एम.पी.एस.सी. (पूर्वपरीक्षा) पेपर -२ ची तयारी
मुखपृष्ठ >> लेख >> एम.पी.एस.सी. (पूर्वपरीक्षा) पेपर -२ ची तयारी
 
ई-पेपर
 
 

लोकसत्ता ब्लॉग


संघाने काँग्रेसलासुद्धा मदत केली आहे!
पर्यावरण हा अडथळा नव्हे, तर निकोप विकासाचा पाया

गाण्यातील ‘साऊण्ड’चा आनंद अनुभवता आला पाहिजे

माणसं बदलण्यापेक्षा धोरणं बदला!

alt

सर्व काही अण्णांनीच करावे, असे लोकांना वाटणे हीच उणीव..

alt
कांद्याचा भाव शंभर रूपये किलो का नको?
 alt
पीडीएतील दिवस आणि अभिनयाचा श्रीगणेशा
 alt
दुर्बलांना पोसणे म्हणजे सबलीकरण नव्हे!
नक्कल करायलाही अक्कल लागते!
मेधा पाटकर यांचे ऐकले असते, तर एकही पूल
झाला नसता!
alt
‘नक्कल’ न करणे हाच बाळासाहेबांचा खरा
वारसा
पाच वर्षे प्रभावी सरकार
देऊ शकेल अशी पर्यायी
व्यवस्था मला दिसत
नाही!
एक तळमळ बोलकी
झाली
आनंदवनाच्या ‘प्रवाहा’त एकरूप आमटेंची तिसरी पिढी..
लोकांसाठी नव्हे ,
लोकांच्या सोबत...
एक गोष्ट आमच्याकडे शक्यतो होत नाही, ती म्हणजे ‘इ'लॉजिकल्’
बोलणं किंवा वागणं!
‘विचार’ निश्चित झाला
की शब्द आपोआप
सामोरे येतात
‘जमिनीचा पैसा
बिल्डरांना नाही, तर सरकारला मिळायला
हवा!’

दि.०९-११-२०१२ रोजी बाजार बंद झाला त्यावेळचा भाव



 

