अरूपाचे रूप सत्यमार्गदर्शक : २३९. कबीरांच्या वाटेवर
मुखपृष्ठ >> अरूपाचे रूप सत्यमार्गदर्शक >> अरूपाचे रूप सत्यमार्गदर्शक : २३९. कबीरांच्या वाटेवर
 
ई-पेपर
 
 

लोकसत्ता ब्लॉग


संघाने काँग्रेसलासुद्धा मदत केली आहे!
पर्यावरण हा अडथळा नव्हे, तर निकोप विकासाचा पाया

गाण्यातील ‘साऊण्ड’चा आनंद अनुभवता आला पाहिजे

माणसं बदलण्यापेक्षा धोरणं बदला!

alt

सर्व काही अण्णांनीच करावे, असे लोकांना वाटणे हीच उणीव..

alt
कांद्याचा भाव शंभर रूपये किलो का नको?
 alt
पीडीएतील दिवस आणि अभिनयाचा श्रीगणेशा
 alt
दुर्बलांना पोसणे म्हणजे सबलीकरण नव्हे!
नक्कल करायलाही अक्कल लागते!
मेधा पाटकर यांचे ऐकले असते, तर एकही पूल
झाला नसता!
alt
‘नक्कल’ न करणे हाच बाळासाहेबांचा खरा
वारसा
पाच वर्षे प्रभावी सरकार
देऊ शकेल अशी पर्यायी
व्यवस्था मला दिसत
नाही!
एक तळमळ बोलकी
झाली
आनंदवनाच्या ‘प्रवाहा’त एकरूप आमटेंची तिसरी पिढी..
लोकांसाठी नव्हे ,
लोकांच्या सोबत...
एक गोष्ट आमच्याकडे शक्यतो होत नाही, ती म्हणजे ‘इ'लॉजिकल्’
बोलणं किंवा वागणं!
‘विचार’ निश्चित झाला
की शब्द आपोआप
सामोरे येतात
‘जमिनीचा पैसा
बिल्डरांना नाही, तर सरकारला मिळायला
हवा!’

दि.०९-११-२०१२ रोजी बाजार बंद झाला त्यावेळचा भाव



 

अरूपाचे रूप सत्यमार्गदर्शक : २३९. कबीरांच्या वाटेवर Bookmark and Share Print E-mail

बुधवार, ३१ ऑक्टोबर २०१२
शिक्षणाच्या निमित्ताने हिंदी साहित्य हा माझ्या अभ्यासाचा विषय होता. तेव्हा कबीर साहित्याचा प्रथम परिचय झाला. तरी ‘माटी कहै कुम्हार से तू क्या रूँदै मोहिं’ ही लक्ष्मीशंकर यांच्या शांतसात्त्विक स्वरातली रचना आणि नंतर कुमारांच्या स्वरातील निर्गुणी भजनं वगळता कबीरांच्या साहित्याची फारशी जाण नव्हती. कबीर, तुलसी, सूरदासांपेक्षा डाव्या विचारसरणीची कविता मनाला अधिक भिडत होती. अज्ञेयांची ‘कितनी नावों में कितनी बार’सारखी गूढ कविता आवडत असली तरी त्यातल्या रूपकांचे आध्यात्मिक अर्थ अज्ञातच होते.

