बया दार उघड...: सांस्कृतिक पर्यटनाचे दार बंदच!
मुखपृष्ठ >> लेख >> बया दार उघड...: सांस्कृतिक पर्यटनाचे दार बंदच!
 
ई-पेपर
 
 

लोकसत्ता ब्लॉग


संघाने काँग्रेसलासुद्धा मदत केली आहे!
पर्यावरण हा अडथळा नव्हे, तर निकोप विकासाचा पाया

गाण्यातील ‘साऊण्ड’चा आनंद अनुभवता आला पाहिजे

माणसं बदलण्यापेक्षा धोरणं बदला!

alt

सर्व काही अण्णांनीच करावे, असे लोकांना वाटणे हीच उणीव..

alt
कांद्याचा भाव शंभर रूपये किलो का नको?
 alt
पीडीएतील दिवस आणि अभिनयाचा श्रीगणेशा
 alt
दुर्बलांना पोसणे म्हणजे सबलीकरण नव्हे!
नक्कल करायलाही अक्कल लागते!
मेधा पाटकर यांचे ऐकले असते, तर एकही पूल
झाला नसता!
alt
‘नक्कल’ न करणे हाच बाळासाहेबांचा खरा
वारसा
पाच वर्षे प्रभावी सरकार
देऊ शकेल अशी पर्यायी
व्यवस्था मला दिसत
नाही!
एक तळमळ बोलकी
झाली
आनंदवनाच्या ‘प्रवाहा’त एकरूप आमटेंची तिसरी पिढी..
लोकांसाठी नव्हे ,
लोकांच्या सोबत...
एक गोष्ट आमच्याकडे शक्यतो होत नाही, ती म्हणजे ‘इ'लॉजिकल्’
बोलणं किंवा वागणं!
‘विचार’ निश्चित झाला
की शब्द आपोआप
सामोरे येतात
‘जमिनीचा पैसा
बिल्डरांना नाही, तर सरकारला मिळायला
हवा!’

दि.०९-११-२०१२ रोजी बाजार बंद झाला त्यावेळचा भाव



 

बया दार उघड...: सांस्कृतिक पर्यटनाचे दार बंदच! Bookmark and Share Print E-mail

सुहास सरदेशमुख , औरंगाबाद - मंगळवार, २३ ऑक्टोबर २०१२

दररोज होणाऱ्या भरमसाट अभिषेकांमुळे तुळजापुरातील देवीच्या मूर्तीची सच्छिद्रता वाढते आहे. काही अंशी मूर्तीची झीज होत आहे. या पुरातत्त्व विभागाच्या अहवालाकडे आता दुर्लक्ष झाले आहे. आजही अभिषेक होतात, ते वाढावेत असा प्रयत्न पुजारी करतात. त्यांचा चरितार्थ भागतो, पण प्रश्न कायम आहे. देवीची मूर्ती महत्त्वाची की अभिषेक? उत्तर कोणी देईल का?
रूढिपरंपरेत अर्थकारण येतेच. ते कोणालाच बाजूला करता येणार नाही. पण किमान सचोटीने काही प्रयोग नव्याने करता येतील. तुळजापूर, कोल्हापूर, रेणुकादेवीच्या सेवेत हजारभर गोंधळी असतील.

तुळजापूरच्या राजाभाऊ गोंधळींकडे तशी यादी तयार आहे. गोंधळातील संबळाची ओळख स्वतंत्र वाद्य म्हणून निर्माण करता येईल का? या वाद्याचा इतिहास कोणी इंग्रजीसह अन्य भारतीय भाषांमध्ये मांडेल? हजारांहून अधिक गोंधळय़ांनी एकाच वेळी तालासुरात संबळ वाजवले तर? असे काही प्रयोग नव्या विक्रमांपर्यंत नेता येतील. केवळ एवढेच नाही तर विदेशी पर्यटकांना आकर्षित करता येईल एवढी ताकद या वाद्यात आहे. पण असे प्रस्ताव कोण मांडणार आणि असे प्रस्ताव अंमलबजावणीत येतील याची खात्री तरी कोण देणार?