एम.पी.एस.सी. (पूर्वपरीक्षा) पेपर -२ ची तयारी Bookmark and Share Print E-mail

डॉ. जी. आर. पाटील, सोमवार,२९ ऑक्टोबर २०१२

अलीकडेच एमपीएससीने राज्यसेवा प्रारंभिक परीक्षेच्या अभ्यासक्रमात मोठय़ा प्रमाणावर बदल केला. सुरुवातीस फक्त एमपीएससीची तयारी करणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी हा बदल त्रासदायक वाटत असला तरी राज्यभरातील विद्यार्थ्यांच्या भविष्याच्या दृष्टीने हा बदल अत्यंत लाभदायक आहे. या नव्या अभ्यासाच्या जोरावर एमपीएससीची तयारी करता करता यूपीएससीच्या तयारी करता करता एमपीएससीच्या प्रारंभिक परीक्षेची तयारी आपोआप होणार आहे. शिवाय केंद्रीय स्तरावरील स्पर्धा परीक्षेसाठी राज्यातील विद्यार्थी अधिक आत्मविश्वासाने सामोरे जाऊ शतील आणि त्या परीक्षेतही यशाचा आलेख आपोआप उंचावला जाईल. याकरिता सर्वप्रथम या बदलाचे स्वागत करायला हवे. फक्त एमपीएससीची तयारी करणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी पेपर-२ तसा नवीन पेपर आहे. मात्र नियोजनबद्ध पद्धतीने या पेपरचा अभ्यास केल्यास अगदी कमी काळात कमी कष्टांत या पेपरचा अभ्यास पूर्ण होतो. हा पेपर २०० मार्कासाठी असेल, मात्र २०० मार्कासाठी किती प्रश्न असतील हे आयोगाने नमूद केले नाही; परंतु अंदाजे ४० किंवा १०० प्रश्न पेपरमध्ये विचारले जाऊ शकतात.
या पेपरचा अभ्यास करताना सर्वप्रथम अभ्यासक्रम समजून घेणे आवश्यक आहे.
प्रकरण-१. कॉम्प्रिहेन्शन -
 कॉम्प्रिहेन्शन म्हणजे समजणे, आत्मसात करणे किंवा आकलन करणे. याअंतर्गत विद्यार्थ्यांना काही उतारे दिले जातील व त्यावर प्रश्न विचारले जातील. परीक्षार्थी तो उतारा किती लवकर आत्मसात करतील, त्यातील शब्द किती पटकन समजून घेतील व त्यावर किती लवकर अंदाज बांधतील याचे परीक्षण यात केले जाते.
प्रशासनात गेल्यानंतर अधिकाऱ्यांना निरनिराळ्या फाइल्स पाहाव्या लागतात. बऱ्याच वेळा कमी वेळात त्या फाइल्समधील माहिती समजून त्यावर योग्य तो शेरा लिहावा लागतो. अधिवेशन काळात तर कमीत कमी वेळात अचूक माहिती मंत्रिमंडळास पुरवावी लागते. कदाचित या उद्देशातून हा विषय घेतला असावा, ज्यामुळे भविष्यात प्रशासकीय सेवेत येऊ इच्छिणाऱ्या विद्यार्थ्यांचे विश्लेषकात्मक ज्ञान परीक्षेच्या या प्रारंभिक अवस्थेतच आयोग तपासू इच्छित असेल.
कॉम्प्रिहेन्शनच्या माध्यमातून विद्यार्थ्यांचे भाषेचे ज्ञानच तपासले जाते. मात्र यूपीएससी आणि एमपीएससीने आपल्या अभ्यासक्रमात फक्त कॉम्प्रिहेन्शन व इंग्लिश लँग्वेज कॉम्प्रिहेन्शन स्किल्स अशी दोन स्वतंत्र प्रकरणे दिली आहेत. फक्त कॉम्प्रिहेन्शन या प्रकरणांतर्गत ५ ते १० (यापेक्षा जास्त किंवा यापेक्षा कमीही) उतारे दिले जातील. हे उतारे इंग्रजी व मराठी या दोन्ही भाषेत असतील व त्यावर काही प्रश्न विचारले असतील. मात्र प्रश्न सरळ सोपे नसतील. आपणास उतारा व्यवस्थित वाचून, त्यावर विचार करून उत्तरे निवडावी लागतील. जर विद्यार्थ्यांनी आतापासूनच पेपर वाचताना (विशेषत: संपादकीय लेख वाचताना), तो लवकरात लवकर वाचून, त्यात लेखकास काय म्हणायचे आहे, हे शोधून काढण्याची सवय लावल्यास
परीक्षेसाठीची तयारी रोजच होत राहील, यासाठी विशेष काही करण्याची गरज पडणार नाही. मात्र इंग्लिश लँग्वेज कॉम्प्रिहेन्शन स्किल्स या सात क्रमांकाच्या प्रकरणात फक्त इंग्रजी मध्ये उतारा दिला जाईल, त्याचे मराठी भाषांतर असणार नाही. मात्र या उताऱ्यांचा स्तर १२ वीपर्यंतच असेल, असे आयोगाने नमूद केले आहे.
या प्रकरणाचा उद्देश विद्यार्थ्यांचे मराठी व इंग्रजी भाषेचे ज्ञान तपासणे असा आहे. यासाठी जे उतारे दिले जातील ते सोपे असतील व प्रश्नदेखील सरळ असण्याची जास्त शक्यता आहे.
प्रकरण २. इंटरपर्सनल स्किल्स इन्क्लुडिंग कम्युनिकेशन स्किल
संभाषण कला, खरं तर हा विषय व्यक्तिमत्त्वाच्या पडताळणीशी संबंधित आहे. मग हा प्रश्न प्रारंभिक परीक्षेत कसा व का अंतर्भूत करण्यात आला आहे, हा प्रश्न अनेक विद्यार्थ्यांना पडतो. मात्र या प्रकरणाच्या अभ्यासासाठी विशेष ज्ञानाची गरज नाही. तुमचा जगाकडे पाहण्याचा दृष्टिकोन कसा आहे, एखाद्या विशिष्ट प्रसंगात तुम्ही तुमच्या सहकाऱ्यांबरोबर कसे वागता, तुम्ही एखाद्या प्रसंगी तुमच्या वरिष्ठांशी कसे वागणार, तुमच्या हाताखाली काम करणाऱ्या सहकाऱ्यांबरोबर तुमचे वर्तन कसे असेल, हे तपासण्यासाठी  या प्रकरणाचा समावेश करण्यात आला आहे. मात्र या प्रकरणावर खूप प्रश्न विचारले जातील, असे मला वाटत नाही.
