गणितसूर्याचा अस्त
मुखपृष्ठ >> रविवार विशेष >> गणितसूर्याचा अस्त
 
ई-पेपर
 
 

लोकसत्ता ब्लॉग


संघाने काँग्रेसलासुद्धा मदत केली आहे!
पर्यावरण हा अडथळा नव्हे, तर निकोप विकासाचा पाया

गाण्यातील ‘साऊण्ड’चा आनंद अनुभवता आला पाहिजे

माणसं बदलण्यापेक्षा धोरणं बदला!

alt

सर्व काही अण्णांनीच करावे, असे लोकांना वाटणे हीच उणीव..

alt
कांद्याचा भाव शंभर रूपये किलो का नको?
 alt
पीडीएतील दिवस आणि अभिनयाचा श्रीगणेशा
 alt
दुर्बलांना पोसणे म्हणजे सबलीकरण नव्हे!
नक्कल करायलाही अक्कल लागते!
मेधा पाटकर यांचे ऐकले असते, तर एकही पूल
झाला नसता!
alt
‘नक्कल’ न करणे हाच बाळासाहेबांचा खरा
वारसा
पाच वर्षे प्रभावी सरकार
देऊ शकेल अशी पर्यायी
व्यवस्था मला दिसत
नाही!
एक तळमळ बोलकी
झाली
आनंदवनाच्या ‘प्रवाहा’त एकरूप आमटेंची तिसरी पिढी..
लोकांसाठी नव्हे ,
लोकांच्या सोबत...
एक गोष्ट आमच्याकडे शक्यतो होत नाही, ती म्हणजे ‘इ'लॉजिकल्’
बोलणं किंवा वागणं!
‘विचार’ निश्चित झाला
की शब्द आपोआप
सामोरे येतात
‘जमिनीचा पैसा
बिल्डरांना नाही, तर सरकारला मिळायला
हवा!’

दि.०९-११-२०१२ रोजी बाजार बंद झाला त्यावेळचा भाव



 

गणितसूर्याचा अस्त Bookmark and Share Print E-mail

डॉ. श. अ. कात्रे, रविवार, ४ नोव्हेंबर २०१२
(लेखक पुणे विद्यापीठात गणित विभागप्रमुख आहेत.)

जागतिक कीर्तीचे गणितज्ञ प्रा. श्रीराम शंकर अभ्यंकर यांच्या निधनाची बातमी त्यांच्या नातेवाईकांनाच नव्हे तर गणित संशोधन क्षेत्रात काम करणाऱ्या सर्वानाच सुन्न करणारी आहे.  मुंबई विद्यापीठातून बीएससी पदवी संपादन केल्यावर ते अमेरिकेत गेले व हार्वर्ड विद्यापीठातून त्यांनी प्रा. झारिस्की यांच्याकडे संशोधन करून पीएच.डी. मिळविली.

त्यानंतर अमेरिका, जर्मनी, फ्रान्स, भारत, ऑस्ट्रेलिया येथील विविध विद्यापीठात व संशोधन संस्थांत त्यांनी काम केले आहे. इंडियाना, यूएसए मधील पडर्य़ू युनिव्हर्सिटीत प्राध्यापक म्हणून ते १९६३ पासून रुजू झाले. त्यानंतर १९६७ पासून शेवटपर्यंत मार्शल डिस्टिंग्विश्ड प्रोफेसर ऑफ मॅथेमॅटिक्स या पदावर ते कार्यरत होते. याशिवाय १९८७ व ८८ पासून यांना प्रोफेसर ऑफ इलेक्ट्रिकल इंजिनीअरिंग व प्रोफेसर ऑफ कॉम्प्युटर सायन्स या अतिरिक्त जागाही मिळाल्या.

