..सामाजिक आरोग्याची समस्या !
मुखपृष्ठ >> रविवार विशेष >> ..सामाजिक आरोग्याची समस्या !
 
ई-पेपर
 
 

लोकसत्ता ब्लॉग


संघाने काँग्रेसलासुद्धा मदत केली आहे!
पर्यावरण हा अडथळा नव्हे, तर निकोप विकासाचा पाया

गाण्यातील ‘साऊण्ड’चा आनंद अनुभवता आला पाहिजे

माणसं बदलण्यापेक्षा धोरणं बदला!

alt

सर्व काही अण्णांनीच करावे, असे लोकांना वाटणे हीच उणीव..

alt
कांद्याचा भाव शंभर रूपये किलो का नको?
 alt
पीडीएतील दिवस आणि अभिनयाचा श्रीगणेशा
 alt
दुर्बलांना पोसणे म्हणजे सबलीकरण नव्हे!
नक्कल करायलाही अक्कल लागते!
मेधा पाटकर यांचे ऐकले असते, तर एकही पूल
झाला नसता!
alt
‘नक्कल’ न करणे हाच बाळासाहेबांचा खरा
वारसा
पाच वर्षे प्रभावी सरकार
देऊ शकेल अशी पर्यायी
व्यवस्था मला दिसत
नाही!
एक तळमळ बोलकी
झाली
आनंदवनाच्या ‘प्रवाहा’त एकरूप आमटेंची तिसरी पिढी..
लोकांसाठी नव्हे ,
लोकांच्या सोबत...
एक गोष्ट आमच्याकडे शक्यतो होत नाही, ती म्हणजे ‘इ'लॉजिकल्’
बोलणं किंवा वागणं!
‘विचार’ निश्चित झाला
की शब्द आपोआप
सामोरे येतात
‘जमिनीचा पैसा
बिल्डरांना नाही, तर सरकारला मिळायला
हवा!’

दि.०९-११-२०१२ रोजी बाजार बंद झाला त्यावेळचा भाव



 

..सामाजिक आरोग्याची समस्या ! Bookmark and Share Print E-mail

विशेष प्रतिनिधी, रविवार, २८ ऑक्टोबर २०१२

जन्माला आलेल्या प्रत्येकाचा शेवट अटळ आहे, पण तो आपल्या हाताने, अविचाराने स्वत:च घडवून आणण्याचा अधिकार निसर्गाखेरीज कोणालाही असू नये. असे असतानाही, केवळ काही मानसिक, भौतिक, कौटुंबिक, आर्थिक कारणांमुळे स्वत:चे जीवन संपविण्याच्या घटना अलीकडे वाढू लागल्या आहेत. त्यातूनच, स्वत: आत्महत्या करण्याआधी मुलांची, कुटुंबाची हत्या करण्याचे प्रकार गेल्या काही दिवसांपासून वाढीस लागलेले दिसतात. या घटनेचे मूळ नैराश्यात असेल, तर नैराश्याची कारणे शोधण्याची गरज असते.

मानसोपचारतज्ज्ञ, सामाजिक क्षेत्रांतील विचारवंत, कौटुंबिक सल्लागार आणि पोलीस अधिकारीदेखील आपापल्या पद्धतीने आत्महत्यांच्या मानसिकतेचे विश्लेषण करतात, तेव्हा या कारणांमागचे काही धागे समान दिसतात. आर्थिक ओढाताण व  कर्जबाजारीपणातून बिघडलेले कौटुंबिक- मानसिक स्वास्थ्य हे यामागील महत्त्वाचे कारण दिसते. सुखी सांपत्तिक स्थितीतील एखाद्या कुटुंबांवर अचानक आर्थिक विवंचनेची वेळ का येते, आर्थिक कारणांवरून कौटुंबिक व मानसिक स्वास्थ्य का बिघडते, या प्रश्नांची उत्तरे शोधण्यासाठी सामाजिक विचारमंथनाची गरज अलीकडच्या आत्महत्यांच्या घटनांमुळे अधोरेखित झाली आहे.
जागतिक मंदीतून सावरण्यासाठी एकटय़ादुकटय़ा व्यक्तीचे प्रयत्न पुरेसे नाहीत, तर मंदीमुळे निर्माण झालेल्या आर्थिक समस्यांतून बाहेर पडणे सामूहिक प्रयत्नांतूनच शक्य असते. तकलादू उपाययोजना करून तेजीचे कागदी आकडे किंवा विकासदराच्या टक्केवारीचा आलेख समाजाच्या आर्थिक समस्या सोडविण्यासाठी पुरेसा नाही. हाती खुळखुळणाऱ्या अमाप पैशामुळे एखाद्या कुटुंबाचा आर्थिक स्तर उंचावतो आणि त्याचे राहणीमानही उंचावते. सामान्य आर्थिक स्थितीतील कुटुंबांच्या दृष्टीने ‘चैनी’च्या ठरणाऱ्या वस्तू, अशा कुटुंबांसाठी मात्र ‘गरजे’च्या बनतात आणि त्या नसतील तर जणू जगणेच शक्य नाही अशी मानसिकता बळावत जाते. या गरजा भागविण्यासाठी पुरेसा पैसाही हाती असतो.. मंदीचा फेरा सुरू होण्याआधी ही परिस्थिती होती. आर्थिक मंदीमुळे ही घडी विस्कटून गेली आणि आर्थिक स्तर अचानकपणे कोलमडून गेला. राहणीमानाचा स्तर कायम ठेवणे गरजेचे असल्याने कर्जाचे डोंगर डोईवर वाढत गेले आणि उत्पन्नाचे मार्ग मात्र आकुंचन पावत राहिल्याने या स्थितीतून बाहेर पडण्याचे सर्व मार्ग बंद झाले.. अशा स्थितीत वाढत जाणारे मानसिक दडपण शेवटी नैराश्याच्या खाईत नेऊन ढकलते आणि आयुष्य संपविण्याचे विचार बळावत जातात. आपल्यामागे आपल्या कुटुंबाचे हाल होऊ नयेत, या काळजीपोटी आपल्यासोबत त्यांनाही संपविण्यापर्यंत मनाची तयारी होते..
.. केवळ एखाद्या व्यक्तीच्या मन:स्थितीचे विश्लेषण करून आत्महत्यांची ही समस्या सुटणे शक्य नाही. त्याचे मूळ सामाजिक समस्येतच आहे. जगण्याचे किमान स्तर प्रत्येकाला प्राप्त होतील, अशी आर्थिक घडी बसविणे हे धोरणात्मक काम आहे. त्यामुळे समाजाची काळजी वाहण्याची जबाबदारी असलेल्या सरकारी यंत्रणेनेही आत्महत्यांच्या कारणांचे विश्लेषण करण्याची गरज आहे. आर्थिक समस्या हे आत्महत्यांचे मूळ असेल, तर आर्थिक स्थिती आणि जीवनमान यांची सांगड घालण्याचे संस्कार घडविण्याची जबाबदारी समाजात रचनात्मक काम करणाऱ्यांनी उचलली पाहिजे, असे काही जाणकारांचे मत आहे.
कारण, आत्महत्या करण्याची मानसिकता ही सामाजिक आरोग्याची समस्या आहे. जगात दररोज तीन हजार व्यक्ती आत्महत्या करतात आणि प्रत्येक आत्महत्या आणखी किमान २० जणांच्या मनात आत्महत्येचे विचार प्रबळ करते, असे इंटरनॅशनल असोसिएशन फॉर स्यूसाइड प्रिव्हेन्शन या जागतिक संस्थेचे सर्वेक्षण आहे. जागतिक आरोग्य संघटनेच्या पाहणीनुसार, जगभरात दरवर्षी दहा लाख व्यक्ती आत्महत्या करून आयुष्याचा शेवट करून घेतात. ही संख्या हत्या किंवा युद्धातील मृत्यूंपेक्षाही जास्त आहे. याहूनही चिंतेची बाब म्हणजे, आत्महत्येचा प्रयत्न करणाऱ्यांची संख्या आत्महत्या करणाऱ्यांहून वीस पटीने अधिक आहे. यावरून या समस्येचे गांभीर्य अधोरेखित होते. त्यामुळे सामाजिक जागृती, मानसोपचारासाठी साह्य़, सुसंवाद आदी उपाययोजनांची गरज वाढली आहे.