भारतात ५१ शक्तिपीठे. पण महिमा केवळ पोथ्यांमध्ये दडलेला. तशी व्यवस्थाच आहे. ही शक्तिपीठे विदेशी पर्यटकांना आकर्षित करू शकतील? भारतात धार्मिक तीर्थस्थळांचे पर्यटन बौद्ध साखळीतील पर्यटनस्थळांतच दिसते. पर्यटन विभागानेही त्याचे नवे मार्ग करण्याचे ठरविले आहे. अर्थात त्याचा वाव आणि व्याप्तीही तेवढी आहेच. पण देवीची ठाणी आणि समाजरचनेचा अभ्यास जगासमोर मांडल्यास ही देवस्थानेही जागतिक दर्जाची पर्यटनस्थळे होऊ शकतील. पण आपल्याकडे इतिहास पर्यटनाच्या अंगाने बघण्याची पद्धतच विकसित झाली नाही. खरेतर मंदिरांच्या सुधारणेचे अनेक प्रस्ताव. पण चर्चा केवळ भौतिक अंगाने होते. रस्ता किती रुंद असावा, पाणी कोठून आणावे, सौरदिवे असावेत की नको? अलीकडे तर तीर्थस्थळांची चर्चा अपहाराच्या अंगाने अधिक होते. त्यामुळे सरकारी पद्धतीने सुधारणा झाली किंवा केली, अशा वातावरणात सांस्कृतिक पर्यटन विकसित तरी कसे होणार? मूलत: देवस्थाने ही पर्यटनस्थळे होऊ शकतात, ही मानसिकताच नसल्याने प्रश्न निर्माण झाले आहेत. पोथ्यांमधील चमत्काराच्या सुरस कथांवर विश्वास ठेवा आणि पूर्वजांनी जे केले तसेच करा, असेच सांगितले जाते.
कोणत्याही मंदिरात जा, नव्या चित्रपटांतील गाण्यांच्या चालीवर बसवलेली गाणी ऐकायला मिळतात. काही वेळा ती लोकप्रियही होतात. पण त्याने महिमा वाढतो? जगण्याच्या सवंग कल्पनेत देवांची आराधनाही त्याच पद्धतीने तर होत नाही ना? अनेक प्रश्न. काही अर्थकारणातील, काही परंपरांचे. हे प्रश्न सोडविण्याची क्षमता निर्माण व्हावी, अशी समाजरचना उभी राहील का? प्रश्नाच्या उत्तरासाठी पुन्हा नाथांच्या शब्दांचा आधार घ्यावा लागेल, ‘बया, दार उघड!’  

 

व्हिडिओ

लाउडस्पीकर  
'महागाई' या विषयावरील चर्चा
blk
आयडिया एक्स्चेंज  
जेष्ठ नाट्यकर्मी विजया मेहता
blk
व्हिवा लाऊंज  
डॉ. रश्मी करंदीकर - पोलीस अधीक्षक (राज्य महामार्ग)
blk
सागर परिक्रमा - २  
‘नौदलवीरा’च्या साहसी प्रवासाला सुरूवात!
लोकसत्ता युट्युब चॅनल
<iframe width="300" height="275" src="http://www.youtube.com/embed/bA4XUHbGh-c" frameborder="0" allowfullscreen></iframe>

लोकसत्ताच्या फेसबुक पेजवरील फोटो अल्बम

'सॅण्डी' संकट!

यश चोप्रा : ‘किंग ऑफ रोमान्स’

लोकसत्ता फेसबुक पेज - कव्हर फोटो

आणखी फोटो पाहण्यासाठी खालील लाईक बटणावर क्लिक करा

‘लोकसत्ता’चे विविध अ‍ॅप्स विनामुल्य डाऊनलोड करा-

वासाचा पयला पाऊस आयला

 


 

साप्ताहिक पुरवणी

लोकरंग (दर रविवारी)


चतुरंग
(दर शनिवारी)

 नवऱ्याकडून घरकामाचा पगार?

alt

 गरज शोधांची जननी

 एक उलट..एक सुलट : वेगळा.. वेगळा..

alt

 करिअरिस्ट मी : ..आणि समस्या ‘सायलेन्ट’ झाल्या

alt

 स्त्री समर्थ : उद्योगस्वामिनी

 बोधिवृक्ष : सूक्ष्मात वसते ब्रह्मांड

 गावाकडची चव : अंबाजोगाईची ‘वैष्णवी’ चव

alt

 आनंदाचं खाणं : अचपळ मन माझे..

alt

 ब्लॉग माझा : आयडिया लई भारी!

alt

 स्त्री जातक : आधी कळस मग पाया रे..!

alt

 अनघड अवघड : बोलायलाच हवं!


वास्तुरंग
(दर शनिवारी)

alt

 एक आस.. उभारीची!

alt

 फटाक्यांपासून इमारतीची सुरक्षा

alt

 घरसजावटीसाठी…
आणखी वाचा...

व्हिवा (दर शुक्रवारी

alt

 फुल टू कल्ला

alt

 कट्टा

alt

 एन्जॉय
आणखी वाचा...

करिअर वृत्तान्त (दर सोमवारी)

 ‘इंग्लिश-विंग्लिश’ :न्यूनगंडाच्या बुडबुडय़ाची गोष्ट
alt   सुट्टी आणि अभ्यास
alt  शिकवून कोणी शिकतं का?
आणखी वाचा...

अर्थवृत्तान्त (दर सोमवारी)

 विमा विश्लेषण : जीवन तरंग
 ‘अर्थ’पूर्ण : महागाईचा भस्मासूर
 गुंतवणूकभान : नव्या दमाचा शूर शिपाई
आणखी वाचा...

आजचे फोटो