दसरा: वास्तुप्रवेशाचा शुभमुहूर्त
मुखपृष्ठ >> लेख >> दसरा: वास्तुप्रवेशाचा शुभमुहूर्त
 

वास्तुरंग

ई-पेपर
 
 

लोकसत्ता ब्लॉग


संघाने काँग्रेसलासुद्धा मदत केली आहे!
पर्यावरण हा अडथळा नव्हे, तर निकोप विकासाचा पाया

गाण्यातील ‘साऊण्ड’चा आनंद अनुभवता आला पाहिजे

माणसं बदलण्यापेक्षा धोरणं बदला!

alt

सर्व काही अण्णांनीच करावे, असे लोकांना वाटणे हीच उणीव..

alt
कांद्याचा भाव शंभर रूपये किलो का नको?
 alt
पीडीएतील दिवस आणि अभिनयाचा श्रीगणेशा
 alt
दुर्बलांना पोसणे म्हणजे सबलीकरण नव्हे!
नक्कल करायलाही अक्कल लागते!
मेधा पाटकर यांचे ऐकले असते, तर एकही पूल
झाला नसता!
alt
‘नक्कल’ न करणे हाच बाळासाहेबांचा खरा
वारसा
पाच वर्षे प्रभावी सरकार
देऊ शकेल अशी पर्यायी
व्यवस्था मला दिसत
नाही!
एक तळमळ बोलकी
झाली
आनंदवनाच्या ‘प्रवाहा’त एकरूप आमटेंची तिसरी पिढी..
लोकांसाठी नव्हे ,
लोकांच्या सोबत...
एक गोष्ट आमच्याकडे शक्यतो होत नाही, ती म्हणजे ‘इ'लॉजिकल्’
बोलणं किंवा वागणं!
‘विचार’ निश्चित झाला
की शब्द आपोआप
सामोरे येतात
‘जमिनीचा पैसा
बिल्डरांना नाही, तर सरकारला मिळायला
हवा!’

दि.०९-११-२०१२ रोजी बाजार बंद झाला त्यावेळचा भाव



 

