अन्वयार्थ : संकट की संधी?
मुखपृष्ठ >> अन्वयार्थ >> अन्वयार्थ : संकट की संधी?
 
ई-पेपर
 
 

लोकसत्ता ब्लॉग


संघाने काँग्रेसलासुद्धा मदत केली आहे!
पर्यावरण हा अडथळा नव्हे, तर निकोप विकासाचा पाया

गाण्यातील ‘साऊण्ड’चा आनंद अनुभवता आला पाहिजे

माणसं बदलण्यापेक्षा धोरणं बदला!

alt

सर्व काही अण्णांनीच करावे, असे लोकांना वाटणे हीच उणीव..

alt
कांद्याचा भाव शंभर रूपये किलो का नको?
 alt
पीडीएतील दिवस आणि अभिनयाचा श्रीगणेशा
 alt
दुर्बलांना पोसणे म्हणजे सबलीकरण नव्हे!
नक्कल करायलाही अक्कल लागते!
मेधा पाटकर यांचे ऐकले असते, तर एकही पूल
झाला नसता!
alt
‘नक्कल’ न करणे हाच बाळासाहेबांचा खरा
वारसा
पाच वर्षे प्रभावी सरकार
देऊ शकेल अशी पर्यायी
व्यवस्था मला दिसत
नाही!
एक तळमळ बोलकी
झाली
आनंदवनाच्या ‘प्रवाहा’त एकरूप आमटेंची तिसरी पिढी..
लोकांसाठी नव्हे ,
लोकांच्या सोबत...
एक गोष्ट आमच्याकडे शक्यतो होत नाही, ती म्हणजे ‘इ'लॉजिकल्’
बोलणं किंवा वागणं!
‘विचार’ निश्चित झाला
की शब्द आपोआप
सामोरे येतात
‘जमिनीचा पैसा
बिल्डरांना नाही, तर सरकारला मिळायला
हवा!’

दि.०९-११-२०१२ रोजी बाजार बंद झाला त्यावेळचा भाव



 

अन्वयार्थ : संकट की संधी? Bookmark and Share Print E-mail

गुरुवार, २५ ऑक्टोबर २०१२
alt

अगदी वीस-पंचवीस वर्षांपूर्वीपर्यंत घराघरात गरजेपेक्षा अधिक दूध घेतले जात नसे. एखाद्या पक्वान्नाएवढे त्याचे मोल होते. सरकारी दूध योजनेत मिळणाऱ्या स्वस्त दुधाचे कार्ड मिळण्यासाठी तेव्हा वशिलेबाजी चालायची आणि असे कार्ड मिळणाऱ्याची समाजातील पतही जास्त असे. गल्लोगल्ली असणाऱ्या दूध वितरण केंद्रावर पहाटे रांग लागत असे. त्याचे एक कारण खासगी दूध उत्पादकांची संख्या कमी होती आणि त्यांचा दरही जास्त होता.

नुकतेच निधन पावलेले व्हर्गिस कुरियन यांनी देशात महत्प्रयासाने आणलेल्या श्वेत क्रांतीमुळे देशातील दुधाचे उत्पादन वाढले आणि दूध हा एक स्वतंत्रपणे करण्याचा मोठा उद्योग झाला. सहकारी, सरकारी आणि खासगी अशा तीन क्षेत्रात दूध हे एक किफायतशीर खाद्य ठरले. देशातील या दुधाचा महापूर योजनेमुळे संकलन करणाऱ्या संस्थांकडे अधिक दूध जमा होऊ लागले. या दुधाची भुकटी करून त्याचा जागतिक बाजारपेठेत व्यवसाय करण्याचे ठरवले, तर आत्ताच्या परिस्थितीनुसार पंधरा हजार मेट्रिक टन भुकटी पडून आहे. नवे दूध साठवण्याची व्यवस्था करण्याऐवजी ते स्वीकारूच नये, असे या संस्थांनी ठरवले आहे. येत्या २६ व २७ रोजी दूध खरेदी बंद करण्याचा उत्पादक आणि वितरण संस्थांनी घेतलेला निर्णय दुधाचे अतिरिक्त उत्पादन होत असल्यामुळे आहे हे खरे असले तरी त्यामुळे दोन दिवसात वाया जाणाऱ्या दोन कोटी लिटर दुधाचे नवे संकट उभे राहणार आहे. ते स्वस्तात विकणे म्हणजे शेतकऱ्याचा तोटा करणे आणि न विकणे म्हणजे त्या दुधाची नासाडी करणे अशा विचित्र संकटात हा उद्योग आता सापडला आहे. महाराष्ट्रात शेतीला पूरक म्हणून दुधाच्या व्यवसायाला सतत प्रोत्साहन दिले गेले. सुरुवातीच्या काळात शेतक ऱ्याचे दूध गोळा करून त्याचे वितरण करण्यासाठी शासनानेच पुढाकार घेऊन शासकीय दूध योजना निर्माण केली. त्यामुळे दुधाचा व्यवसाय वृद्धिंगत होण्यास मदत झाली आणि खासगी दूध उत्पादकांच्या मनमानीलाही आळा बसला. गेल्या काही वर्षांत दुधाचा व्यवसाय स्वतंत्रपणे स्थिरस्थावर झाल्यानंतर सरकारने त्यातून आपले अंग काढून घेणेच इष्ट आहे. सरकारचे काम दूध गोळा करून ते विकण्याचे नसते. त्यासाठीची व्यवस्था निर्माण करण्याचे असते. कितीही दूध उत्पादित झाले, तरी ते घेण्याचे प्रारंभीचे धोरण आता नव्या बाजारव्यवस्थेत तसेच ठेवण्यात फारसे हशील नाही. परंतु सरकारला ते धोरण सोडता येत नाही आणि बाजारव्यवस्थेवर सारा उद्योग सोडून देता येत नाही. त्यामुळे दुधाच्या बाबतीत सरकारची कायमची कोंडी होऊन बसली आहे. कमी दरात दूध विकत घेऊन नफा कमावणाऱ्या वितरण संस्थांना दूध उत्पादक शेतकरीच खरे उत्तर देऊ शकतात. अतिरिक्त दुधामुळे दुधाचे भाव कमी होत नाहीत, असा आजवरचा अनुभव आहे. असे दूध कमी दरात विकून बाजारपेठ शांत करण्याऐवजी खासगी आणि सहकारी दूध योजनाही आपल्यावरील संकटाची जबाबदारी शासनावर ढकलून मोकळ्या होतात. अधिक उत्पादन करून बाजारपेठ वाढवायची हा जसा एक मार्ग असतो, तसाच अतिरिक्त उत्पादनावर नियंत्रण ठेवून उद्योगावरील संकट टाळण्याचेही धोरण असू शकते. दुधाचा प्रश्न सोडवताना या दोन्हीचा विचार करणे आवश्यक ठरणार आहे.

