उलगडले पेशींच्या अकलेचे कोडे
मुखपृष्ठ >> केजी टू कॉलेज >> उलगडले पेशींच्या अकलेचे कोडे
 
ई-पेपर
 
 

लोकसत्ता ब्लॉग


संघाने काँग्रेसलासुद्धा मदत केली आहे!
पर्यावरण हा अडथळा नव्हे, तर निकोप विकासाचा पाया

गाण्यातील ‘साऊण्ड’चा आनंद अनुभवता आला पाहिजे

माणसं बदलण्यापेक्षा धोरणं बदला!

alt

सर्व काही अण्णांनीच करावे, असे लोकांना वाटणे हीच उणीव..

alt
कांद्याचा भाव शंभर रूपये किलो का नको?
 alt
पीडीएतील दिवस आणि अभिनयाचा श्रीगणेशा
 alt
दुर्बलांना पोसणे म्हणजे सबलीकरण नव्हे!
नक्कल करायलाही अक्कल लागते!
मेधा पाटकर यांचे ऐकले असते, तर एकही पूल
झाला नसता!
alt
‘नक्कल’ न करणे हाच बाळासाहेबांचा खरा
वारसा
पाच वर्षे प्रभावी सरकार
देऊ शकेल अशी पर्यायी
व्यवस्था मला दिसत
नाही!
एक तळमळ बोलकी
झाली
आनंदवनाच्या ‘प्रवाहा’त एकरूप आमटेंची तिसरी पिढी..
लोकांसाठी नव्हे ,
लोकांच्या सोबत...
एक गोष्ट आमच्याकडे शक्यतो होत नाही, ती म्हणजे ‘इ'लॉजिकल्’
बोलणं किंवा वागणं!
‘विचार’ निश्चित झाला
की शब्द आपोआप
सामोरे येतात
‘जमिनीचा पैसा
बिल्डरांना नाही, तर सरकारला मिळायला
हवा!’

दि.०९-११-२०१२ रोजी बाजार बंद झाला त्यावेळचा भाव



 

उलगडले पेशींच्या अकलेचे कोडे Bookmark and Share Print E-mail

गुरूवार, ११ ऑक्टोबर २०१२
रॉबर्ट लेफकोवित्झ

लेफकोवित्झ यांचा जन्म अमेरिकेत न्यूयॉर्क येथे १९४३ मध्ये झाला. १९६६मध्ये त्यांनी कोलंबिया विद्यापीठातून एम.डी. पदवी मिळवली. हॉवर्ड हय़ुजेस मेडिकल इन्स्टिटय़ूट येथे ते संशोधन करतात. डय़ुरहॅम येथील डय़ुक युनिव्हर्सिटी मेडिकल सेंटर येथे ते जैवरसायनशास्त्राचे प्राध्यापक आहेत.

ब्रायन के. कोबिलका
कोबिलका यांचा जन्म अमेरिकेतच लिटिल फॉल्स येथे १९५५ मध्ये झाला. येल विद्यापीठाच्या स्कूल ऑफ मेडिसिनमधून एम.डी. पदवी घेतली. स्टॅनफोर्ड विद्यापीठाच्या स्कूल ऑफ मेडिसिनमध्ये ते वैद्यकशास्त्र तसेच मॉलिक्युलर अँड सेल्युलर फिजिऑलॉजी या विषयांचे प्राध्यापक आहेत.

लेफकोवित्झ यांचे संशोधन
पेशींच्या पृष्ठभागावर जे संग्राहक असतात ते आजूबाजूच्या स्थितीचे ज्ञान त्या पेशीच्या अंतर्भागाला करून देत असतात. त्यामुळे त्यांना त्या परिस्थितीशी नंतर जुळवून घेणे सोपे जाते. किंवा त्या परिस्थितीवर मात करण्याची क्षमता दर्शविता येते. अशा जी प्रोटिनने जोडलेल्या संग्राहकांचे काम नेमके कसे चालते हे यंदाचे रसायनशास्त्राचे नोबेलविजेते रॉबर्ट लेफकोवित्झ व ब्रायन कोबिलका यांनी दाखवून दिले आहे.

