाभारतात श्रीकृष्ण, भीष्म, धृतराष्ट्र, गांधारी, कुंती, द्रौपदी, युधिष्ठिर, अर्जुन, भीम, दुर्योधन, कर्ण, शकुनी आदींनी महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावली आहे. त्या- त्या भूमिकेतील त्यांचे वर्तन प्रसंगानुरूप साजेसेच होते. या सर्वामध्ये वादग्रस्त ठरला तो महारथी कर्ण. कर्णाला आजही ‘दानशूर’ म्हणून ओळखले जाते. परंतु सबंध आयुष्यात कर्णाने ज्या अनेक भूमिका बजावल्या, त्यावर अद्यापि टीकाटिप्पणी सुरू असते. काहीजण कर्णाला क्षमतावान, कर्तृत्ववान, हुशार, शूर, लढवय्या, आत्यंतिक दानशूर असूनही परिस्थितीवश नशिबाच्या दुर्दैवी फेऱ्यात अडकलेला एक योद्धा समजतात. तर काहीजणांच्या मते, हे सर्व गुण अंगी असूनही केवळ अहंगंड बाळगणारा, गर्विष्ठ आणि काही अंशी भित्रा असे अत्यंत टोकाचे गुण असलेला असा कर्ण होता. ‘मी कोण?’ या प्रश्नाच्या फेऱ्यात अडकलेला कर्ण आयुष्यभर कायम गोंधळलेलाच होता. आणि या गोंधळलेपणामुळे त्याच्यातल्या चांगल्या गुणांचीही माती झाली, असेही काहींचे मत आहे. अशा या कर्णावर मराठीत गेल्या ५० वर्षांत विविधांगी लेखन झालेले आहे. शिवाजी सावंत यांची ‘मृत्युंजय’ तसेच रणजित देसाईंची ‘राधेय’ कादंबरी, दाजी पणशीकरांचे ‘कर्ण खरा कोण होता?’, आनंद साधले यांचे ‘महापुरुष’, रा. शं. वाळिंबे यांचे ‘राधेय कर्ण’, वि. वा. शिरवाडकर यांचे ‘कौंतेय’ हे नाटक, गो. नी. दांडेकरांचे ‘कर्णायन’ आदी पुस्तकांखेरीज अन्य काही लेखकांनीही कर्णाच्या जीवनाचा आढावा घेणारे लेखन केलेले आहे. कर्णावर टीकात्मक लेखन करणाऱ्या लेखकांनी- ‘केवळ अहंकार आणि गर्विष्ठपणामुळेच कर्णाच्या गुणांकडे लक्ष न जाता त्याच्या अवगुणांनी त्याचे नुकसान झाले,’ असा निष्कर्ष काढलेला आहे.
अशा या कर्णाच्या समग्र जीवनाचा वेध घेणारा माधुरी सप्रे यांचा ‘कर्ण- महापुरुष की खलपुरुष?’ हा अभ्यासपूर्ण ग्रंथ अलीकडेच प्रसिद्ध झाला आहे. या ग्रंथाचे दोन भाग असून, पहिल्या भागातील २० प्रकरणांतून लेखिकेने स्वत:च्या नजरेतून कर्णजीवनाचे अवलोकन केले आहे. तर दुसऱ्या भागात उपरोक्त लेखकांनी कर्णाच्या रंगविलेल्या जीवनाचा आढावा घेण्यात आलेला आहे. कर्णाचे आयुष्य, त्याच्या जन्माची पाश्र्वभूमी, त्याच्या वाटय़ाला आलेली खडतर परिस्थिती, द्रौपदीने कर्णाला नाकारणे, कर्ण-श्रीकृष्ण, कर्ण-कुंती, कर्ण-भीष्म भेटींमध्ये झडलेले संवाद- ज्यामुळे महाभारतात कुरूक्षेत्रावरील युद्धाला मिळालेली कलाटणी, कर्णाने कुंतीला ‘मी किंवा अर्जुन सोडून तुझे पाच पुत्र जिवंत राहतील’ असे दिलेले आश्वासन, किंवा ‘युद्धोत्तर मी दुर्योधनालाच राज्य देईन. परंतु त्याच्यापेक्षा युधिष्ठिरच राज्य करण्यास योग्य आहे,’ हा कर्णाने कृष्णाला प्रत्यक्ष भेटीत दिलेला सल्ला आदी घटना-प्रसंगांची विस्तृत माहिती या ग्रंथातून आपल्याला मिळते. महाभारतासंबंधी आपण नेहमी ऐकलेल्या गोष्टींखेरीज आपल्याला काही प्रमाणात माहीत नसलेल्या गोष्टीही या ग्रंथात दिलेल्या आहेत. उदा. कर्णाने श्रीकृष्णास दिलेला वरील सल्ला (पान क्र. ८९), किंवा ‘युधिष्ठिर, भीम, नकुल, सहदेव यांना तर मारणार नाहीच; परंतु अर्जुनालाही मी संग्रामात मारणार नाही,’ हे कर्णाने कुंतीला दिलेले आश्वासन (पान क्र. १०१) आपल्याला चकित करून जाते. ‘माते, शेवटी तुझे पाच पुत्र राहतील..’ या प्रकरणात शेवटी लेखिका ‘पांडवद्वेषाचे प्रायश्चितच कर्णाने अखेर घेतले. आणि त्याने लढताना जो पराक्रम केला तो ज्यासाठी हे युद्ध उभे केले, ते उद्दिष्ट बाजूला ठेवूनच!’ असा निष्कर्ष लेखिकेने काढला आहे. महाभारतात आधी कर्ण जे वागत होता, त्याचे कारण या ठिकाणी स्पष्ट होते. ‘लायकी असूनही केवळ संस्कारांअभावी माणसाचे वर्तन निराळे होते, संस्कारच माणसाची जडणघडण करतात,’ असे मत लेखिकेने मांडले आहे.
स्वत: कर्ण प्रयत्नपूर्वक श्रेष्ठत्वाला पोहोचण्याचा प्रयत्न करीत होता. परंतु नशीब म्हणा किंवा अन्य काही कारणांनी- त्याची जात, त्याचे सूतपुत्रत्व आड येते असे आपल्याला वरकरणी वाटत असले तरी त्याला अनेकदा संधी मिळालेल्या होत्या, हे नाकारता येत नाही. ब्रह्मास्त्र मिळविण्यासाठी त्याने केलेले प्रयत्न, द्यूताच्या प्रसंगातील कर्णाचे वर्तन, घोषयात्रेप्रसंगी कर्णावर झालेला पलायनाचा आरोप आदी घटनांची कर्णाच्या जीवनावर कायमची काळी छाया पडलेली दिसते. तर इंद्राला केलेले कवचकुंडलांचे दान, कर्णाचा दिग्विजय, श्रीकृष्णाच्या भेटीत कर्णाचे वर्तन या घटनांनी कर्णाचे जीवन उजळून निघालेले दिसते. परंतु एखाद्या शापित यक्षाप्रमाणे कर्णाचे जीवनही शापित होते की काय, असे वाटल्यावाचून राहत नाही. या सर्व घटनांचा वेध घेण्याचा प्रयत्न माधुरी सप्रे यांनी या ग्रंथाद्वारे केला आहे. महाभारताचे युद्ध घडवून आणण्यास कर्णच जबाबदार होता.. ही जबाबदारी त्याच्यावर येते की नाही, याचं उत्तरही यातून काही अंशी मिळते.
या ग्रंथाच्या दुसऱ्या भागात विविध लेखकांनी कर्णजीवनावर केलेल्या लेखनाचा परामर्श घेण्यात आलेला आहे. कर्णासंबंधी या मंडळींनी केलेले लिखाण आपल्याला एका वेगळ्याच विश्वात घेऊन जाते. कर्ण ही व्यक्तिरेखा कायमच वादग्रस्त ठरलेली आहे. कर्णाबद्दल आजही टोकाची मते व्यक्त केली जातात. म्हणूनच माधुरी सप्रे यांनाही या ग्रंथाचे नाव ‘कर्ण महापुरुष की खलपुरुष?’ असे ठेवणे सयुक्तिक वाटले असावे. कर्ण ही व्यक्तिरेखा पुढच्या काळात भारतीय समाजमनाचे प्रतीक ठरली. आजही आपल्यात असंख्य कर्ण वास्तव्यास आहेत, असे एकदा वाचनात आले होते. कर्ण हा नेमका कोण होता, त्याचे निर्णय बरोबर होते की नाही, या प्रश्नांच्या उत्तरांबरोबरच एकूणच ‘कर्ण’ समजावून घेण्यास हा ग्रंथ नक्की उपयुक्त ठरेल ..
‘कर्ण : महापुरुष की खलपुरुष?’- माधुरी सप्रे, प्रसाद प्रकाशन, पुणे, पाने- ३६५, किंमत- ३०० रुपये.

