अरूपाचे रूप सत्यमार्गदर्शक - २०८. यंत्र
मुखपृष्ठ >> अरूपाचे रूप सत्यमार्गदर्शक >> अरूपाचे रूप सत्यमार्गदर्शक - २०८. यंत्र
 
ई-पेपर
 
 

लोकसत्ता ब्लॉग


संघाने काँग्रेसलासुद्धा मदत केली आहे!
पर्यावरण हा अडथळा नव्हे, तर निकोप विकासाचा पाया

गाण्यातील ‘साऊण्ड’चा आनंद अनुभवता आला पाहिजे

माणसं बदलण्यापेक्षा धोरणं बदला!

alt

सर्व काही अण्णांनीच करावे, असे लोकांना वाटणे हीच उणीव..

alt
कांद्याचा भाव शंभर रूपये किलो का नको?
 alt
पीडीएतील दिवस आणि अभिनयाचा श्रीगणेशा
 alt
दुर्बलांना पोसणे म्हणजे सबलीकरण नव्हे!
नक्कल करायलाही अक्कल लागते!
मेधा पाटकर यांचे ऐकले असते, तर एकही पूल
झाला नसता!
alt
‘नक्कल’ न करणे हाच बाळासाहेबांचा खरा
वारसा
पाच वर्षे प्रभावी सरकार
देऊ शकेल अशी पर्यायी
व्यवस्था मला दिसत
नाही!
एक तळमळ बोलकी
झाली
आनंदवनाच्या ‘प्रवाहा’त एकरूप आमटेंची तिसरी पिढी..
लोकांसाठी नव्हे ,
लोकांच्या सोबत...
एक गोष्ट आमच्याकडे शक्यतो होत नाही, ती म्हणजे ‘इ'लॉजिकल्’
बोलणं किंवा वागणं!
‘विचार’ निश्चित झाला
की शब्द आपोआप
सामोरे येतात
‘जमिनीचा पैसा
बिल्डरांना नाही, तर सरकारला मिळायला
हवा!’

दि.०९-११-२०१२ रोजी बाजार बंद झाला त्यावेळचा भाव



 

अरूपाचे रूप सत्यमार्गदर्शक - २०८. यंत्र Bookmark and Share Print E-mail

मंगळवार, २५ सप्टेंबर २०१२
प्रत्याहार म्हणजे मन ताब्यात येणे. कारण बाह्य़ स्थूल इंद्रिये आणि मेंदूतील केंद्राशी जोडलेली त्यांची अंतर्गत सूक्ष्म इंद्रिये यांच्या योगे मनच बाह्य़ गोष्टींशी संयोग पावून दुनियादारीत जखडते. तेव्हा बाहेर भटकणाऱ्या, बाहेर विखुरलेल्या या मनाला स्थिर केल्याशिवाय, गोळा केल्याशिवाय, एकाग्र केल्याशिवाय खरी उपासना होऊ शकणार नाही.

या बाह्य़ात विखुरलेल्या मनाला बाह्य़ातून काढून अंतरंगात एकाग्र करणे म्हणजे प्रत्याहार. स्वामी विवेकानंद म्हणतात, ‘‘आपले मन आपल्या इच्छेनुसार केंद्रांशी संयुक्त करणे किंवा आपल्या इच्छेनुसार केंद्रांवरून काढून घेणे ज्याला जमले आहे त्याला प्रत्याहार साधला आहे, असे म्हणता येईल.’’ आता इथे जी केंद्रे सांगितली आहेत ती म्हणजे स्थूल, बाह्य़ केंद्रे आहेत. थोडक्यात दुनियेत माझं मन मला हवं तेथे चिकटवता आलं आणि हवं तेथून काढून घेता आलं, तर प्रत्याहार साधला. आपलं असं होत नाही. दुनियादारीतून आपलीच होणारी परवड आपल्याला समजत असते त्यामुळे एखाद्या व्यक्तिशी असलेले संबंध तोडून टाकण्याची गरज आपल्याला जाणवते तरी मन आड येते आणि आपण हतबल होत त्या संबंधांच्या गर्तेत पडूनच राहातो. बरं शरीरानं तुम्ही दूर होऊ शकत नाही पण मनानं तरी व्हाल? छे! आपलं मन नको तितकं बाह्य़ परिस्थितीत अडकून राहातं. त्या अडकण्याचे आघात अनेकदा वाटय़ाला येऊनही आपलं अडकणं सुटत नाही. याचं कारण बाह्य़ात चिकटणे वा न चिकटणे, हे आपल्या आवाक्यातले नाही. ते आवाक्यात येणे म्हणजे प्रत्याहार साधणे. ‘ज्ञानेश्वरी’तलं ते उदाहरण आहे ना? मोठमोठी लाकडं पोखरून टाकणारा भुंगा कमलपुष्प मिटलं की त्यात अडकून राहातो. त्या पाकळ्या चिरणं त्याला जमत नाही. तसं होतं आपलं. काही नाती, काही व्यक्ती यांच्यात आपण इतके गुंतून जातो की आपल्या जीवनाच्या ध्येयपूर्तीकडेही आपलं दुर्लक्ष होतं. याचं कारण स्थूल इंद्रियं आणि मेंदूशी जोडलेली त्यांची आंतरिक सूक्ष्म इंद्रिये यांच्या योगे मन त्या व्यक्तिमात्राशी संयोग पावून सुखाच्या आशेने गुंतून रहात असतं, हेच आहे. स्वामीजी सांगतात, ‘‘प्रत्याहार म्हणजे ‘एकीकडे गोळा करणे’, ‘आपल्याकडे ओढून घेणे’- मनाची बहिर्गामी गती रुद्ध करून, इंद्रियांच्या गुलामीतून त्याला सोडवून आत खेचून घेणे. हे साधेल तरच आपण मुक्तीचा मार्ग बराचसा आक्रमिला आहे, असे होईल. तोपर्यंत यंत्रात आणि आपल्यात काय बरे फरक?’’ आज आपण जगाकडे यंत्रवत् खेचले जात आहोत! जगाकडची ही ओढ, ही खेच थांबवून त्याला आत वळवले पाहिजे. त्याला स्थिर केले पाहिजे. इंद्रियांच्या गुलामीत जोवर हे मन आहे किंवा इंद्रियांना गुलाम बनवून त्यांच्यायोगे बाह्य़ विषयात जोवर हे मन विखुरले आहे तोवर ते एकत्र होणार नाही. तोवर त्याचं बाह्य़ावरचं भावनिक अवलंबन संपणार नाही. तोवर ते स्वतंत्र, मुक्त राहणार नाही.
चैतन्य प्रेम   

