अरूपाचे रूप सत्यमार्गदर्शक : २०९. मनशक्ती
मुखपृष्ठ >> अरूपाचे रूप सत्यमार्गदर्शक >> अरूपाचे रूप सत्यमार्गदर्शक : २०९. मनशक्ती
 
ई-पेपर
 
 

लोकसत्ता ब्लॉग


संघाने काँग्रेसलासुद्धा मदत केली आहे!
पर्यावरण हा अडथळा नव्हे, तर निकोप विकासाचा पाया

गाण्यातील ‘साऊण्ड’चा आनंद अनुभवता आला पाहिजे

माणसं बदलण्यापेक्षा धोरणं बदला!

alt

सर्व काही अण्णांनीच करावे, असे लोकांना वाटणे हीच उणीव..

alt
कांद्याचा भाव शंभर रूपये किलो का नको?
 alt
पीडीएतील दिवस आणि अभिनयाचा श्रीगणेशा
 alt
दुर्बलांना पोसणे म्हणजे सबलीकरण नव्हे!
नक्कल करायलाही अक्कल लागते!
मेधा पाटकर यांचे ऐकले असते, तर एकही पूल
झाला नसता!
alt
‘नक्कल’ न करणे हाच बाळासाहेबांचा खरा
वारसा
पाच वर्षे प्रभावी सरकार
देऊ शकेल अशी पर्यायी
व्यवस्था मला दिसत
नाही!
एक तळमळ बोलकी
झाली
आनंदवनाच्या ‘प्रवाहा’त एकरूप आमटेंची तिसरी पिढी..
लोकांसाठी नव्हे ,
लोकांच्या सोबत...
एक गोष्ट आमच्याकडे शक्यतो होत नाही, ती म्हणजे ‘इ'लॉजिकल्’
बोलणं किंवा वागणं!
‘विचार’ निश्चित झाला
की शब्द आपोआप
सामोरे येतात
‘जमिनीचा पैसा
बिल्डरांना नाही, तर सरकारला मिळायला
हवा!’

दि.०९-११-२०१२ रोजी बाजार बंद झाला त्यावेळचा भाव



 

अरूपाचे रूप सत्यमार्गदर्शक : २०९. मनशक्ती Bookmark and Share Print E-mail

चैतन्य प्रेम, बुधवार, २६ सप्टेंबर २०१२
मन आणि इंद्रिये एकाग्र करणे याला आद्य शंकराचार्य यांनी महातप म्हटले आहे. ‘उपदेशसहस्त्री’ या ग्रंथात (अनुवाद सिताराम महादेव फडके, रसिकरंजनग्रंथप्रसारक मंडळी, १९११) शंकराचार्य सांगतात, ‘मनसश्चेंद्रियाणांच ह्य़ैकाग्य््रां परमं तप:। तज्ज्याय: सर्वधर्मेभ्य: स धर्म: पर उच्यते।।’ म्हणजे, ‘‘मन आणि इंद्रिये ज्या योगाने एकाग्र होतील, स्वाधीन रहातील, त्याला उत्तम तप म्हणावे. सर्व विहित गोष्टींमध्ये तप हे श्रेष्ठ होय. तप आद्यकर्तव्य समजावे.’’ थोडक्यात मन आणि इंद्रियांना स्वाधीन करणे, आपल्या ताब्यात राखणे हेच उत्तम तप आहे. सर्व गोष्टींत हेच तप श्रेष्ठ. तोच परमधर्म आहे. आद्यकर्तव्य आहे. मन आणि इंद्रियं स्वाधीन राहाणं, हाच प्रत्याहार आहे. पण या मनावर ताबा मिळविणे काय सोपे आहे? स्वामीजी या मनाची माकडाशी तुलना करून सांगतात की, ‘‘माकड मुळात चंचल त्यात त्याला एकाने यथेच्छ दारू पाजली. त्यामुळे त्याच्या चंचलपणाला आणखीनच ऊत आला. त्यात त्याला विंचू चावला. त्यामुळे ते माकड तडातडा उडय़ा मारू लागलं. त्यानंतर त्याला भूतबाधा झाली. मानवी मनाची स्थितीही त्या माकडासारखीच आहे. ते स्वभावतच चंचल असतं. वासनेच्या मद्याचा कैफ चढून ते आणखीनच क्षुब्ध होते. वासनेचा अंमल बसल्यावर त्याला मत्सराचा विंचू नांग्या मारू लागतो. या सर्वावर कडी म्हणजे गर्वरुपी पिशाच्च त्याला झपाटते आणि मग आपणच सर्वश्रेष्ठ आहोत असं त्याला वाटू लागते. या मनाचा संयम करणे किती कठीण गोष्ट आहे!’’ हा मनसंयम कसा करावा? स्वामीजी सांगतात की त्याची पहिली पायरी म्हणजे या मनाला हवे तसे भरकटू देणे. चंचल मनरूपी माकडाला हव्या तितक्या उडय़ा मारू द्या. तुम्ही फक्त स्थिर बसा आणि त्याच्या चेष्टा साक्षीभावाने शांतपणे पहात राहा, असे स्वामीजी सांगतात. हे जे शांतपणे पहात राहाणे आहे ते कशासाठी आहे? आपण मनाकडे, मनाच्या ओढीकडे, मनाच्या हालचालींकडे, मनाच्या क्रिया-प्रतिक्रियांच्या साखळीकडे कधीच त्रयस्थपणे, अलीप्तपणे पाहात नाही. त्यामुळे मनाबरोबर आपण फरपटत जातो, वाहवत जातो. एकदा शांतपणे मनाच्या या हालचालींकडे पाहिलं की मनाची खरी ओढ कुठे आहे, ते समजेल. त्या ओढीपायी मन अर्थात मी कसा वाहावत जातो, कसा फरपटत जातो, त्याचीही स्पष्ट जाणीव होईल. स्वामीजी म्हणतात, ‘‘ज्ञान ही शक्ती आहे, अशा अर्थाची एक म्हण आहे. ती अगदी खरी आहे. मन काय करीत असते ह्य़ाचं जोपर्यंत तुम्हाला ज्ञान होत नाही तोपर्यंत तुम्ही त्याचा संयम करू शकत नाही.’’ ज्ञान ही शक्ती आहे, म्हणजे काय? तर ज्ञान होताच योग्य त्या कृतीसाठी आवश्यक शक्ती प्रथम ज्ञानच पुरवते. आगीने मी पोळला जातो, हे ज्ञान असते तेव्हाच त्या आगीकडे खेचला जाणारा स्वतच्या बचावासाठी प्रयत्न सुरू करतो. त्यासाठीची शक्ती त्याच्या आतूनच उसळून येते.

