अन्वयार्थ : ‘चरखा’, ‘खादी’ आणि ‘चरबी’..
मुखपृष्ठ >> अन्वयार्थ >> अन्वयार्थ : ‘चरखा’, ‘खादी’ आणि ‘चरबी’..
 
ई-पेपर
 
 

लोकसत्ता ब्लॉग


संघाने काँग्रेसलासुद्धा मदत केली आहे!
पर्यावरण हा अडथळा नव्हे, तर निकोप विकासाचा पाया

गाण्यातील ‘साऊण्ड’चा आनंद अनुभवता आला पाहिजे

माणसं बदलण्यापेक्षा धोरणं बदला!

alt

सर्व काही अण्णांनीच करावे, असे लोकांना वाटणे हीच उणीव..

alt
कांद्याचा भाव शंभर रूपये किलो का नको?
 alt
पीडीएतील दिवस आणि अभिनयाचा श्रीगणेशा
 alt
दुर्बलांना पोसणे म्हणजे सबलीकरण नव्हे!
नक्कल करायलाही अक्कल लागते!
मेधा पाटकर यांचे ऐकले असते, तर एकही पूल
झाला नसता!
alt
‘नक्कल’ न करणे हाच बाळासाहेबांचा खरा
वारसा
पाच वर्षे प्रभावी सरकार
देऊ शकेल अशी पर्यायी
व्यवस्था मला दिसत
नाही!
एक तळमळ बोलकी
झाली
आनंदवनाच्या ‘प्रवाहा’त एकरूप आमटेंची तिसरी पिढी..
लोकांसाठी नव्हे ,
लोकांच्या सोबत...
एक गोष्ट आमच्याकडे शक्यतो होत नाही, ती म्हणजे ‘इ'लॉजिकल्’
बोलणं किंवा वागणं!
‘विचार’ निश्चित झाला
की शब्द आपोआप
सामोरे येतात
‘जमिनीचा पैसा
बिल्डरांना नाही, तर सरकारला मिळायला
हवा!’

दि.०९-११-२०१२ रोजी बाजार बंद झाला त्यावेळचा भाव



 

अन्वयार्थ : ‘चरखा’, ‘खादी’ आणि ‘चरबी’.. Bookmark and Share Print E-mail

बुधवार, २४ ऑक्टोबर २०१२
alt

जवळपास पाऊणशे वर्षांपूर्वी देशाच्या राजकारणाला ‘चरखा’ या एका सामान्य शब्दाने एक निर्मळ दिशा दिली. महात्माजींचा अहिंसात्मक स्वातंत्र्यलढा, देशाला मिळालेले स्वातंत्र्य आणि स्वातंत्र्यानंतरची पासष्ट वर्षे अशा प्रदीर्घ प्रवासात चरखा या शब्दाच्या अर्थाला नवनवे पैलू पडत गेले आणि त्या प्रत्येक पैलूतून राजकारणाचे नवनवे रंगदेखील परावर्तित होऊ लागले. ‘चरखा’ आणि ‘खादी’ यांचे नाते स्पष्ट करण्यासाठी शब्दांची गरज नाही. खादी ही चरख्याची देणगी आहे.

