बया दार उघड...:परडी : लीनतेचे प्रतीक
मुखपृष्ठ >> लेख >> बया दार उघड...:परडी : लीनतेचे प्रतीक
 
ई-पेपर
 
 

लोकसत्ता ब्लॉग


संघाने काँग्रेसलासुद्धा मदत केली आहे!
पर्यावरण हा अडथळा नव्हे, तर निकोप विकासाचा पाया

गाण्यातील ‘साऊण्ड’चा आनंद अनुभवता आला पाहिजे

माणसं बदलण्यापेक्षा धोरणं बदला!

alt

सर्व काही अण्णांनीच करावे, असे लोकांना वाटणे हीच उणीव..

alt
कांद्याचा भाव शंभर रूपये किलो का नको?
 alt
पीडीएतील दिवस आणि अभिनयाचा श्रीगणेशा
 alt
दुर्बलांना पोसणे म्हणजे सबलीकरण नव्हे!
नक्कल करायलाही अक्कल लागते!
मेधा पाटकर यांचे ऐकले असते, तर एकही पूल
झाला नसता!
alt
‘नक्कल’ न करणे हाच बाळासाहेबांचा खरा
वारसा
पाच वर्षे प्रभावी सरकार
देऊ शकेल अशी पर्यायी
व्यवस्था मला दिसत
नाही!
एक तळमळ बोलकी
झाली
आनंदवनाच्या ‘प्रवाहा’त एकरूप आमटेंची तिसरी पिढी..
लोकांसाठी नव्हे ,
लोकांच्या सोबत...
एक गोष्ट आमच्याकडे शक्यतो होत नाही, ती म्हणजे ‘इ'लॉजिकल्’
बोलणं किंवा वागणं!
‘विचार’ निश्चित झाला
की शब्द आपोआप
सामोरे येतात
‘जमिनीचा पैसा
बिल्डरांना नाही, तर सरकारला मिळायला
हवा!’

दि.०९-११-२०१२ रोजी बाजार बंद झाला त्यावेळचा भाव



 

बया दार उघड...:परडी : लीनतेचे प्रतीक Bookmark and Share Print E-mail

सुहास सरदेशमुख , औरंगाबाद - शुक्रवार, १९ ऑक्टोबर २०१२

आईच्या दरबारात आल्यावर ‘राजा असो वा रंक’ जोगवा मागतोच. ‘पाच घरी मीठ-पीठ मागून त्या शिध्यातून चरितार्थ भागविण्याची तयारी असावी एवढी लीनता अंगी दे,’ अशी प्रार्थना करतो. ज्या पात्रात जोगवा मागायचा ते पात्र म्हणजे परडी. बांबूच्या कामठीची वीण घट्ट बांधणाऱ्या नागनाथ सावंतांचा भाव नवरात्रात चांगलाच वधारलेला असतो, कारण परडी बनविणारे कुशल कारागीर आता फारसे राहिले नाहीत. सावंतांच्या घरी आता हिरवे बांबू भिजत घातलेले असतात, कारण बांबूच्या कामटय़ा कराव्या लागतात. त्यासाठी घरातील इतर सदस्यही मदत करतात. नवरात्रात परडीची विक्री मोठय़ा प्रमाणात होते.
आई भवानीच्या दरबारात परडीचं एक वेगळंच महत्त्व. हे भिक्षापात्र.. परडी आणि परसराम अशी जोडी. परडी म्हणजे ताट आणि परसराम म्हणजे वाटी. बारीक वीण करून बनविलेले हे पात्र आणि आरोग्य याचा संबंध अगदी सांस्कृतिक कोशातही नोंदविलेला आहे. परडी हे साथरोग दूर करण्याचे साधन मानले जायचे. हळद-कुंकू, लिंबू आणि प्रसाद घातलेली परडी एका गावातून दुसऱ्या गावात नेली जायची. अखेर ती समुद्रात विसर्जित केली जात. यामुळे साथरोग नाहीसे होतात, असा समज होता. आजही असाध्य आजारासाठी परडीचा उपाय शोधणारे अनेकजण आहेत. परडी भरणे हा पूजाविधीचा भाग आहे. परडी-कवडय़ांची माळ घेऊन जोगवा मागणारे भक्त सर्व स्तरांतील. भवानी मंदिरासमोर भिक्षापात्र म्हणून परडी घेऊन बसणाऱ्या कोणत्याही महिलेला विचारले की त्या सांगतात, ‘‘आम्ही तर गरजू आहोत, अगदी शाहू महाराजांनी आणि छत्रपतींनीही परडी हातात घेतली. ‘आई’ राजा आहे आणि तिच्या दरबारात आम्ही सारे लहान आहोत याचे निदर्शक म्हणून परडी आणि जोगवा असावा. भवानी चरणी लीन होण्याची वृत्ती सांगण्यास ते पुरेसे आहे. घरात जो पदार्थ असेल त्याचा नैवेद्य हे तर तुळजापूरच्या मंदिराचे वैशिष्टय़च. दररोज भवानीला भाजी-भाकरीचा नैवेद्य दाखविला जातो. ज्या भागात जे पिकते तेच देवतांच्या नैवेद्याचा भाग असते. अशा कोणत्याही पदार्थाने परडी भरता येते. असा नैवेद्य घेऊन जाणे जसजसे अवघड होऊन गेले तसतसे शिधा सुरू झाला असावा. त्यातही मीठ-पीठाचे महत्त्व वाढत गेले. गावोगावच्या महिला परडय़ा भरतात. ते पीठ बाजारच्या दिवशी विकले जाते. मंदिरातील होमकुंडात हजारो लोक नवस म्हणून पिठा-मिठाच्या परडय़ा भरतात आणि नवरात्रात ५० क्विंटल पीठ मंदिरात येते. त्याचा मंदिर प्रशासनाला लिलाव करावा लागे. ती डोकेदुखी होऊ लागल्याने पिठाचा लिलाव न करता मंदिरातील परिवार देवतांसमोरील सर्व वस्तू पुजाऱ्यांनी घ्याव्यात आणि काही रक्कम मंदिर प्रशासनास द्यावी, असा नवा व्यवहार रूढ झाला. परडी बनविणाऱ्यांची गरज वाढतीच आहे. जागतिक बाजार व्यवस्थेत पारंपरिक व्यवसाय करणारे काहीजण हा व्यवसाय टिकवून आहेत.
तुळजापुरातील पुजाऱ्यांच्या घरातील परडी मात्र जरा वेगळी आहे. म्हणजे रचना वेगळी. ताटातील मोठी वाटी किंवा वाडगे असा त्याचा आकार, पण तो तसा का हे मात्र कोणाला माहीत नाही. तुळजापुरातील काळभैरवाच्या मूर्तीच्या हातातदेखील अशाच प्रकारचे पात्र आहे. एखाद्याच्या घरात मृत्यू झाला तर सुतकानंतर परडी बदलली जाते.