कोबिलका यांचे संशोधन
१९८०मध्ये लेफकोवित्झ यांच्या चमूत कोबिलका नव्याने सामील झाले होते. त्यांनी बिटा अ‍ॅड्रेनर्जिक संग्राहकाला त्याचे सांकेतिक नाव प्राप्त करून देणारी जनुके जिनोममधून वेगळी करून दाखवण्यात त्यांनी मोठी कामगिरी केली. जेव्हा त्यांनी जनुकांचे विश्लेषण केले तेव्हा असे दिसून आले, की संग्राहक दिसायला सारखेच असतात व त्यांचे कामही जवळपास सारख्याच प्रकारे चालते. आज या संग्राहकांना जी-प्रोटिन कपल्ड रिसेप्टर असे म्हणतात.

संवेदना मेंदूपर्यंत कशी जाते?
 पेशींमध्ये प्लाझ्मा पारपटल म्हणजे फॉस्फोलिपिड बायलेयर हे बाहेरचे आवरण असते. त्यामुळे पेशींना त्यांना आवश्यक असलेली रसायने स्वीकारता येतात व बाकीची नाकारता येतात. पेशींच्या बाहेरच्या आवरणावरील संग्राहकाकडून मिळालेल्या माहितीच्या आधारे पेशींच्या आत जैवरासायनिक अभिक्रिया होतात. जेव्हा पेशीच्या बाहेरील आवरणात संप्रेरकांची पातळी बदलली तर आतल्या भागातील विकरांची कार्यप्रवणता बदलते. जर आपण एखाद्या फुलाचा वास घेतला असेल तर त्याचे रेणू ओलफॅक्टरी एपिथेलियम या भागातील पेशींमधील विकरांची क्रिया बदलते त्यातून मेंदूकडे विद्युतसंदेश जातो व आपल्याला तो गुलाबाचा सुगंध आहे हे समजते. जर आपण पुरणपोळी सेवन केली असेल तर त्याचे रेणू हे रुचिकलिका पेशींवर परिणाम करतात व त्यामुळे विकरांचे कार्य बदलून मेंदूकडे विद्युतसंदेश जातो व आपल्याला आपण पुरणपोळी खातो आहोत याचे ज्ञान होते. पेशींमधील हे संदेशवहन, त्यांच्या भोवतालची स्थिती ही माहितीच्या देवाणघेवाणीसाठी फार महत्त्वाची ठरते.

जी प्रोटिन कपल्ड रिसेप्टर
पेशींच्या बाहेर स्थिती नेमकी काय आहे याची माहिती पेशीच्या आतल्या भागात पुरवण्याची जी यंत्रणा असते त्यात रैणवीय पातळीवर जी प्रोटिन कपल्ड रिसेप्टर फार मोठी भूमिका पार पाडीत असतात. वेगवेगळय़ा संदेशात फरक असतो, तसेच प्रत्येक संदेशाला कारणीभूत ठरणारी जैवरासायनिक क्रिया वेगळी असते.

