अरूपाचे रूप सत्यमार्गदर्शक : .२१५. बहिरंग साधना
मुखपृष्ठ >> अरूपाचे रूप सत्यमार्गदर्शक >> अरूपाचे रूप सत्यमार्गदर्शक : .२१५. बहिरंग साधना
 
ई-पेपर
 
 

लोकसत्ता ब्लॉग


संघाने काँग्रेसलासुद्धा मदत केली आहे!
पर्यावरण हा अडथळा नव्हे, तर निकोप विकासाचा पाया

गाण्यातील ‘साऊण्ड’चा आनंद अनुभवता आला पाहिजे

माणसं बदलण्यापेक्षा धोरणं बदला!

alt

सर्व काही अण्णांनीच करावे, असे लोकांना वाटणे हीच उणीव..

alt
कांद्याचा भाव शंभर रूपये किलो का नको?
 alt
पीडीएतील दिवस आणि अभिनयाचा श्रीगणेशा
 alt
दुर्बलांना पोसणे म्हणजे सबलीकरण नव्हे!
नक्कल करायलाही अक्कल लागते!
मेधा पाटकर यांचे ऐकले असते, तर एकही पूल
झाला नसता!
alt
‘नक्कल’ न करणे हाच बाळासाहेबांचा खरा
वारसा
पाच वर्षे प्रभावी सरकार
देऊ शकेल अशी पर्यायी
व्यवस्था मला दिसत
नाही!
एक तळमळ बोलकी
झाली
आनंदवनाच्या ‘प्रवाहा’त एकरूप आमटेंची तिसरी पिढी..
लोकांसाठी नव्हे ,
लोकांच्या सोबत...
एक गोष्ट आमच्याकडे शक्यतो होत नाही, ती म्हणजे ‘इ'लॉजिकल्’
बोलणं किंवा वागणं!
‘विचार’ निश्चित झाला
की शब्द आपोआप
सामोरे येतात
‘जमिनीचा पैसा
बिल्डरांना नाही, तर सरकारला मिळायला
हवा!’

दि.०९-११-२०१२ रोजी बाजार बंद झाला त्यावेळचा भाव



 

अरूपाचे रूप सत्यमार्गदर्शक : .२१५. बहिरंग साधना Bookmark and Share Print E-mail

 

बुधवार, ३ ऑक्टोबर २०१२
बहिरंग साधन आणि अंतरंग साधन! बाह्य़ स्थूल सृष्टीत माणूस अडकला आहे. त्यामुळे या बाह्य़ दुनियेत विखुरलेलं त्याचं मन, त्याचं चित्त गोळा करून, एकाग्र करून त्याला आत, अंतरंगात केंद्रित करायचं आहे. अर्थात बाहेरून आत असा हा प्रवास आहे. त्यासाठी बहिरंग साधनांनी सुरुवात करून अंतरंग साधनांच्या अनुष्ठानाने या यात्रेची पूर्ती करायची आहे.

बाहेर विखुरलेल्या मनाला गोळा करण्याची प्रक्रिया यम, नियम, आसन, प्राणायाम आणि प्रत्याहार या पाच बहिरंग साधनांनी होते तर गोळा केलेल्या मनाला आत केंद्रित करण्याची, स्थिर करण्याची प्रक्रिया ध्यान, धारणा आणि समाधी या तीन अंतरंग साधनांनी होते. भगवंत सूक्ष्म आहे. त्याला सूक्ष्म होऊनच जाणता येतं. माणसाची बुद्धी, माणसाचं मन, माणसाचं चित्त हे खरं तर सूक्ष्म आहे. पण स्थूलाशी चिकटल्यानं, दृश्य जगतात अडकल्यानं तेही स्थूलच झालं आहे. बाह्य़ात विखुरलेलं हे मन जोवर एकाग्र होत नाही, सूक्ष्म होत नाही तोवर भगवंत आकळणार नाही. सुईच्या अग्रातून दोरा ओवताना दोऱ्याचं टोक एकाग्र असावं लागतं. दोऱ्याचं टोक जर विखुरल्यागत असेल तर ते आपण तोडून, दाबून आणि वळून निमुळतं करतो. मगच ते सुईच्या सूक्ष्म छिद्रातून जाऊ शकतं. त्याचप्रमाणे मन, चित्त एकाग्र होईल, सूक्ष्म होईल तेव्हाच ते भगवंतात ओवलं जाईल. शंकराचार्यानी ‘प्रबोध सुधाकर’ ग्रंथात मानवी देहाचं महत्त्व सांगितलं आहे. भवसागर पार करण्यासाठी भगवंतानं दिलेलं मनुष्य शरीर म्हणजे जणू नौका आहे! मात्र या शरीररूपी नौकेला दोन डोळे, दोन कान, एक तोंड, दोन नाकपुडय़ा आदी नऊ छिद्रे आहेत. (छिद्रैर्नवभिरूपेतं) या नौकेचा मालक असलेला जीव जर आळसात बुडाला, आपल्या ध्येयाबद्दल गाफील झाला (जीवो नौकापतिर्महानलस:) जर त्या छिद्रांचा अर्थात बाह्य़ जगात वावरण्यासाठीची माझी सोय म्हणून मला लाभलेल्या स्थूल इंद्रियांचा मी जर संयम केला नाही तर त्या इंद्रियांद्वारे दुनिया आकलनापुरती न राहाता ती माझ्या अंतरंगात प्रवेश करते आणि मला तिच्यात बुडवून टाकते. अर्थात त्या छिद्रातून पाणी आत येऊन ती नौका बुडून जाते. (छिद्राणामनिरोधाज्जलपरिपूर्ण पतत्यध: सततम्।।) पण त्या छिद्रांचा निग्रह युक्तीने केला तर जीव सुखाने भवसागर पार करतो. (छिद्राणां तु निरोधात्सुखेन पारं परं याति।।) या स्थूल इंद्रियांद्वारे दुनिया माझ्या अंतरंगावर ताबा मिळवू शकते हे जाणून त्या इंद्रियांना माझ्या ताब्यात ठेवणे, स्वाधीन करणे यासाठीचे जे बाह्य़ प्रयत्न आहेत किंवा अधिक अचूक सांगायचे तर बाहेरून मला आत नेणारे जे काही प्रयत्न आहेत ती बहिरंग साधना! आता आपल्या मनात असेही येईल की या इंद्रिय निग्रहाची इतकी जरुर काय आहे? आणि हे भवसागर पार करण्याचे प्रकरण तरी काय आहे? असा काही खराच भवसागर आहे का की ज्यात मी अडकलो आहे आणि तो पार केल्यावाचून जन्ममृत्यूचं चक्र काही थांबणार नाही?
चैतन्य प्रेम