 

व्हिडिओ

लाउडस्पीकर  
'महागाई' या विषयावरील चर्चा
blk
आयडिया एक्स्चेंज  
जेष्ठ नाट्यकर्मी विजया मेहता
blk
व्हिवा लाऊंज  
डॉ. रश्मी करंदीकर - पोलीस अधीक्षक (राज्य महामार्ग)
blk
सागर परिक्रमा - २  
‘नौदलवीरा’च्या साहसी प्रवासाला सुरूवात!
लोकसत्ता युट्युब चॅनल
<iframe width="300" height="275" src="http://www.youtube.com/embed/bA4XUHbGh-c" frameborder="0" allowfullscreen></iframe>

लोकसत्ताच्या फेसबुक पेजवरील फोटो अल्बम

'सॅण्डी' संकट!

यश चोप्रा : ‘किंग ऑफ रोमान्स’

लोकसत्ता फेसबुक पेज - कव्हर फोटो

आणखी फोटो पाहण्यासाठी खालील लाईक बटणावर क्लिक करा

‘लोकसत्ता’चे विविध अ‍ॅप्स विनामुल्य डाऊनलोड करा-

वासाचा पयला पाऊस आयला

 


 

साप्ताहिक पुरवणी

लोकरंग (दर रविवारी)


चतुरंग
(दर शनिवारी)

 नवऱ्याकडून घरकामाचा पगार?

alt

 गरज शोधांची जननी

 एक उलट..एक सुलट : वेगळा.. वेगळा..

alt

 करिअरिस्ट मी : ..आणि समस्या ‘सायलेन्ट’ झाल्या

alt

 स्त्री समर्थ : उद्योगस्वामिनी

 बोधिवृक्ष : सूक्ष्मात वसते ब्रह्मांड

 गावाकडची चव : अंबाजोगाईची ‘वैष्णवी’ चव

alt

 आनंदाचं खाणं : अचपळ मन माझे..

alt

 ब्लॉग माझा : आयडिया लई भारी!

alt

 स्त्री जातक : आधी कळस मग पाया रे..!

alt

 अनघड अवघड : बोलायलाच हवं!


वास्तुरंग
(दर शनिवारी)

alt

 एक आस.. उभारीची!

alt

 फटाक्यांपासून इमारतीची सुरक्षा

alt

 घरसजावटीसाठी…
आणखी वाचा...

व्हिवा (दर शुक्रवारी

alt

 फुल टू कल्ला

alt

 कट्टा

alt

 एन्जॉय
आणखी वाचा...

करिअर वृत्तान्त (दर सोमवारी)

 ‘इंग्लिश-विंग्लिश’ :न्यूनगंडाच्या बुडबुडय़ाची गोष्ट
alt   सुट्टी आणि अभ्यास
alt  शिकवून कोणी शिकतं का?
आणखी वाचा...

अर्थवृत्तान्त (दर सोमवारी)

 विमा विश्लेषण : जीवन तरंग
 ‘अर्थ’पूर्ण : महागाईचा भस्मासूर
 गुंतवणूकभान : नव्या दमाचा शूर शिपाई
आणखी वाचा...

आजचे फोटो