प्रकरण- ३. लॉजिकल रिझनिंग अँड अ‍ॅनालिटिकल एबिलिटी
लॉजिकल रिझनिंग म्हणजे दिलेल्या घटनांवरून अनुमान काढणे. कोणत्याही स्पर्धा परीक्षेतील हा अत्यंत महत्त्वाचा विषय आहे. या विषयासाठी अनुमान काढण्यासंदर्भात काही प्राथमिक नियम माहीत असतील व त्याबरोबर व्हेन आकृत्या काढण्याची थोडी तयारी केली तर मात्र या विभागावरील प्रश्न सोडविणे सोपे जाते. साधारणत: तीन विधाने किंवा चार विधाने किंवा तीन-चार ओळींची माहिती देऊन त्यावरून काही अनुमान दिलेले असतात व कोणते अनुमान बरोबर आहे. असा प्रश्न विचारला जातो. योग्य तयारी न करता, घाईघाईत प्रश्न सोडविल्यास उत्तर चुकण्याची शक्यता जास्त असते. म्हणून सोपा वाटणारा हा विभाग बऱ्याच वेळा स्पर्धकांना स्पर्धेच्या बाहेर टाकण्यास कारणीभूत ठरतो.
प्रकरण- ४. निर्णयक्षमता आणि समस्येचे निराकरण
निर्णयक्षमता म्हणजे दिलेल्या पर्यायांपैकी अचूक पर्याय निवडणे. खरं तर आयुष्यातील प्रश्न सोडविण्यासाठी कळत नकळत निर्णयक्षमताचाच आपण आधार घेत असतो. काही मॅनेजमेंटसंबंधी परीक्षेमध्ये हा विषय होताच. यूपीएससीच्या २०११ च्या बदललेल्या अभ्यासक्रमात व आताच्या एमपीएससीच्या अभ्यासक्रमात हा विभाग नव्याने समाविष्टित करण्यात आला आहे. प्रशासकीय सेवेत येणारा विद्यार्थी एखादा प्रश्न कसा समजून घेतो, त्यावर तो कसा विचार करतो. एखाद्या विशिष्ट प्रसंगी तो आपले मत कसे बनवतो, हे तपासण्यासाठी हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण विभाग आहे. हा विभाग समजण्यासाठी एक प्रश्न देतो-
उदा.- तुमच्या अखत्यारीतील एका गावात, दोन प्रमुख राजकीय पक्षातील काही लोकांमध्ये प्रचारादरम्यान अचानक हाणामारी सुरू झाली, तुम्ही अशा परिस्थितीत काय कराल?
१) तुम्ही त्या ठिकाणी लवकरात लवकर पोहोचवून लाठी हल्ला चार्ज करण्याचा आदेश द्याल.
२) दोन्ही पक्षांतील वरिष्ठ नेत्यांना बोलावून शांतता टिकविण्यासाठी सांगाल.
३) त्या ठिकाणी पोहोचून भोंग्याचा वापर करून जमावाला शांत करण्याचा प्रयत्न कराल. जमाव पांगला नाही तर फायरिंग केली जाईल, असे लाऊड स्पीकरवरून जाहीर कराल.
४) राज्य निवडणूक आयोगाला त्वरित संपर्क साधून दोन्ही उमेदवारांची उमेदवारी रद्द करण्यास सांगाल.
प्रकरण - ५. जनरल मेन्टल एबिलिटी
कोणत्याही स्पर्धा परीक्षेतील हा अत्यंत महत्त्वाचा विभाग. साधारणत: बुद्धिमत्तेवर आधारित प्रश्न यावर विचारले जातात. विद्यार्थ्यांनी या विभागाशी संबंधित प्रश्नांची तयारी योग्य पद्धतीने करणे आवश्यक आहे. यात अंकतालिका, शब्दसंबंध, कूटप्रश्न, नातेसंबंध, आकृतीवरून प्रश्न, डिस्कशी संबंधित प्रश्न, आकृत्या-आकृत्यांचे प्रतिबिंब या संबंधित प्रश्न, असे प्रश्न विचारले जातात.
प्रकरण- ६. बेसिक न्यूमरसी, डाटा इंटरप्रिटेशन
या विभागाचा स्तर दहावीपर्यंत असेल. हे आधीच आयोगाने स्पष्ट केले आहे. या प्रकरणात मूलभूत अंकगणिताशी संबंधित प्रश्न विचारले जातील. विद्यार्थ्यांनी टक्केवारी, सरासरी, रेल्वेची गणिते, काळ, वेग, वेळ यासंबंधीची गणिते, नफा-तोटा पाण्याचा प्रवाह, भागीदारी, घडय़ाळाशी संबंधित प्रश्न, वयावरची उदाहरणे यांचा अभ्यास करावा.
डाटा इंटरप्रिटेशनमध्ये साधारणत: विशिष्ट माहिती टेबलच्या स्वरूपात देऊन त्यावर प्रश्न किंवा विविध आलेख देऊन प्रश्न विचारले जातात. थोडय़ाशा सरावाने हा विभाग सहज सोडवता येतो, मात्र विद्यार्थ्यांनी एक गोष्ट लक्षात ठेवावी. ही स्पर्धा परीक्षा आहे. यात उदाहरण सोडविण्यास महत्त्व नाही तर ते उदाहरण जास्तीत जास्त वेगात म्हणजे कमीत कमी काळात सोडविणे आवश्यक आहे.
थोडक्यात, पेपर-२ हा जरी नवीन पेपर एमपीएससीने आपल्या अभ्यासक्रमात समाविष्टित केला असला तरी घाबरण्याचे कारण नाही. योग्य नियोजनाने या पेपरमध्ये जास्तीत जास्त मार्क्‍स मिळविणे शक्य आहे.