दसरा: वास्तुप्रवेशाचा शुभमुहूर्त Bookmark and Share Print E-mail

मेधा सोमण ,शनिवार २० ऑक्टोबर २०१२
alt

दसरा हा भारतातील सार्वत्रिक-सांस्कृतिक सण आहे. दसरा हा पराक्रमाचा, विजयाचा, यशाचा मंगल दिवस असल्याने या दिवशी वास्तुप्रवेश करण्याची प्राचीन परंपरा आहे. आश्विन शुक्ल प्रतिपदेला नवरात्राचा पहिला म्हणजे घटस्थापनेचा दिवस असतो. घटस्थापनेच्या दिवशी मातीच्या घटामध्ये नऊ धान्याची पेरणी करतात. मातीमध्ये पाणी घालतात आणि घटाची पूजा करतात. घटावर झेंडूच्या फुलांची माळ बांधतात. भारत हा कृषिप्रधान देश आहे. आश्विन महिन्यात म्हणजे ऑक्टोबरच्या दरम्यान शेतातील पिके तयार होऊन कापणीस योग्य होतात. त्यामुळेच प्राचीन काळी नवरात्र उत्सव हा शेतकऱ्यांचा लोकोत्सव बनला होता. नऊ दिवसांपूर्वी पेरलेल्या धान्यांची रोपे दसऱ्याच्या दिवशी देवीवर वाहतात. नंतर तो प्रसाद म्हणून भक्षण करतात. शेतातील तयार झालेल्या पिकाच्या लोंब्याही घरी आणून देवाला वाहून ‘तोरण’ म्हणून घराच्या प्रवेशद्वारावर लावतात. या सर्व प्रथा कृषीविषयक देशामधील भूमी आणि अन्नधान्य यांचे महत्त्व व्यक्त करणाऱ्या आहेत.
विजयादशमीच्या या दिवशी पांडवांनी शमीच्या वृक्षाच्या ढोलीमध्ये वनवासात जाण्यापूर्वी ठेवलेली शस्त्रे काढली आणि विराटाच्या गाई पळविणाऱ्या कौरवसेनेवर स्वारी करून विराटाच्या गाई परत मिळविल्या. प्रभु रामचंद्रानेही आश्विन शुक्ल दशमीच्या दिवशी रावणाचा वध करून विजय मिळविला. शक्तिदेवतेनेही शुंभ आणि निशुंभ, महिषासुर आणि चण्ड-मुण्ड राक्षसांचा याच दिवशी वध करून, त्यांच्यावर विजय मिळविला म्हणून या दिवसाला ‘विजयादशमी’ म्हणजे विजयाचा दिवस म्हटले जाऊ लागले.
पूर्वी राजे लोक याच दिवशी सीमोल्लंघन करून युद्धाला निघत असत. या दिवशी शमीपूजन किंवा आपटय़ाच्या झाडाचे पूजन करतात. याच दिवशी शस्त्रपूजन करतात. अपराजिता देवीचे पूजन करतात. हा दिवस साडेतीन मुहूर्तातील एक शुभ दिवस मानला जातो. हा दिवस श्रवण नक्षत्राने युक्त असेल तर ‘अतिशुभ’ मानला जातो.
दसरा हा कृषीविषयक सण असल्याने या दिवशी ‘कृत्तिकेची’ पूजा केली जाते. अंकुरलेले धान्य असलेला घट हा फलप्राप्तीचा, संपन्नतेचा प्रतीक मानला जातो. विजयादशमीचा दिवस हा वास्तूबाबतही महत्त्वाचा, मंगलमय, शुभकारक मानला जातो. रुद्रप्रजापती आणि उषा यांना विवाहानंतर चार पुत्र झाले. त्यापैकी चौथ्या म्हणजे धाकटय़ा मुलाचे नाव ‘वास्तोष्पत्ती’ होते. यालाच यज्ञवास्तुस्वामी असेही म्हटले जाते. हा यज्ञकर्माचा रक्षक आणि यज्ञवेदीचा अधिनायक मानला जातो. नवीन वास्तूचा प्रारंभ करताना वास्तुयज्ञ करतात. म्हणजे वास्तूच्या आखणीच्या प्रारंभाच्या वेळी पहिला खांब उभारताना पहिले द्वार करताना, गृहप्रवेश करताना आणि वास्तुशांतीच्या वेळी असे पाच वेळा वास्तुयज्ञ करण्याची प्रथा आहे.
कृषिप्रधान देश असल्याने पृथ्वीमातेला-भूमातेला प्रथम वंदन करण्याची प्रथा आहे. यामध्येही ज्या जमिनीवर ‘वास्तू’ उभी राहणार त्या जमिनीविषयी, भूमीविषयी कृतज्ञता व्यक्त करण्याची आणि आधार देण्याची प्रार्थना भूमीला केली जाते.
वास्तुशांतीच्या वेळी वास्तुपुरुषाच्या प्रसन्नतेसाठी आणि नवीन वास्तू ज्या ठिकाणी राहावयाचे ती राहणाऱ्या यजमानाला आणि त्याच्या कुटुंबीयांना आयुष्य, आरोग्य, संपन्नता, समृद्धी आणि निर्विघ्नता वगैरे गोष्टींनी शुभप्रद व्हावी यासाठी वास्तूची प्रार्थना, पूजाविधी करतात. विजयादशमीचा हा मुहूर्त यासाठी शुभ मानला जातो.
आपली संस्कृती यज्ञसंस्कृती आहे. महर्षी व्यासांनी लिहिलेल्या भगवान कृष्णांनी अर्जुनाला उपदेशिलेल्या भगवद्गीतेमध्ये व्यास महर्षीनी यज्ञाचा व्यापक अर्थ सांगितलेला आहे. ‘सधर्म-कर्तव्यपालनाचा कर्मयज्ञ तितकाच महत्त्वाचा आहे. विजयादशमीच्या सुमुहूर्तावर आपण ज्या मंगल वास्तूमध्ये प्रवेश करणार, त्या वास्तूतही हा ‘कर्मयज्ञ’ सातत्याने चालू राहील असा संकल्प करावयाचा असतो. सत्कर्मे प्रामाणिकपणे करून संपत्ती, यश, कीर्ती, सन्मान मिळवेन अशी प्रतिज्ञा करावयाची असते. ग्रहप्रवेशाच्या वेळी समाजकार्याला मदत करण्याची शपथही घ्यावयाची असते. अशा पद्धतीने दसऱ्याच्या शुभमुहूर्तावर गृहप्रवेश करावयाचा असतो. गृहप्रवेश केल्यानंतर देवीची प्रार्थना करावयाची असते.
या देवी सर्वभूतेषु।
शक्तिरूपेण संस्थिता।।
नमस्तस्यै नमस्तस्यै।
नमस्तस्यै नमो नम:।।
सर्व प्राणिमात्रांमध्ये शक्तीच्या रूपात वास करणाऱ्या देवीला मी पुन:पुन्हा वंदन करतो.

