‘तिचा’ संपत्तीतला अधिकार
मुखपृष्ठ >> लेख >> ‘तिचा’ संपत्तीतला अधिकार
 
ई-पेपर
 
 

लोकसत्ता ब्लॉग


संघाने काँग्रेसलासुद्धा मदत केली आहे!
पर्यावरण हा अडथळा नव्हे, तर निकोप विकासाचा पाया

गाण्यातील ‘साऊण्ड’चा आनंद अनुभवता आला पाहिजे

माणसं बदलण्यापेक्षा धोरणं बदला!

alt

सर्व काही अण्णांनीच करावे, असे लोकांना वाटणे हीच उणीव..

alt
कांद्याचा भाव शंभर रूपये किलो का नको?
 alt
पीडीएतील दिवस आणि अभिनयाचा श्रीगणेशा
 alt
दुर्बलांना पोसणे म्हणजे सबलीकरण नव्हे!
नक्कल करायलाही अक्कल लागते!
मेधा पाटकर यांचे ऐकले असते, तर एकही पूल
झाला नसता!
alt
‘नक्कल’ न करणे हाच बाळासाहेबांचा खरा
वारसा
पाच वर्षे प्रभावी सरकार
देऊ शकेल अशी पर्यायी
व्यवस्था मला दिसत
नाही!
एक तळमळ बोलकी
झाली
आनंदवनाच्या ‘प्रवाहा’त एकरूप आमटेंची तिसरी पिढी..
लोकांसाठी नव्हे ,
लोकांच्या सोबत...
एक गोष्ट आमच्याकडे शक्यतो होत नाही, ती म्हणजे ‘इ'लॉजिकल्’
बोलणं किंवा वागणं!
‘विचार’ निश्चित झाला
की शब्द आपोआप
सामोरे येतात
‘जमिनीचा पैसा
बिल्डरांना नाही, तर सरकारला मिळायला
हवा!’

दि.०९-११-२०१२ रोजी बाजार बंद झाला त्यावेळचा भाव



 

