अरूपाचे रूप सत्यमार्गदर्शक : २०७. प्रत्याहार
मुखपृष्ठ >> अरूपाचे रूप सत्यमार्गदर्शक >> अरूपाचे रूप सत्यमार्गदर्शक : २०७. प्रत्याहार
 
ई-पेपर
 
 

लोकसत्ता ब्लॉग


संघाने काँग्रेसलासुद्धा मदत केली आहे!
पर्यावरण हा अडथळा नव्हे, तर निकोप विकासाचा पाया

गाण्यातील ‘साऊण्ड’चा आनंद अनुभवता आला पाहिजे

माणसं बदलण्यापेक्षा धोरणं बदला!

alt

सर्व काही अण्णांनीच करावे, असे लोकांना वाटणे हीच उणीव..

alt
कांद्याचा भाव शंभर रूपये किलो का नको?
 alt
पीडीएतील दिवस आणि अभिनयाचा श्रीगणेशा
 alt
दुर्बलांना पोसणे म्हणजे सबलीकरण नव्हे!
नक्कल करायलाही अक्कल लागते!
मेधा पाटकर यांचे ऐकले असते, तर एकही पूल
झाला नसता!
alt
‘नक्कल’ न करणे हाच बाळासाहेबांचा खरा
वारसा
पाच वर्षे प्रभावी सरकार
देऊ शकेल अशी पर्यायी
व्यवस्था मला दिसत
नाही!
एक तळमळ बोलकी
झाली
आनंदवनाच्या ‘प्रवाहा’त एकरूप आमटेंची तिसरी पिढी..
लोकांसाठी नव्हे ,
लोकांच्या सोबत...
एक गोष्ट आमच्याकडे शक्यतो होत नाही, ती म्हणजे ‘इ'लॉजिकल्’
बोलणं किंवा वागणं!
‘विचार’ निश्चित झाला
की शब्द आपोआप
सामोरे येतात
‘जमिनीचा पैसा
बिल्डरांना नाही, तर सरकारला मिळायला
हवा!’

दि.०९-११-२०१२ रोजी बाजार बंद झाला त्यावेळचा भाव



 

अरूपाचे रूप सत्यमार्गदर्शक : २०७. प्रत्याहार Bookmark and Share Print E-mail

चैतन्य प्रेम, सोमवार, २४ सप्टेंबर २०१२
प्राणायामाचे दृश्य स्वरूप काय, प्राणायाम कसा करतात, त्याने खरे व्यापक काय साधले जाते; याबद्दल आपण जाणून घेतलं. ज्यांना प्राणायामाबद्दल अधिक काही जाणायचे आहे त्यांच्यासाठी बरीच पुस्तके आहेत.

स्वामी विवेकानंद यांनी ‘राजयोग’ (प्रकरणे तीन ते पाच : प्राण, प्राणाचे आध्यात्मिक रूप, अध्यात्म प्राणाचा संयम) आणि ‘आत्मसाक्षात्कार : साधना व सिद्धी’ या पुस्तकातील ‘साधनेसंबंधी काही सूचना’ या प्रकरणात प्राणायामाचा वेध घेतला आहे. स्वामी शिवानंद यांचे ‘ध्यानयोगरहस्य’ हे पुस्तकही बरेच अभ्यासिले जाते. तर ‘भज गोविंदम्’ स्तोत्रात आद्य शंकराचार्य साधनेचा जो नकाशा मांडतात त्या ‘प्राणायामं प्रत्याहारं नित्यानित्यविवेकविचारम्। जाप्यसमेत समाधिविधानम् कुर्ववधानं महदवधानम्।।’ या श्लोकातील प्राणायामाचा मर्यादित मागोवा आपण घेतला. त्यापुढे येतो प्रत्याहार! स्वामी शिवानंद सांगतात, ‘‘बहिर्मुख मन अंतर्मुख करणे अर्थात दहाही इंद्रियांना, अंती दुखद अशा नश्वर विषयभोगांपासून पुनपुन: मागे खेचून, त्यांना व मनाला ईश्वरस्वरूपात संलग्न करणे, याला प्रत्याहार म्हणतात. सारांश, प्रत्याहार म्हणजे वैराग्य किंवा सर्व विषयांपासून उपराम आणि मनात राम!’’ थोडक्यात आपले मन दहाही इंद्रियांद्वारे दुनियादारीचा जो आहार घेत असते तो आहार थांबविणे, म्हणजे प्रत्याहार! शिवानंद म्हणतात त्याप्रमाणे दहाही इंद्रियांना विषयभोगांपासून मागे खेचावे लागते. पण सूक्ष्म विचार केला की जाणवेल की, इंद्रिये ही विषयभोगांत रमण्याची निव्वळ साधने आहेत. रमणारं आहे ते मन! एखादी गोष्ट पाहण्याची ओढ आणि ती पाहिल्याचं समाधान डोळ्यांना होत नाही, ते मनाला होतं. माणूस मात्र त्याला नेत्रसुख असं गोंडस नाव देतो! अगदी त्याचप्रमाणे एखादा पदार्थ चाखण्याची ओढ आणि ती चाखल्याचं समाधान जिव्हेला होत नाही. ते मनाला होतं. एखादी गोष्ट ऐकण्याचं सुख कानांना होत नाही, ते मनाला होतं. एखादी गोष्ट स्पर्शिण्याचं सुख त्वचेला होत नाही ते मनाला होतं. थोडक्यात इंद्रिये ही निव्वळ साधने आहेत. मनच प्रत्यक्ष विषयभोगांत रमत, मनालाच विषयांची ओढ असते आणि त्याच्या पूर्तीचं सुख आणि अपूर्तीचं दुख मनालाच होतं. तेव्हा प्रत्याहार ही मनाचीच साधना आहे. मनाचीच मशागत आहे. थोडं खोलवर जाऊ. बाह्य़ विषयाचा अनुभव माणूस कसा घेतो? स्थूल इंद्रिये प्रथम अनुभव घेतात. मग त्या इंद्रियांच्या आंतील इंद्रिये, मेंदूतील केंद्रांच्या मदतीने त्या अनुभवाचा बोध करतात. या दोहोंशी जेव्हा मन संयोग पावतं तेव्हाच विषयानुभूती पूर्ण होते. उदाहरणार्थ डोळे एखादी गोष्ट पाहातात आणि त्यांचे मेंदूतील केंद्र ती गोष्ट काय आहे याचा बोध करते आणि मन त्याच्याशी संयोग पावून त्या गोष्टीची आवड वा नावड, ओढ अथवा तिरस्कार हे पक्केपणे बिंबवते. मग त्या गोष्टीचे महत्त्व ठरते आणि मन त्या इंद्रियांद्वारे त्या गोष्टींत जखडण्याचा वा सुटण्याचा प्रयत्न करते.