 

व्हिडिओ

लाउडस्पीकर  
'महागाई' या विषयावरील चर्चा
blk
आयडिया एक्स्चेंज  
जेष्ठ नाट्यकर्मी विजया मेहता
blk
व्हिवा लाऊंज  
डॉ. रश्मी करंदीकर - पोलीस अधीक्षक (राज्य महामार्ग)
blk
सागर परिक्रमा - २  
‘नौदलवीरा’च्या साहसी प्रवासाला सुरूवात!
लोकसत्ता युट्युब चॅनल
<iframe width="300" height="275" src="http://www.youtube.com/embed/bA4XUHbGh-c" frameborder="0" allowfullscreen></iframe>

लोकसत्ताच्या फेसबुक पेजवरील फोटो अल्बम

'सॅण्डी' संकट!

यश चोप्रा : ‘किंग ऑफ रोमान्स’

लोकसत्ता फेसबुक पेज - कव्हर फोटो

आणखी फोटो पाहण्यासाठी खालील लाईक बटणावर क्लिक करा

‘लोकसत्ता’चे विविध अ‍ॅप्स विनामुल्य डाऊनलोड करा-

वासाचा पयला पाऊस आयला

 


 

साप्ताहिक पुरवणी

लोकरंग (दर रविवारी)


चतुरंग
(दर शनिवारी)

 नवऱ्याकडून घरकामाचा पगार?

alt

 गरज शोधांची जननी

 एक उलट..एक सुलट : वेगळा.. वेगळा..

alt

 करिअरिस्ट मी : ..आणि समस्या ‘सायलेन्ट’ झाल्या

alt

 स्त्री समर्थ : उद्योगस्वामिनी

 बोधिवृक्ष : सूक्ष्मात वसते ब्रह्मांड

 गावाकडची चव : अंबाजोगाईची ‘वैष्णवी’ चव

alt

 आनंदाचं खाणं : अचपळ मन माझे..

alt

 ब्लॉग माझा : आयडिया लई भारी!

alt

 स्त्री जातक : आधी कळस मग पाया रे..!

alt

 अनघड अवघड : बोलायलाच हवं!


वास्तुरंग
(दर शनिवारी)

alt

 एक आस.. उभारीची!

alt

 फटाक्यांपासून इमारतीची सुरक्षा

alt

 घरसजावटीसाठी…
आणखी वाचा...

व्हिवा (दर शुक्रवारी

alt

 फुल टू कल्ला

alt

 कट्टा

alt

 एन्जॉय
आणखी वाचा...

करिअर वृत्तान्त (दर सोमवारी)

 ‘इंग्लिश-विंग्लिश’ :न्यूनगंडाच्या बुडबुडय़ाची गोष्ट
alt   सुट्टी आणि अभ्यास
alt  शिकवून कोणी शिकतं का?
आणखी वाचा...

अर्थवृत्तान्त (दर सोमवारी)

 विमा विश्लेषण : जीवन तरंग
 ‘अर्थ’पूर्ण : महागाईचा भस्मासूर
 गुंतवणूकभान : नव्या दमाचा शूर शिपाई
आणखी वाचा...

आजचे फोटो