‘तिचा’ संपत्तीतला अधिकार Bookmark and Share Print E-mail

अॅड्. मनीषा तुळपुळे ,शनिवार, ३ नोव्हेंबर २०१२
विवाहित स्त्री घरकाम विनावेतन करीत असल्यामुळे कौटुंबिक संपत्तीमध्ये मोलाची भर घातली जाते. यामुळे अनेकदा ती अर्थार्जनाची संधी गमावत असते म्हणून वैवाहिक संपत्तीत तिचा अधिकार असावा, अशी तरतूद विविध देशांमधील कायद्यामध्ये आहे.
जगातील एकूण श्रमाच्या २/३ श्रम स्त्रिया करतात. तरीही त्यांना जागतिक उत्पन्नाच्या केवळ १० टक्के वाटा मिळतो व जागतिक मालमत्तेतील फक्त १ टक्का मालमत्ता स्त्रियांच्या मालकीची आहे. (संदर्भ- UN Statistics 2007 for measuring womens working hours). म्हणूनच स्त्रियांच्या या श्रमाचा योग्य मोबदला त्यांना मिळावा यासाठी जगभरात प्रयत्न होताना दिसत आहेत. वैवाहिक संपत्तीचा कायदा करून त्यात पत्नीला अधिकार देणे, हा एक महत्त्वाचा भाग.
वैवाहिक संपत्तीसंबंधी विविध देशांतील कायदे पाहिले तर त्यात बिनमोलाने केली जाणारी जी कामे आहेत त्यांची यादी दिली आहे. मुलांचे संगोपन स्वयंपाक, घरकाम, पाणी आणणे, सरपण वेचणे, कौटुंबिक मालकीच्या शेतावर, तसेच व्यवसायात कामे करणे, पशुधनाची काळजी घेणे, शेतावर राबणाऱ्या इतरांसाठी रांधणे व डब्याची ने-आण करणे या सर्वाचा अंतर्भाव आहे.
जगभरात जरी वरील कामे स्त्रियांची आहेत, असे मानले गेले तरी कायद्यात ती कामे ‘बायकी’ न मानता पती व पत्नी या दोघांची ती जबाबदारी आहे, अशी तरतूदही केली आहे.
म्हणूनच त्यापुढील तरतूद येते ती ही सर्व कामे विनावेतन करण्यामुळे, जी मोलाची भर कौटुंबिक संपत्तीत घातली जाते त्याची नोंद घेणे, त्याची मोजदाद करणे, ही कामे करणारी व्यक्ती अर्थार्जनाच्या संधी गमावत असते. हे लक्षात घेऊन त्यांना वैवाहिक संपत्तीमध्ये अधिकार देणे.
या कायद्यांमध्ये आणखी एक तरतूद आहे ती वैवाहिक घर, त्यातील एकूण एक चीजवस्तू, लग्नानंतर कमावलेला पैसाअडका, दागिने यावर पती व पत्नी दोघांची मालकी आहे. त्यामुळे हे घर मग ते भाडय़ाचे असले तरीही पतीला न्यायालयातून आदेश मिळविल्याशिवाय पत्नीला घराबाहेर काढताच येत नाही.या वैवाहिक मालमत्तेची विभागणी घटस्फोट झाल्यास व पतीचे निधन झाल्यास होते व स्त्रीला तिचा न्याय्य वाटा मिळतो. ज्या देशांमध्ये बहुपत्नित्वाची चाल आहे तेथेही सर्व पत्नींसाठी ही तरतूद लागू आहे.
काही आफ्रिकी देशांमध्ये मालमत्ता ही कौटुंबिक नसून ‘सामूहिक’ आहे (विशिष्ट समाजाच्या मालकीची) अशा वेळेस कायदा होण्यापूर्वी या मालमत्तेत एखाद्या पुरुषाला जेवढे अधिकार होते, तेवढे अधिकार त्याच्या पत्नीसही वैवाहिक मालमत्ता कायद्याद्वारे दिलेले आहेत.
न्यूझीलंडमध्ये तर ‘लिव्ह इन रिलेशनशिप’मधील जोडीदार मग तो समलिंगी असला तरीही त्याला हे अधिकार दिले आहेत. (तेथे नातेसंबंधातील मालमत्ता कायदा आहे)
कित्येक देशांत या सर्वासाठी समान संधींचा कायदा केला गेला. सुदैवाने आपल्या भारतात राज्य घटनेतच समान संधीचा उल्लेख आहे.
स्त्रीच्या घरकामाच्या मूल्याच्या पाऊलखुणा शोधायच्या तर त्या मोटर वाहन अपघाताच्या नुकसानभरपाई कायद्यात सापडतात. न कमावत्या पत्नीची मिळकत या कायद्यांतर्गत कमावत्या पत्नीच्या मिळकतीच्या १/३ गणली जाते. पत्नीचे निधन झाल्यास या मिळकतीनुसार पतीला किंवा मुलांना ही नुकसानभरपाई मिळते. भारतात सर्व जातिधर्मातील पतींनी ही नुकसानभरपाई मागितली आहे. पत्नीचे घरकाम, मुलांचे संगोपन, आजाऱ्यांची काळजी घेणे हे सर्व विनावेतन करण्याच्या भूमिकेमुळे आपल्या संपत्तीत मोलाची भर पडली हे त्यांनी मान्यही केले आहे. त्यासाठी त्यातील काही जण सर्वोच्च न्यायालयापर्यंतही गेले आहेत. अशा एका निवाडय़ात सर्वोच्च न्यायालयाचे न्यायाधीश गांगुली व सिंघवी यांनी स्त्री करीत असलेल्या कामाची नोंद घेऊन त्याचा वाटा तिला द्यायला हवा, असे म्हटले आहे.
महाराष्ट्रातील महिला बालविकास विभागानेही वैवाहिक मालमत्तेतील स्त्रीच्या अधिकारासंबंधीचे विधेयक तयार करण्यात पुढाकार घेतला आहे. ते विधेयक त्यांच्या संकेतस्थळावर उपलब्ध आहे. तिथे आपण आपले मत नोंदवू शकतो.
मला वाटते, की वैवाहिक मालमत्तेच्या अधिकाराचे विधेयक असो वा गृहिणीला पतीच्या पगारातून तिच्या कष्टाचा वा तिने गमावलेल्या अर्थार्जनाच्या संधी-मूल्यांचा वाटा मिळण्याचे विधेयक असो, आपण त्याचे स्वागत केले पाहिजे.
जाता जाता, एक निरीक्षण नोंदवावेसे वाटते, घरचे सर्व करून मग काय ते कर, असे लग्नाच्या वेळेला सांगणारे लोक न्यायालयात मात्र घटस्फोटाच्या वेळी तिला हा न्याय्य वाटा नाकारतात. पत्नीला आपण घरकाम करूनच इतर जमले तर कर, ही अट घातल्याने ती अर्थार्जन करू शकली नाही किंवा तुटपुंजी कमाई करू शकली हे लक्षात न घेता तिच्याजवळ, शैक्षणिक पात्रता व अर्थार्जनाची शारीरिक क्षमता आहे हे कारण दाखवून पती पोटगी नाकारतो. घर माझ्याच पैशाने उभे केले. माझ्या नावावर आहे हे सांगून निवारा नाकारतो तेव्हा त्यातील पै पै जोडण्यासाठी बिनमोलाने घरीदारी राबणाऱ्या पत्नीचे कष्ट अधोरेखित होत नाहीत, हेही नजरेआड करून चालणार नाही.