 

व्हिडिओ

लाउडस्पीकर  
'महागाई' या विषयावरील चर्चा
blk
आयडिया एक्स्चेंज  
जेष्ठ नाट्यकर्मी विजया मेहता
blk
व्हिवा लाऊंज  
डॉ. रश्मी करंदीकर - पोलीस अधीक्षक (राज्य महामार्ग)
blk
सागर परिक्रमा - २  
‘नौदलवीरा’च्या साहसी प्रवासाला सुरूवात!
लोकसत्ता युट्युब चॅनल
<iframe width="300" height="275" src="http://www.youtube.com/embed/bA4XUHbGh-c" frameborder="0" allowfullscreen></iframe>

लोकसत्ताच्या फेसबुक पेजवरील फोटो अल्बम

'सॅण्डी' संकट!

यश चोप्रा : ‘किंग ऑफ रोमान्स’

लोकसत्ता फेसबुक पेज - कव्हर फोटो

आणखी फोटो पाहण्यासाठी खालील लाईक बटणावर क्लिक करा

‘लोकसत्ता’चे विविध अ‍ॅप्स विनामुल्य डाऊनलोड करा-

वासाचा पयला पाऊस आयला

 


 

साप्ताहिक पुरवणी

लोकरंग (दर रविवारी)


चतुरंग
(दर शनिवारी)

 नवऱ्याकडून घरकामाचा पगार?

alt

 गरज शोधांची जननी

 एक उलट..एक सुलट : वेगळा.. वेगळा..

alt

 करिअरिस्ट मी : ..आणि समस्या ‘सायलेन्ट’ झाल्या

alt

 स्त्री समर्थ : उद्योगस्वामिनी

 बोधिवृक्ष : सूक्ष्मात वसते ब्रह्मांड

 गावाकडची चव : अंबाजोगाईची ‘वैष्णवी’ चव

alt

 आनंदाचं खाणं : अचपळ मन माझे..

alt

 ब्लॉग माझा : आयडिया लई भारी!

alt

 स्त्री जातक : आधी कळस मग पाया रे..!

alt

 अनघड अवघड : बोलायलाच हवं!


वास्तुरंग
(दर शनिवारी)

alt

 एक आस.. उभारीची!

alt

 फटाक्यांपासून इमारतीची सुरक्षा

alt

 घरसजावटीसाठी…
आणखी वाचा...

व्हिवा (दर शुक्रवारी

alt

 फुल टू कल्ला

alt

 कट्टा

alt

 एन्जॉय
आणखी वाचा...

करिअर वृत्तान्त (दर सोमवारी)

 ‘इंग्लिश-विंग्लिश’ :न्यूनगंडाच्या बुडबुडय़ाची गोष्ट
alt   सुट्टी आणि अभ्यास
alt  शिकवून कोणी शिकतं का?
आणखी वाचा...

अर्थवृत्तान्त (दर सोमवारी)

 विमा विश्लेषण : जीवन तरंग
 ‘अर्थ’पूर्ण : महागाईचा भस्मासूर
 गुंतवणूकभान : नव्या दमाचा शूर शिपाई
आणखी वाचा...

आजचे फोटो