 

व्हिडिओ

लाउडस्पीकर  
'महागाई' या विषयावरील चर्चा
blk
आयडिया एक्स्चेंज  
जेष्ठ नाट्यकर्मी विजया मेहता
blk
व्हिवा लाऊंज  
डॉ. रश्मी करंदीकर - पोलीस अधीक्षक (राज्य महामार्ग)
blk
सागर परिक्रमा - २  
‘नौदलवीरा’च्या साहसी प्रवासाला सुरूवात!
लोकसत्ता युट्युब चॅनल
<iframe width="300" height="275" src="http://www.youtube.com/embed/bA4XUHbGh-c" frameborder="0" allowfullscreen></iframe>

लोकसत्ताच्या फेसबुक पेजवरील फोटो अल्बम

'सॅण्डी' संकट!

यश चोप्रा : ‘किंग ऑफ रोमान्स’

लोकसत्ता फेसबुक पेज - कव्हर फोटो

आणखी फोटो पाहण्यासाठी खालील लाईक बटणावर क्लिक करा

‘लोकसत्ता’चे विविध अ‍ॅप्स विनामुल्य डाऊनलोड करा-

वासाचा पयला पाऊस आयला

 


 

साप्ताहिक पुरवणी

लोकरंग (दर रविवारी)


चतुरंग
(दर शनिवारी)

 नवऱ्याकडून घरकामाचा पगार?

alt

 गरज शोधांची जननी

 एक उलट..एक सुलट : वेगळा.. वेगळा..

alt

 करिअरिस्ट मी : ..आणि समस्या ‘सायलेन्ट’ झाल्या

alt

 स्त्री समर्थ : उद्योगस्वामिनी

 बोधिवृक्ष : सूक्ष्मात वसते ब्रह्मांड

 गावाकडची चव : अंबाजोगाईची ‘वैष्णवी’ चव

alt

 आनंदाचं खाणं : अचपळ मन माझे..

alt

 ब्लॉग माझा : आयडिया लई भारी!

alt

 स्त्री जातक : आधी कळस मग पाया रे..!

alt

 अनघड अवघड : बोलायलाच हवं!


वास्तुरंग
(दर शनिवारी)

alt

 एक आस.. उभारीची!

alt

 फटाक्यांपासून इमारतीची सुरक्षा

alt

 घरसजावटीसाठी…
आणखी वाचा...

व्हिवा (दर शुक्रवारी

alt

 फुल टू कल्ला

alt

 कट्टा

alt

 एन्जॉय
आणखी वाचा...

करिअर वृत्तान्त (दर सोमवारी)

 ‘इंग्लिश-विंग्लिश’ :न्यूनगंडाच्या बुडबुडय़ाची गोष्ट
alt   सुट्टी आणि अभ्यास
alt  शिकवून कोणी शिकतं का?
आणखी वाचा...

अर्थवृत्तान्त (दर सोमवारी)

 विमा विश्लेषण : जीवन तरंग
 ‘अर्थ’पूर्ण : महागाईचा भस्मासूर
 गुंतवणूकभान : नव्या दमाचा शूर शिपाई
आणखी वाचा...

आजचे फोटो