 

व्हिडिओ

लाउडस्पीकर  
'महागाई' या विषयावरील चर्चा
blk
आयडिया एक्स्चेंज  
जेष्ठ नाट्यकर्मी विजया मेहता
blk
व्हिवा लाऊंज  
डॉ. रश्मी करंदीकर - पोलीस अधीक्षक (राज्य महामार्ग)
blk
सागर परिक्रमा - २  
‘नौदलवीरा’च्या साहसी प्रवासाला सुरूवात!
लोकसत्ता युट्युब चॅनल
<iframe width="300" height="275" src="http://www.youtube.com/embed/bA4XUHbGh-c" frameborder="0" allowfullscreen></iframe>

लोकसत्ताच्या फेसबुक पेजवरील फोटो अल्बम

'सॅण्डी' संकट!

यश चोप्रा : ‘किंग ऑफ रोमान्स’

लोकसत्ता फेसबुक पेज - कव्हर फोटो

आणखी फोटो पाहण्यासाठी खालील लाईक बटणावर क्लिक करा

‘लोकसत्ता’चे विविध अ‍ॅप्स विनामुल्य डाऊनलोड करा-

वासाचा पयला पाऊस आयला

 


 

साप्ताहिक पुरवणी

लोकरंग (दर रविवारी)


चतुरंग
(दर शनिवारी)

 नवऱ्याकडून घरकामाचा पगार?

alt

 गरज शोधांची जननी

 एक उलट..एक सुलट : वेगळा.. वेगळा..

alt

 करिअरिस्ट मी : ..आणि समस्या ‘सायलेन्ट’ झाल्या

alt

 स्त्री समर्थ : उद्योगस्वामिनी

 बोधिवृक्ष : सूक्ष्मात वसते ब्रह्मांड

 गावाकडची चव : अंबाजोगाईची ‘वैष्णवी’ चव

alt

 आनंदाचं खाणं : अचपळ मन माझे..

alt

 ब्लॉग माझा : आयडिया लई भारी!

alt

 स्त्री जातक : आधी कळस मग पाया रे..!

alt

 अनघड अवघड : बोलायलाच हवं!


वास्तुरंग
(दर शनिवारी)

alt

 एक आस.. उभारीची!

alt

 फटाक्यांपासून इमारतीची सुरक्षा

alt

 घरसजावटीसाठी…
आणखी वाचा...

व्हिवा (दर शुक्रवारी

alt

 फुल टू कल्ला

alt

 कट्टा

alt

 एन्जॉय
आणखी वाचा...

करिअर वृत्तान्त (दर सोमवारी)

 ‘इंग्लिश-विंग्लिश’ :न्यूनगंडाच्या बुडबुडय़ाची गोष्ट
alt   सुट्टी आणि अभ्यास
alt  शिकवून कोणी शिकतं का?
आणखी वाचा...

अर्थवृत्तान्त (दर सोमवारी)

 विमा विश्लेषण : जीवन तरंग
 ‘अर्थ’पूर्ण : महागाईचा भस्मासूर
 गुंतवणूकभान : नव्या दमाचा शूर शिपाई
आणखी वाचा...

आजचे फोटो