 

व्हिडिओ

लाउडस्पीकर  
'महागाई' या विषयावरील चर्चा
blk
आयडिया एक्स्चेंज  
जेष्ठ नाट्यकर्मी विजया मेहता
blk
व्हिवा लाऊंज  
डॉ. रश्मी करंदीकर - पोलीस अधीक्षक (राज्य महामार्ग)
blk
सागर परिक्रमा - २  
‘नौदलवीरा’च्या साहसी प्रवासाला सुरूवात!
लोकसत्ता युट्युब चॅनल
<iframe width="300" height="275" src="http://www.youtube.com/embed/bA4XUHbGh-c" frameborder="0" allowfullscreen></iframe>

लोकसत्ताच्या फेसबुक पेजवरील फोटो अल्बम

'सॅण्डी' संकट!

यश चोप्रा : ‘किंग ऑफ रोमान्स’

लोकसत्ता फेसबुक पेज - कव्हर फोटो

आणखी फोटो पाहण्यासाठी खालील लाईक बटणावर क्लिक करा

‘लोकसत्ता’चे विविध अ‍ॅप्स विनामुल्य डाऊनलोड करा-

वासाचा पयला पाऊस आयला

 


 

साप्ताहिक पुरवणी

लोकरंग (दर रविवारी)


चतुरंग
(दर शनिवारी)

 नवऱ्याकडून घरकामाचा पगार?

alt

 गरज शोधांची जननी

 एक उलट..एक सुलट : वेगळा.. वेगळा..

alt

 करिअरिस्ट मी : ..आणि समस्या ‘सायलेन्ट’ झाल्या

alt

 स्त्री समर्थ : उद्योगस्वामिनी

 बोधिवृक्ष : सूक्ष्मात वसते ब्रह्मांड

 गावाकडची चव : अंबाजोगाईची ‘वैष्णवी’ चव

alt

 आनंदाचं खाणं : अचपळ मन माझे..

alt

 ब्लॉग माझा : आयडिया लई भारी!

alt

 स्त्री जातक : आधी कळस मग पाया रे..!

alt

 अनघड अवघड : बोलायलाच हवं!


वास्तुरंग
(दर शनिवारी)

alt

 एक आस.. उभारीची!

alt

 फटाक्यांपासून इमारतीची सुरक्षा

alt

 घरसजावटीसाठी…
आणखी वाचा...

व्हिवा (दर शुक्रवारी

alt

 फुल टू कल्ला

alt

 कट्टा

alt

 एन्जॉय
आणखी वाचा...

करिअर वृत्तान्त (दर सोमवारी)

 ‘इंग्लिश-विंग्लिश’ :न्यूनगंडाच्या बुडबुडय़ाची गोष्ट
alt   सुट्टी आणि अभ्यास
alt  शिकवून कोणी शिकतं का?
आणखी वाचा...

अर्थवृत्तान्त (दर सोमवारी)

 विमा विश्लेषण : जीवन तरंग
 ‘अर्थ’पूर्ण : महागाईचा भस्मासूर
 गुंतवणूकभान : नव्या दमाचा शूर शिपाई
आणखी वाचा...

आजचे फोटो