औषधनिर्माणाला नवी दिशा
औषधांमध्ये इनहिबिटर्स फार महत्त्वाची भूमिका पार पाडत असतात. १९८८मध्ये सर जेम्स ब्लॅक यांना प्रोपॅनोलोल व सिमेटिडिन या इनहिबिटरच्या शोधासाठी नोबेल मिळाले होते. ते बिटा एआर व ए-२ हिस्टामाइन संग्राहकांना रोखतात. प्रोपॅनोलोल त्याचे उपउत्पादित घटक हे बिटा ब्लॉकर असतात ते हृदयरोगावरील औषधात वापरले जातात. डोपॅमाइन व सेरोटोनिन हे संग्राहक कमी झाल्याने कंपवात (पार्किन्सन), अर्धशिशी व न्यूरोसायकिअ‍ॅट्रिक आजार निर्माण होत असतात. औषधे तयार करताना ती विशिष्ट भागावरच परिणाम करतील, साइड इफेक्ट करणार नाहीत, प्रभावीपणे काम करतील हे पाहावे लागते. संग्राहकांचे नेमके काम समजून घेतल्याने आता अधिक परिणामकारक व साइड इफेक्ट फार कमी असतील अशी औषधे तयार करणे शक्य होणार आहे. कोबिलका यांनी बिटाएआरसाठी जी जैवरासायनिक धोरणनीती योजली आहे, त्यामुळे ७ टीएम रिसेप्टर्सचे स्फटिक तयार करता येणे शक्य होणार आहे.  

 

व्हिडिओ

लाउडस्पीकर  
'महागाई' या विषयावरील चर्चा
blk
आयडिया एक्स्चेंज  
जेष्ठ नाट्यकर्मी विजया मेहता
blk
व्हिवा लाऊंज  
डॉ. रश्मी करंदीकर - पोलीस अधीक्षक (राज्य महामार्ग)
blk
सागर परिक्रमा - २  
‘नौदलवीरा’च्या साहसी प्रवासाला सुरूवात!
लोकसत्ता युट्युब चॅनल
<iframe width="300" height="275" src="http://www.youtube.com/embed/bA4XUHbGh-c" frameborder="0" allowfullscreen></iframe>

लोकसत्ताच्या फेसबुक पेजवरील फोटो अल्बम

'सॅण्डी' संकट!

यश चोप्रा : ‘किंग ऑफ रोमान्स’

लोकसत्ता फेसबुक पेज - कव्हर फोटो

आणखी फोटो पाहण्यासाठी खालील लाईक बटणावर क्लिक करा

‘लोकसत्ता’चे विविध अ‍ॅप्स विनामुल्य डाऊनलोड करा-

वासाचा पयला पाऊस आयला

 


 

साप्ताहिक पुरवणी

लोकरंग (दर रविवारी)


चतुरंग
(दर शनिवारी)

 नवऱ्याकडून घरकामाचा पगार?

alt

 गरज शोधांची जननी

 एक उलट..एक सुलट : वेगळा.. वेगळा..

alt

 करिअरिस्ट मी : ..आणि समस्या ‘सायलेन्ट’ झाल्या

alt

 स्त्री समर्थ : उद्योगस्वामिनी

 बोधिवृक्ष : सूक्ष्मात वसते ब्रह्मांड

 गावाकडची चव : अंबाजोगाईची ‘वैष्णवी’ चव

alt

 आनंदाचं खाणं : अचपळ मन माझे..

alt

 ब्लॉग माझा : आयडिया लई भारी!

alt

 स्त्री जातक : आधी कळस मग पाया रे..!

alt

 अनघड अवघड : बोलायलाच हवं!


वास्तुरंग
(दर शनिवारी)

alt

 एक आस.. उभारीची!

alt

 फटाक्यांपासून इमारतीची सुरक्षा

alt

 घरसजावटीसाठी…
आणखी वाचा...

व्हिवा (दर शुक्रवारी

alt

 फुल टू कल्ला

alt

 कट्टा

alt

 एन्जॉय
आणखी वाचा...

करिअर वृत्तान्त (दर सोमवारी)

 ‘इंग्लिश-विंग्लिश’ :न्यूनगंडाच्या बुडबुडय़ाची गोष्ट
alt   सुट्टी आणि अभ्यास
alt  शिकवून कोणी शिकतं का?
आणखी वाचा...

अर्थवृत्तान्त (दर सोमवारी)

 विमा विश्लेषण : जीवन तरंग
 ‘अर्थ’पूर्ण : महागाईचा भस्मासूर
 गुंतवणूकभान : नव्या दमाचा शूर शिपाई
आणखी वाचा...

आजचे फोटो