पुरुष आणि प्रकृती या दोन प्रतिमांच्या पायांवर उभारलेल्या जयशंकर प्रसाद यांच्या ‘कामायनी’ची आध्यात्मिक भव्यताही अस्पर्शच होती. त्याऐवजी नागार्जुनांचे शब्द मनात रूतत होते. सर्वात आवडती होती ती हरिवंशराय बच्चन यांची ‘मधुशाला’. ‘‘धर्म-ग्रंथ सब जला चुकी है / जिसके अन्तर की ज्वाला / मंदिर, मस्जिद, गिरजे- सबको तोडम् चुका जो मतवाला / पंडित, मोमिन, पादरियों के फंदों को जो काट चुका / कर सकती है आज उसी का स्वागत मेरी मधुशाला।’’ किंवा ‘‘मुसलमान औ’ हिन्दू हैं दो / एक, मगर, उनका प्याला, / एक मगर, उनका मदिरालय, एक मगर उनकी हाला; / दोनों रहते एक न जबतक मस्जिद-मन्दिर में जाते; / वैर बढमते मस्जिद-मंदिर, / मेल कराती मधुशाला।’’ अशा रुबाया थेट आत घुसायच्या. त्यातली रूपकांची भव्यता आणि दिव्यता बेहोष करायची. पण ‘या धरतीवर माणूस अवघा एक आहे. त्याच्या शरीराचा प्याला एकच आहे. त्यातली भगवंताच्या प्रेमाची हालाही एकच आहे. भगवत्प्रेमाची बेहोषी एकच आहे. पण जोवर तो एक होत नाही, ती हाला चाखत नाही तोवर बेहोषी नाही. भेदाभेदाचा होश आहे तोवर ते भगवत्प्रेम चाखता येत नाही. उलट त्या भगवंताचं प्रार्थनामंदिर म्हणून तो जे काही उभारतो त्याच्याच जोरावर तो वेगळेपणाचा भाव जोपासतो. जेव्हा भगवंताचं वेड लागेल तेव्हा हा वेगळेपणाही उरणार नाही’, हा हरिवंशरायांच्या शब्दांचा गहिरा भाव उमगत नव्हता. कबीरांचंही तसंच आहे. ‘कबीर’ तेव्हा तर उमगला नव्हताच आणि आज तो जितका वाचावा तितका अज्ञातही खूप उरतोच. पूर्ण कबीर वाचणं, समजणं आणि उकलणं हे फार कठीणच. त्यामुळे कबीरसाहेबांच्या शब्दांचं बोट धरून, त्या शब्दांचीच विनवणी करीत आपण त्यांच्या आंतरिक भावार्थाच्या वाटेवर पावलं टाकण्याचा प्रयत्न करणार आहोत. हे कबीरांचं समग्र दर्शन नाही. झलक आहे. त्याची कारणं दोन. पहिलं कारण म्हणजे आपल्या या सत्संगाचे शेवटचे जेमतेम दोन महिने उरले आहेत. इतक्या अल्पावधीत कबीरांचं यथायोग्य आकलन कठीण आहे आणि दुसरं खरं कारण म्हणजे त्या समग्र दर्शनासाठीचा माझाही आवाका नाही. त्यामुळे काही मोजक्या दोह्य़ांचा मागोवा घेत आपण कबीरांचा विचार जाणून घेणार आहोत.
चैतन्य प्रेम

 

व्हिडिओ

लाउडस्पीकर  
'महागाई' या विषयावरील चर्चा
blk
आयडिया एक्स्चेंज  
जेष्ठ नाट्यकर्मी विजया मेहता
blk
व्हिवा लाऊंज  
डॉ. रश्मी करंदीकर - पोलीस अधीक्षक (राज्य महामार्ग)
blk
सागर परिक्रमा - २  
‘नौदलवीरा’च्या साहसी प्रवासाला सुरूवात!
लोकसत्ता युट्युब चॅनल
<iframe width="300" height="275" src="http://www.youtube.com/embed/bA4XUHbGh-c" frameborder="0" allowfullscreen></iframe>

लोकसत्ताच्या फेसबुक पेजवरील फोटो अल्बम

'सॅण्डी' संकट!

यश चोप्रा : ‘किंग ऑफ रोमान्स’

लोकसत्ता फेसबुक पेज - कव्हर फोटो

आणखी फोटो पाहण्यासाठी खालील लाईक बटणावर क्लिक करा

‘लोकसत्ता’चे विविध अ‍ॅप्स विनामुल्य डाऊनलोड करा-

वासाचा पयला पाऊस आयला

 


 

साप्ताहिक पुरवणी

लोकरंग (दर रविवारी)


चतुरंग
(दर शनिवारी)

 नवऱ्याकडून घरकामाचा पगार?

alt

 गरज शोधांची जननी

 एक उलट..एक सुलट : वेगळा.. वेगळा..

alt

 करिअरिस्ट मी : ..आणि समस्या ‘सायलेन्ट’ झाल्या

alt

 स्त्री समर्थ : उद्योगस्वामिनी

 बोधिवृक्ष : सूक्ष्मात वसते ब्रह्मांड

 गावाकडची चव : अंबाजोगाईची ‘वैष्णवी’ चव

alt

 आनंदाचं खाणं : अचपळ मन माझे..

alt

 ब्लॉग माझा : आयडिया लई भारी!

alt

 स्त्री जातक : आधी कळस मग पाया रे..!

alt

 अनघड अवघड : बोलायलाच हवं!


वास्तुरंग
(दर शनिवारी)

alt

 एक आस.. उभारीची!

alt

 फटाक्यांपासून इमारतीची सुरक्षा

alt

 घरसजावटीसाठी…
आणखी वाचा...

व्हिवा (दर शुक्रवारी

alt

 फुल टू कल्ला

alt

 कट्टा

alt

 एन्जॉय
आणखी वाचा...

करिअर वृत्तान्त (दर सोमवारी)

 ‘इंग्लिश-विंग्लिश’ :न्यूनगंडाच्या बुडबुडय़ाची गोष्ट
alt   सुट्टी आणि अभ्यास
alt  शिकवून कोणी शिकतं का?
आणखी वाचा...

अर्थवृत्तान्त (दर सोमवारी)

 विमा विश्लेषण : जीवन तरंग
 ‘अर्थ’पूर्ण : महागाईचा भस्मासूर
 गुंतवणूकभान : नव्या दमाचा शूर शिपाई
आणखी वाचा...

आजचे फोटो