 

व्हिडिओ

लाउडस्पीकर  
'महागाई' या विषयावरील चर्चा
blk
आयडिया एक्स्चेंज  
जेष्ठ नाट्यकर्मी विजया मेहता
blk
व्हिवा लाऊंज  
डॉ. रश्मी करंदीकर - पोलीस अधीक्षक (राज्य महामार्ग)
blk
सागर परिक्रमा - २  
‘नौदलवीरा’च्या साहसी प्रवासाला सुरूवात!
लोकसत्ता युट्युब चॅनल
<iframe width="300" height="275" src="http://www.youtube.com/embed/bA4XUHbGh-c" frameborder="0" allowfullscreen></iframe>

लोकसत्ताच्या फेसबुक पेजवरील फोटो अल्बम

'सॅण्डी' संकट!

यश चोप्रा : ‘किंग ऑफ रोमान्स’

लोकसत्ता फेसबुक पेज - कव्हर फोटो

आणखी फोटो पाहण्यासाठी खालील लाईक बटणावर क्लिक करा

‘लोकसत्ता’चे विविध अ‍ॅप्स विनामुल्य डाऊनलोड करा-

वासाचा पयला पाऊस आयला

 


 

साप्ताहिक पुरवणी

लोकरंग (दर रविवारी)


चतुरंग
(दर शनिवारी)

 नवऱ्याकडून घरकामाचा पगार?

alt

 गरज शोधांची जननी

 एक उलट..एक सुलट : वेगळा.. वेगळा..

alt

 करिअरिस्ट मी : ..आणि समस्या ‘सायलेन्ट’ झाल्या

alt

 स्त्री समर्थ : उद्योगस्वामिनी

 बोधिवृक्ष : सूक्ष्मात वसते ब्रह्मांड

 गावाकडची चव : अंबाजोगाईची ‘वैष्णवी’ चव

alt

 आनंदाचं खाणं : अचपळ मन माझे..

alt

 ब्लॉग माझा : आयडिया लई भारी!

alt

 स्त्री जातक : आधी कळस मग पाया रे..!

alt

 अनघड अवघड : बोलायलाच हवं!


वास्तुरंग
(दर शनिवारी)

alt

 एक आस.. उभारीची!

alt

 फटाक्यांपासून इमारतीची सुरक्षा

alt

 घरसजावटीसाठी…
आणखी वाचा...

व्हिवा (दर शुक्रवारी

alt

 फुल टू कल्ला

alt

 कट्टा

alt

 एन्जॉय
आणखी वाचा...

करिअर वृत्तान्त (दर सोमवारी)

 ‘इंग्लिश-विंग्लिश’ :न्यूनगंडाच्या बुडबुडय़ाची गोष्ट
alt   सुट्टी आणि अभ्यास
alt  शिकवून कोणी शिकतं का?
आणखी वाचा...

अर्थवृत्तान्त (दर सोमवारी)

 विमा विश्लेषण : जीवन तरंग
 ‘अर्थ’पूर्ण : महागाईचा भस्मासूर
 गुंतवणूकभान : नव्या दमाचा शूर शिपाई
आणखी वाचा...

आजचे फोटो