प्राध्यापक अभ्यंकरांचे गणित संशोधनातील स्थान अत्यंत वरच्या दर्जाचे आहे. अल्जेब्राइक जॉमेट्री या विषयात त्यांनी केलेल्या मूलभूत संशोधनाबद्दल दिओदोने, हिरोनाका (फील्ड्स- मेडलप्राप्त) अशा विख्यात गणितज्ञांनी गौरवोद्वार काढलेले आहेत. प्रा. अभ्यंकरांचे १९० हून जास्त शोधनिबंध व पुस्तके जागतिक कीर्तीच्या संशोधन नियतकालिकात व इतरत्र प्रसिद्ध झाली आहेत. २८ विद्यार्थ्यांना त्यांनी पीएच.डी. साठी मार्गदर्शन केले. त्यापैकी ११ भारतीय होते. प्रा. अभ्यंकरांनी अल्जेब्राइक सरफेसेस, फंडामेंटल ग्रुप्स, रेझोल्युशन ऑफ सिंग्युलॅरिटीज, जॅकोबियन प्रॉब्लेम, यंग ताब्लो, गॅल्वा ग्रुप ऑफ इक्वेशन्स, डायक्रिटिकल डिव्हायजरस अशा विविध विषयांवर संशोधन केले.
प्रा. श्रीराम अभ्यंकरांनी १९७६ साली ‘भास्कराचार्य प्रतिष्ठान’ या गणित विषयाला वाहिलेल्या संशोधन संस्थेची स्थापना केली. त्यामुळे पुण्यातील प्राध्यापकांचा व विद्यार्थ्यांचा गणिताच्या संशोधनाकडे ओढा वृद्धिंगत झाला. प्रा. अभ्यंकरांना मराठी व संस्कृत यांचे प्रेम होते. अमेरिकेत खूप वर्षे वास्तव्य असले तरी गेली कित्येक वर्षे वर्षांतून महिनाभर तरी ते भारतात येत असत. त्यांच्या पत्नी  या अमेरिकन असल्या तरी अस्खलित मराठी बोलत. मुले हरी व काशी यांचे शालेय शिक्षण भारतातच व्हावे यासाठी व भारतीय संस्कृतीची त्यांना माहिती व्हावी यासाठी त्यांनी स्वत: भारतात वास्तव्य केले. या कालावधीत १९७८ ते १९८५ या वर्षांत त्यांनी पुणे विद्यापीठात गणित विभागाचे प्रमुख म्हणूनही काम पाहिले. २०१० साली त्यांच्या वयाला ८० वर्षे पूर्ण झाली. या निमित्ताने त्यांचा सत्कार करण्यासाठी पुणे विद्यापीठ गणित विभाग व भास्कराचार्य प्रतिष्ठान यांनी आंतरराष्ट्रीय परिषद व कार्यशाळा आयोजित केली होती. या वर्षीही २२ ते २४ डिसेंबर  या कालावधीत प्रख्यात भारतीय गणिती रामानुजन यांच्या १२५ व्या जन्मवर्षांनिमित्त गणित विभाग ‘संशोधन परिषद’ आयोजित केली आहे. या परिषदेत व्याख्यान देण्याचेही प्रा. अभ्यंकरांनी मान्य केले होते. परंतु त्यांच्या अचानक निधनाने आता ते राहून गेले आहे.
प्रा. अभ्यंकर यांना गणिताचा मोठा ध्यास होता. जेव्हा मी गणिताचा विचार करतो तेव्हाच मी सर्वात सुखी असतो, असे ते म्हणत. गणिताची भारतात भरभराट व्हावी याची त्यांना आस होती. गणितातील अवघड व गुंतागुतीच्या प्रश्नांवर विचार करायचा तर त्यात सातत्य असणे व त्यासाठी शांतता असणे फार आवश्यक आहे. याची कल्पना असल्याने खूपदा त्यांची विद्यार्थ्यांबरोबर संशोधनविषयक चर्चा रात्री जेवणानंतर सुरू होई ती पहाटे दुसऱ्या दिवसाचा चहा घेऊनच संपे.
रामानुजन, हरिश्चंद्रा या गणितज्ज्ञांनी भारताचे नाव जगात अजरामर केले. याच काळात जागतिक स्तरावरील गणिताच्या संशोधनात प्रभाव पाडणाऱ्या भारतीय गणितज्ज्ञात उच्च स्थान मिळवणाऱ्या या गणितसूर्यास शतश: प्रणाम.

 

व्हिडिओ

लाउडस्पीकर  
'महागाई' या विषयावरील चर्चा
blk
आयडिया एक्स्चेंज  
जेष्ठ नाट्यकर्मी विजया मेहता
blk
व्हिवा लाऊंज  
डॉ. रश्मी करंदीकर - पोलीस अधीक्षक (राज्य महामार्ग)
blk
सागर परिक्रमा - २  
‘नौदलवीरा’च्या साहसी प्रवासाला सुरूवात!
लोकसत्ता युट्युब चॅनल
<iframe width="300" height="275" src="http://www.youtube.com/embed/bA4XUHbGh-c" frameborder="0" allowfullscreen></iframe>

लोकसत्ताच्या फेसबुक पेजवरील फोटो अल्बम

'सॅण्डी' संकट!

यश चोप्रा : ‘किंग ऑफ रोमान्स’

लोकसत्ता फेसबुक पेज - कव्हर फोटो

आणखी फोटो पाहण्यासाठी खालील लाईक बटणावर क्लिक करा

‘लोकसत्ता’चे विविध अ‍ॅप्स विनामुल्य डाऊनलोड करा-

वासाचा पयला पाऊस आयला

 


 

साप्ताहिक पुरवणी

लोकरंग (दर रविवारी)


चतुरंग
(दर शनिवारी)

 नवऱ्याकडून घरकामाचा पगार?

alt

 गरज शोधांची जननी

 एक उलट..एक सुलट : वेगळा.. वेगळा..

alt

 करिअरिस्ट मी : ..आणि समस्या ‘सायलेन्ट’ झाल्या

alt

 स्त्री समर्थ : उद्योगस्वामिनी

 बोधिवृक्ष : सूक्ष्मात वसते ब्रह्मांड

 गावाकडची चव : अंबाजोगाईची ‘वैष्णवी’ चव

alt

 आनंदाचं खाणं : अचपळ मन माझे..

alt

 ब्लॉग माझा : आयडिया लई भारी!

alt

 स्त्री जातक : आधी कळस मग पाया रे..!

alt

 अनघड अवघड : बोलायलाच हवं!


वास्तुरंग
(दर शनिवारी)

alt

 एक आस.. उभारीची!

alt

 फटाक्यांपासून इमारतीची सुरक्षा

alt

 घरसजावटीसाठी…
आणखी वाचा...

व्हिवा (दर शुक्रवारी

alt

 फुल टू कल्ला

alt

 कट्टा

alt

 एन्जॉय
आणखी वाचा...

करिअर वृत्तान्त (दर सोमवारी)

 ‘इंग्लिश-विंग्लिश’ :न्यूनगंडाच्या बुडबुडय़ाची गोष्ट
alt   सुट्टी आणि अभ्यास
alt  शिकवून कोणी शिकतं का?
आणखी वाचा...

अर्थवृत्तान्त (दर सोमवारी)

 विमा विश्लेषण : जीवन तरंग
 ‘अर्थ’पूर्ण : महागाईचा भस्मासूर
 गुंतवणूकभान : नव्या दमाचा शूर शिपाई
आणखी वाचा...

आजचे फोटो