 

व्हिडिओ

लाउडस्पीकर  
'महागाई' या विषयावरील चर्चा
blk
आयडिया एक्स्चेंज  
जेष्ठ नाट्यकर्मी विजया मेहता
blk
व्हिवा लाऊंज  
डॉ. रश्मी करंदीकर - पोलीस अधीक्षक (राज्य महामार्ग)
blk
सागर परिक्रमा - २  
‘नौदलवीरा’च्या साहसी प्रवासाला सुरूवात!
लोकसत्ता युट्युब चॅनल
<iframe width="300" height="275" src="http://www.youtube.com/embed/bA4XUHbGh-c" frameborder="0" allowfullscreen></iframe>

लोकसत्ताच्या फेसबुक पेजवरील फोटो अल्बम

'सॅण्डी' संकट!

यश चोप्रा : ‘किंग ऑफ रोमान्स’

लोकसत्ता फेसबुक पेज - कव्हर फोटो

आणखी फोटो पाहण्यासाठी खालील लाईक बटणावर क्लिक करा

‘लोकसत्ता’चे विविध अ‍ॅप्स विनामुल्य डाऊनलोड करा-

वासाचा पयला पाऊस आयला

 


 

साप्ताहिक पुरवणी

लोकरंग (दर रविवारी)


चतुरंग
(दर शनिवारी)

 नवऱ्याकडून घरकामाचा पगार?

alt

 गरज शोधांची जननी

 एक उलट..एक सुलट : वेगळा.. वेगळा..

alt

 करिअरिस्ट मी : ..आणि समस्या ‘सायलेन्ट’ झाल्या

alt

 स्त्री समर्थ : उद्योगस्वामिनी

 बोधिवृक्ष : सूक्ष्मात वसते ब्रह्मांड

 गावाकडची चव : अंबाजोगाईची ‘वैष्णवी’ चव

alt

 आनंदाचं खाणं : अचपळ मन माझे..

alt

 ब्लॉग माझा : आयडिया लई भारी!

alt

 स्त्री जातक : आधी कळस मग पाया रे..!

alt

 अनघड अवघड : बोलायलाच हवं!


वास्तुरंग
(दर शनिवारी)

alt

 एक आस.. उभारीची!

alt

 फटाक्यांपासून इमारतीची सुरक्षा

alt

 घरसजावटीसाठी…
आणखी वाचा...

व्हिवा (दर शुक्रवारी

alt

 फुल टू कल्ला

alt

 कट्टा

alt

 एन्जॉय
आणखी वाचा...

करिअर वृत्तान्त (दर सोमवारी)

 ‘इंग्लिश-विंग्लिश’ :न्यूनगंडाच्या बुडबुडय़ाची गोष्ट
alt   सुट्टी आणि अभ्यास
alt  शिकवून कोणी शिकतं का?
आणखी वाचा...

अर्थवृत्तान्त (दर सोमवारी)

 विमा विश्लेषण : जीवन तरंग
 ‘अर्थ’पूर्ण : महागाईचा भस्मासूर
 गुंतवणूकभान : नव्या दमाचा शूर शिपाई
आणखी वाचा...

आजचे फोटो