 

व्हिडिओ

लाउडस्पीकर  
'महागाई' या विषयावरील चर्चा
blk
आयडिया एक्स्चेंज  
जेष्ठ नाट्यकर्मी विजया मेहता
blk
व्हिवा लाऊंज  
डॉ. रश्मी करंदीकर - पोलीस अधीक्षक (राज्य महामार्ग)
blk
सागर परिक्रमा - २  
‘नौदलवीरा’च्या साहसी प्रवासाला सुरूवात!
लोकसत्ता युट्युब चॅनल
<iframe width="300" height="275" src="http://www.youtube.com/embed/bA4XUHbGh-c" frameborder="0" allowfullscreen></iframe>

लोकसत्ताच्या फेसबुक पेजवरील फोटो अल्बम

'सॅण्डी' संकट!

यश चोप्रा : ‘किंग ऑफ रोमान्स’

लोकसत्ता फेसबुक पेज - कव्हर फोटो

आणखी फोटो पाहण्यासाठी खालील लाईक बटणावर क्लिक करा

‘लोकसत्ता’चे विविध अ‍ॅप्स विनामुल्य डाऊनलोड करा-

वासाचा पयला पाऊस आयला

 


 

साप्ताहिक पुरवणी

लोकरंग (दर रविवारी)


चतुरंग
(दर शनिवारी)

 नवऱ्याकडून घरकामाचा पगार?

alt

 गरज शोधांची जननी

 एक उलट..एक सुलट : वेगळा.. वेगळा..

alt

 करिअरिस्ट मी : ..आणि समस्या ‘सायलेन्ट’ झाल्या

alt

 स्त्री समर्थ : उद्योगस्वामिनी

 बोधिवृक्ष : सूक्ष्मात वसते ब्रह्मांड

 गावाकडची चव : अंबाजोगाईची ‘वैष्णवी’ चव

alt

 आनंदाचं खाणं : अचपळ मन माझे..

alt

 ब्लॉग माझा : आयडिया लई भारी!

alt

 स्त्री जातक : आधी कळस मग पाया रे..!

alt

 अनघड अवघड : बोलायलाच हवं!


वास्तुरंग
(दर शनिवारी)

alt

 एक आस.. उभारीची!

alt

 फटाक्यांपासून इमारतीची सुरक्षा

alt

 घरसजावटीसाठी…
आणखी वाचा...

व्हिवा (दर शुक्रवारी

alt

 फुल टू कल्ला

alt

 कट्टा

alt

 एन्जॉय
आणखी वाचा...

करिअर वृत्तान्त (दर सोमवारी)

 ‘इंग्लिश-विंग्लिश’ :न्यूनगंडाच्या बुडबुडय़ाची गोष्ट
alt   सुट्टी आणि अभ्यास
alt  शिकवून कोणी शिकतं का?
आणखी वाचा...

अर्थवृत्तान्त (दर सोमवारी)

 विमा विश्लेषण : जीवन तरंग
 ‘अर्थ’पूर्ण : महागाईचा भस्मासूर
 गुंतवणूकभान : नव्या दमाचा शूर शिपाई
आणखी वाचा...

आजचे फोटो