पण अलीकडच्या काळात राजकारण जसजसे बदलत गेले, ‘संधी’चे महत्त्व वाढत गेले, तसतशी या दोन शब्दांना नव्या राजकारणात उपेक्षेची झालर चढविली जाऊ लागली. तरीही, हे शब्द राजकारणात दिमाखानेच वावरतात, असे दिसून येते. आजकाल एखाद्या नेता-कार्यकर्त्यांचे राजकीय वजन मोजण्याची जी काही मोजकी साधने सामान्य माणसाकडून वापरली जातात, त्यामध्ये झालर लावलेल्या या दोन शब्दांचा वारंवार उच्चार होतो. खरे म्हणजे, एखाद्या नेता-कार्यकर्त्यांचे राजकीय वजन हे त्या व्यक्तीच्या कर्तृत्वावर अवलंबून असते, असे मानले जात असे. म्हणजे, शारीरिक वजन वाढल्याने राजकीय वजन वाढतेच असे नाही. उलट, शारीरिक वजन वाढविणारी ‘चरबी’ काढून टाकल्यानंतरच राजकीय वजन वाढते, याचे भाजपाध्यक्ष नितीन गडकरी हे स्पष्ट उदाहरण आहे. म्हणजे, ‘चरबी’ हा राजकीय ‘वजनवाढी’तील अडथळा असावा, असे गडकरी यांना वाटत असावे. असे असतानाही, ‘चरखा’, ‘खादी’ यांच्याच रांगेत आता ‘चरबी’चाही समावेश होऊ पाहत आहे. राजकीय वजन आणि चरबी यांचा परस्परांशी संबंध नाही, असे गडकरींसारखा एखादा नेता मानत असला, तरी दुसऱ्या एखाद्या राजकीय पक्षात ‘चरबीयुक्त राजकीय वजन’देखील महत्त्वाचे ठरू शकते, असे अलीकडच्या काही उदाहरणांमुळे मान्य करावे लागेल. ‘चरणे’ आणि ‘खाणे’ या दोन शब्दांच्या चपखल ‘संधी’तूनच, ‘चरखा’ या शब्दाला नवा राजकीय अर्थ मिळाला. खादीलादेखील नव्या राजकारणात वेगळ्याच अर्थाने महत्त्व प्राप्त झाले. चरबी या शब्दाचे ‘चरणे’ या शब्दाशी असेच जवळचे राजकीय नाते जुळू लागले आहे. म्हणजे, ‘चरखा ते चरबी’ असे आपल्या आसपासच्या राजकारणाच्या प्रवासाचे वर्णन करता येऊ शकेल. आपल्याकडे, ‘आबा’ आणि ‘बाबा’ अशा दोन भारदस्त व्यक्तिमत्त्वांभोवती राजकारण फिरताना दिसते. त्यामध्ये ‘बा’ हे अक्षर सामायिक असल्याने, राजकारणात ‘बा’चे महत्त्वही वाढू लागले आहे. परवा पुण्यात भरलेल्या एका राजकीय मेळाव्यात आबांच्या उपस्थितीत बाबांना कोपरखळ्या मारताना, ‘कुणाच्या ‘बा’ला घाबरण्याचे कारण नाही,’ असा संदेशही दिला गेला. अशी धमक अंगात येण्यासाठी तेवढी चरबी अंगात असावी लागते, याचे भान राजकारण्यांशिवाय अन्य कुणाला असणे गरजेचे नाही. त्यामुळे राजकारणाच्या वाटचालीत चरखा, खादी संस्कृतीबरोबर आता चरबी संस्कृतीचा प्रसारही जोमाने सुरू झालेला दिसतो. मात्र कुणाच्याही ‘बा’ला घाबरायचे नाही, अशी शिकवण देण्यासाठी अंगात ‘टगेगिरी’ भिनलेली असली पाहिजे. ढोपरापासून कोपरापर्यंत चामडी सोलून काढणे, चाबकाने फोडणे, कुणाच्या ‘बा’ला न घाबरणे, अशी या नव्या राजकीय संस्कृतीची शिकवण असेल, असे मानावयास हरकत नाही.

 

व्हिडिओ

लाउडस्पीकर  
'महागाई' या विषयावरील चर्चा
blk
आयडिया एक्स्चेंज  
जेष्ठ नाट्यकर्मी विजया मेहता
blk
व्हिवा लाऊंज  
डॉ. रश्मी करंदीकर - पोलीस अधीक्षक (राज्य महामार्ग)
blk
सागर परिक्रमा - २  
‘नौदलवीरा’च्या साहसी प्रवासाला सुरूवात!
लोकसत्ता युट्युब चॅनल
<iframe width="300" height="275" src="http://www.youtube.com/embed/bA4XUHbGh-c" frameborder="0" allowfullscreen></iframe>

लोकसत्ताच्या फेसबुक पेजवरील फोटो अल्बम

'सॅण्डी' संकट!

यश चोप्रा : ‘किंग ऑफ रोमान्स’

लोकसत्ता फेसबुक पेज - कव्हर फोटो

आणखी फोटो पाहण्यासाठी खालील लाईक बटणावर क्लिक करा

‘लोकसत्ता’चे विविध अ‍ॅप्स विनामुल्य डाऊनलोड करा-

वासाचा पयला पाऊस आयला

 


 

साप्ताहिक पुरवणी

लोकरंग (दर रविवारी)


चतुरंग
(दर शनिवारी)

 नवऱ्याकडून घरकामाचा पगार?

alt

 गरज शोधांची जननी

 एक उलट..एक सुलट : वेगळा.. वेगळा..

alt

 करिअरिस्ट मी : ..आणि समस्या ‘सायलेन्ट’ झाल्या

alt

 स्त्री समर्थ : उद्योगस्वामिनी

 बोधिवृक्ष : सूक्ष्मात वसते ब्रह्मांड

 गावाकडची चव : अंबाजोगाईची ‘वैष्णवी’ चव

alt

 आनंदाचं खाणं : अचपळ मन माझे..

alt

 ब्लॉग माझा : आयडिया लई भारी!

alt

 स्त्री जातक : आधी कळस मग पाया रे..!

alt

 अनघड अवघड : बोलायलाच हवं!


वास्तुरंग
(दर शनिवारी)

alt

 एक आस.. उभारीची!

alt

 फटाक्यांपासून इमारतीची सुरक्षा

alt

 घरसजावटीसाठी…
आणखी वाचा...

व्हिवा (दर शुक्रवारी

alt

 फुल टू कल्ला

alt

 कट्टा

alt

 एन्जॉय
आणखी वाचा...

करिअर वृत्तान्त (दर सोमवारी)

 ‘इंग्लिश-विंग्लिश’ :न्यूनगंडाच्या बुडबुडय़ाची गोष्ट
alt   सुट्टी आणि अभ्यास
alt  शिकवून कोणी शिकतं का?
आणखी वाचा...

अर्थवृत्तान्त (दर सोमवारी)

 विमा विश्लेषण : जीवन तरंग
 ‘अर्थ’पूर्ण : महागाईचा भस्मासूर
 गुंतवणूकभान : नव्या दमाचा शूर शिपाई
आणखी वाचा...

आजचे फोटो