अरूपाचे रूप सत्यमार्गदर्शक : २१३. चार मार्ग
मुखपृष्ठ >> अरूपाचे रूप सत्यमार्गदर्शक >> अरूपाचे रूप सत्यमार्गदर्शक : २१३. चार मार्ग
 
ई-पेपर
 
 

लोकसत्ता ब्लॉग


संघाने काँग्रेसलासुद्धा मदत केली आहे!
पर्यावरण हा अडथळा नव्हे, तर निकोप विकासाचा पाया

गाण्यातील ‘साऊण्ड’चा आनंद अनुभवता आला पाहिजे

माणसं बदलण्यापेक्षा धोरणं बदला!

alt

सर्व काही अण्णांनीच करावे, असे लोकांना वाटणे हीच उणीव..

alt
कांद्याचा भाव शंभर रूपये किलो का नको?
 alt
पीडीएतील दिवस आणि अभिनयाचा श्रीगणेशा
 alt
दुर्बलांना पोसणे म्हणजे सबलीकरण नव्हे!
नक्कल करायलाही अक्कल लागते!
मेधा पाटकर यांचे ऐकले असते, तर एकही पूल
झाला नसता!
alt
‘नक्कल’ न करणे हाच बाळासाहेबांचा खरा
वारसा
पाच वर्षे प्रभावी सरकार
देऊ शकेल अशी पर्यायी
व्यवस्था मला दिसत
नाही!
एक तळमळ बोलकी
झाली
आनंदवनाच्या ‘प्रवाहा’त एकरूप आमटेंची तिसरी पिढी..
लोकांसाठी नव्हे ,
लोकांच्या सोबत...
एक गोष्ट आमच्याकडे शक्यतो होत नाही, ती म्हणजे ‘इ'लॉजिकल्’
बोलणं किंवा वागणं!
‘विचार’ निश्चित झाला
की शब्द आपोआप
सामोरे येतात
‘जमिनीचा पैसा
बिल्डरांना नाही, तर सरकारला मिळायला
हवा!’

दि.०९-११-२०१२ रोजी बाजार बंद झाला त्यावेळचा भाव



 

अरूपाचे रूप सत्यमार्गदर्शक : २१३. चार मार्ग Bookmark and Share Print E-mail

चैतन्य प्रेम, सोमवार, १ ऑक्टोबर २०१२
मन आणि इंद्रिये आपल्या ताब्यात नाहीत, आपल्या स्वाधीन नाहीत आणि म्हणूनच दुनियादारीत आपली फरपट सुरू आहे. ही वृत्ती ताब्यात आणण्याचा अभ्यास म्हणजे प्रत्याहार. पू. बाबा बेलसरे यांनी वृत्ती ताब्यात आणण्याचे चार मार्ग सांगितले आहेत. ‘अध्यात्मदर्शन’ या ग्रंथात त्यांचे विवरण आहे.

बाबांनी केलेल्या मार्गदर्शनानुसार, वासनांचा समूळ त्याग, हा वृत्ती ताब्यात आणण्याचा पहिला मार्ग आहे. पण वासनांचा समूळ त्याग हा सोपा नाहीच. फारच थोडय़ांना तो साधतो. वृत्ती ताब्यात आणण्याचा दुसरा मार्ग आहे तो म्हणजे योग. योगात वृत्तीचा निरोध करायचा असतो. अर्थात वृत्ती थोपवायच्या असतात. रोखायच्या असतात. बाबा त्याला शेतातले सापाचे बीळ बुजविण्याची उपमा देतात! यात मोठा धोका असा की वासना आत दबून राहाते पण संधी मिळताच ती बाहेर पडते. वृत्तीनिरोधाने माणसाची वासना दिसत नाही पण वृत्तीवरील हे नियंत्रण कमजोर झाले किंवा भोग देणाऱ्या वस्तुंचा सहवास लाभला की वासना प्रकटल्याशिवाय राहणार नाही. अर्थात वृत्ती ताब्यात आणण्याचा हा दुसरा मार्गदेखील सर्वसामान्यांसाठी कठीणच आहे. तिसरा मार्ग म्हणजे स्वत: साक्षीत्वाने बाजूला सरून प्रथम वृत्तींच्या मागे जाण्याचे थांबवावे. नंतर हळुहळू वृत्ती उत्पन्न झाली की तिला तेथेच दाबून टाकण्याचा प्रयत्न करावा. यात विवेक अखंड जागृत ठेवावा लागतो. सामान्यपणे वृत्ती उत्पन्न झाली की तिच्याशी तद्रूप होऊन तिच्याबरोबर वहात जाण्याची सवय आपल्याला असते. या मार्गात ही सवय मोडायला प्रथम बुद्धीला कष्ट पडतात. बुद्धी जिवाचाच भाग असली तरी वेगळेपणाने जिवाकडे पाहू शकते. वृत्तीहून आपण निराळे आहोत, हे समजून वेगळे राहाण्याचा प्रयत्न करू लागलो असता आजपर्यंतच्या सवयीमुळे बुद्धी नकळत वृत्तीशी तन्मय होऊन जाते. वृत्तीपासून वेगळे राहाता येऊ लागले तरी खाली दडलेल्या वासनेतून झऱ्याप्रमाणे अखंड उफाळणाऱ्या वृत्ती एकदम आवरता येत नाहीत. यासाठी प्रज्वलित अग्नीप्रमाणे विवेक जागृत ठेवावा लागतो. हा ज्ञानमार्ग आहे. अर्थात तोदेखील सर्वाना साधणारा नाही. वृत्तीवर ताबा मिळविण्याचा चौथा मार्ग बाबांच्या मते सोपा उपाय आहे. त्यांच्या सांगण्यानुसार, वृत्तीमध्ये बुद्धीबरोबरच कर्मप्रवृत्तीचाही अंश आहे. सामान्य माणसाला कर्माचे साह्य़ घेऊन वासना व तिच्यातून निर्माण होणारी वृत्ती नाहीशी करणे सोपे जाते. कर्माचे मूळ ऊर्मीमध्ये, ऊर्मीचे मूळ वृत्तीमध्ये असते. अर्थात वृत्तीचे स्वरूप जर बदलले तर कर्म तेच राहूनदेखील ऊर्मीचे स्वरूप बदलू शकते. आपला हेतू बदलून प्रपंच केला तर प्रपंच आहे तोच राहून अंतरंगात बदल घडून येईल. हेतु बदलण्यास वृत्तीचे वळण बदलले पाहिजे. सध्या ‘माझ्याकरिता मी’ हा वृत्तीचा ओघ आहे. त्या जागी ‘भगवंताकरिता मी’ असा ओघ लागला तर त्यातून निर्माण होणारे हेतु हे भगवंतव्याप्तच होतील आणि आपला प्रपंचही भगवंतासाठीच घडेल.