 

व्हिडिओ

लाउडस्पीकर  
'महागाई' या विषयावरील चर्चा
blk
आयडिया एक्स्चेंज  
जेष्ठ नाट्यकर्मी विजया मेहता
blk
व्हिवा लाऊंज  
डॉ. रश्मी करंदीकर - पोलीस अधीक्षक (राज्य महामार्ग)
blk
सागर परिक्रमा - २  
‘नौदलवीरा’च्या साहसी प्रवासाला सुरूवात!
लोकसत्ता युट्युब चॅनल
<iframe width="300" height="275" src="http://www.youtube.com/embed/bA4XUHbGh-c" frameborder="0" allowfullscreen></iframe>

लोकसत्ताच्या फेसबुक पेजवरील फोटो अल्बम

'सॅण्डी' संकट!

यश चोप्रा : ‘किंग ऑफ रोमान्स’

लोकसत्ता फेसबुक पेज - कव्हर फोटो

आणखी फोटो पाहण्यासाठी खालील लाईक बटणावर क्लिक करा

‘लोकसत्ता’चे विविध अ‍ॅप्स विनामुल्य डाऊनलोड करा-

वासाचा पयला पाऊस आयला

 


 

साप्ताहिक पुरवणी

लोकरंग (दर रविवारी)


चतुरंग
(दर शनिवारी)

 नवऱ्याकडून घरकामाचा पगार?

alt

 गरज शोधांची जननी

 एक उलट..एक सुलट : वेगळा.. वेगळा..

alt

 करिअरिस्ट मी : ..आणि समस्या ‘सायलेन्ट’ झाल्या

alt

 स्त्री समर्थ : उद्योगस्वामिनी

 बोधिवृक्ष : सूक्ष्मात वसते ब्रह्मांड

 गावाकडची चव : अंबाजोगाईची ‘वैष्णवी’ चव

alt

 आनंदाचं खाणं : अचपळ मन माझे..

alt

 ब्लॉग माझा : आयडिया लई भारी!

alt

 स्त्री जातक : आधी कळस मग पाया रे..!

alt

 अनघड अवघड : बोलायलाच हवं!


वास्तुरंग
(दर शनिवारी)

alt

 एक आस.. उभारीची!

alt

 फटाक्यांपासून इमारतीची सुरक्षा

alt

 घरसजावटीसाठी…
आणखी वाचा...

व्हिवा (दर शुक्रवारी

alt

 फुल टू कल्ला

alt

 कट्टा

alt

 एन्जॉय
आणखी वाचा...

करिअर वृत्तान्त (दर सोमवारी)

 ‘इंग्लिश-विंग्लिश’ :न्यूनगंडाच्या बुडबुडय़ाची गोष्ट
alt   सुट्टी आणि अभ्यास
alt  शिकवून कोणी शिकतं का?
आणखी वाचा...

अर्थवृत्तान्त (दर सोमवारी)

 विमा विश्लेषण : जीवन तरंग
 ‘अर्थ’पूर्ण : महागाईचा भस्मासूर
 गुंतवणूकभान : नव्या दमाचा शूर शिपाई
आणखी वाचा...

आजचे फोटो