 

व्हिडिओ

लाउडस्पीकर  
'महागाई' या विषयावरील चर्चा
blk
आयडिया एक्स्चेंज  
जेष्ठ नाट्यकर्मी विजया मेहता
blk
व्हिवा लाऊंज  
डॉ. रश्मी करंदीकर - पोलीस अधीक्षक (राज्य महामार्ग)
blk
सागर परिक्रमा - २  
‘नौदलवीरा’च्या साहसी प्रवासाला सुरूवात!
लोकसत्ता युट्युब चॅनल
<iframe width="300" height="275" src="http://www.youtube.com/embed/bA4XUHbGh-c" frameborder="0" allowfullscreen></iframe>

लोकसत्ताच्या फेसबुक पेजवरील फोटो अल्बम

'सॅण्डी' संकट!

यश चोप्रा : ‘किंग ऑफ रोमान्स’

लोकसत्ता फेसबुक पेज - कव्हर फोटो

आणखी फोटो पाहण्यासाठी खालील लाईक बटणावर क्लिक करा

‘लोकसत्ता’चे विविध अ‍ॅप्स विनामुल्य डाऊनलोड करा-

वासाचा पयला पाऊस आयला

 


 

साप्ताहिक पुरवणी

लोकरंग (दर रविवारी)


चतुरंग
(दर शनिवारी)

 नवऱ्याकडून घरकामाचा पगार?

alt

 गरज शोधांची जननी

 एक उलट..एक सुलट : वेगळा.. वेगळा..

alt

 करिअरिस्ट मी : ..आणि समस्या ‘सायलेन्ट’ झाल्या

alt

 स्त्री समर्थ : उद्योगस्वामिनी

 बोधिवृक्ष : सूक्ष्मात वसते ब्रह्मांड

 गावाकडची चव : अंबाजोगाईची ‘वैष्णवी’ चव

alt

 आनंदाचं खाणं : अचपळ मन माझे..

alt

 ब्लॉग माझा : आयडिया लई भारी!

alt

 स्त्री जातक : आधी कळस मग पाया रे..!

alt

 अनघड अवघड : बोलायलाच हवं!


वास्तुरंग
(दर शनिवारी)

alt

 एक आस.. उभारीची!

alt

 फटाक्यांपासून इमारतीची सुरक्षा

alt

 घरसजावटीसाठी…
आणखी वाचा...

व्हिवा (दर शुक्रवारी

alt

 फुल टू कल्ला

alt

 कट्टा

alt

 एन्जॉय
आणखी वाचा...

करिअर वृत्तान्त (दर सोमवारी)

 ‘इंग्लिश-विंग्लिश’ :न्यूनगंडाच्या बुडबुडय़ाची गोष्ट
alt   सुट्टी आणि अभ्यास
alt  शिकवून कोणी शिकतं का?
आणखी वाचा...

अर्थवृत्तान्त (दर सोमवारी)

 विमा विश्लेषण : जीवन तरंग
 ‘अर्थ’पूर्ण : महागाईचा भस्मासूर
 गुंतवणूकभान : नव्या दमाचा शूर शिपाई
आणखी वाचा...

आजचे फोटो