 

व्हिडिओ

लाउडस्पीकर  
'महागाई' या विषयावरील चर्चा
blk
आयडिया एक्स्चेंज  
जेष्ठ नाट्यकर्मी विजया मेहता
blk
व्हिवा लाऊंज  
डॉ. रश्मी करंदीकर - पोलीस अधीक्षक (राज्य महामार्ग)
blk
सागर परिक्रमा - २  
‘नौदलवीरा’च्या साहसी प्रवासाला सुरूवात!
लोकसत्ता युट्युब चॅनल
<iframe width="300" height="275" src="http://www.youtube.com/embed/bA4XUHbGh-c" frameborder="0" allowfullscreen></iframe>

लोकसत्ताच्या फेसबुक पेजवरील फोटो अल्बम

'सॅण्डी' संकट!

यश चोप्रा : ‘किंग ऑफ रोमान्स’

लोकसत्ता फेसबुक पेज - कव्हर फोटो

आणखी फोटो पाहण्यासाठी खालील लाईक बटणावर क्लिक करा

‘लोकसत्ता’चे विविध अ‍ॅप्स विनामुल्य डाऊनलोड करा-

वासाचा पयला पाऊस आयला

 


 

साप्ताहिक पुरवणी

लोकरंग (दर रविवारी)


चतुरंग
(दर शनिवारी)

 नवऱ्याकडून घरकामाचा पगार?

alt

 गरज शोधांची जननी

 एक उलट..एक सुलट : वेगळा.. वेगळा..

alt

 करिअरिस्ट मी : ..आणि समस्या ‘सायलेन्ट’ झाल्या

alt

 स्त्री समर्थ : उद्योगस्वामिनी

 बोधिवृक्ष : सूक्ष्मात वसते ब्रह्मांड

 गावाकडची चव : अंबाजोगाईची ‘वैष्णवी’ चव

alt

 आनंदाचं खाणं : अचपळ मन माझे..

alt

 ब्लॉग माझा : आयडिया लई भारी!

alt

 स्त्री जातक : आधी कळस मग पाया रे..!

alt

 अनघड अवघड : बोलायलाच हवं!


वास्तुरंग
(दर शनिवारी)

alt

 एक आस.. उभारीची!

alt

 फटाक्यांपासून इमारतीची सुरक्षा

alt

 घरसजावटीसाठी…
आणखी वाचा...

व्हिवा (दर शुक्रवारी

alt

 फुल टू कल्ला

alt

 कट्टा

alt

 एन्जॉय
आणखी वाचा...

करिअर वृत्तान्त (दर सोमवारी)

 ‘इंग्लिश-विंग्लिश’ :न्यूनगंडाच्या बुडबुडय़ाची गोष्ट
alt   सुट्टी आणि अभ्यास
alt  शिकवून कोणी शिकतं का?
आणखी वाचा...

अर्थवृत्तान्त (दर सोमवारी)

 विमा विश्लेषण : जीवन तरंग
 ‘अर्थ’पूर्ण : महागाईचा भस्मासूर
 गुंतवणूकभान : नव्या दमाचा शूर शिपाई
आणखी वाचा...

आजचे फोटो