‘धन’वाणी : योगायोग Print

अमित मांजरेकर ,सोमवार, २४ सप्टेंबर २०१२
This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it

(स्थळ - दिवाणखाना; व्यवसायाने गुंतवणूक सल्लागार असलेला आर्यन आणि त्याचा मित्र निहार टीव्ही बघत बसले आहेत.)
निहार : (कंटाळून) सगळया चॅनेल्सवर  त्याच बातम्या, कोळशाचा भ्रष्ट्राचार .. याची लूट, त्याचे राजकारण..
आर्यन : (विषय बदलण्यासाठी) मला सांग निहार, कोयला चित्रपट आणि सध्याचा कोयला स्कॅम यात काय समान गोष्ट आहे?
निहार : काय ?
आर्यन : दोघांमधील नायक ‘मुका’ आहे.
निहार : (आर्यनने दिलेली टाळी चुकवत) आपण एवढे शिकलेलो. तरी या राज्यकर्त्यांना निवडण्यात आपण कशी काय चूक करतो?
आर्यन : अरे चुका या सगळया क्षेत्रात होतात. पण त्या समजून, त्यातून बोध घेऊन त्या दुरुस्त केल्या पाहिजेत.
निहार : सगळया क्षेत्रात म्हणजे?
आर्यन : तू ज्याच्यासाठी माझ्याकडे सल्ला घ्यायला आला आहेस त्या गुंतवणूक क्षेत्रात सुध्दा..
निहार : (डिवचण्यासाठी) साहेब, अशा काय घोडचुका होतात गुंतवणूक क्षेत्रात?
आर्यन : सगळयात पहिली घोडचूक म्हणजे गुंतवणूक करताना गुंतवणूकदाराच्या मनात काही उद्दिष्टच नसतात अथवा objective नसतात असे आपण म्हणू. बस पसे आहेत म्हणून केली गुंतवणूक..
निहार : यावर उपाय?
आर्यन : भले गुंतवणूक कितीही छोटी असो. प्रत्येक गुंतवणुकीच्या मागे एक निश्चित ध्येय असावे.
निहार : मुद्दा विचारात घेण्यासारखा आहे.
आर्यन : पुढचा मुद्दा म्हणजे. गुंतवणुकीच्या अनुषंगाने येणारे धोके (Investments Associate Risks).  गुंतवणूक करताना गुंतवणूकदार या मुद्याचा विचारच करत नाही.
निहार : इक्विटी मार्केट मधील रिस्क समजू शकतो, पण बाकी?
आर्यन : अरे, डेट मार्केटमध्ये गुंतवणूक करताना व्याजदरातील चढ-उताराचा धोका असतो, स्थावर मालमत्तेत पैसा गुंतवताना लिक्विडीटीचा धोका आहे.. वगैरे.
निहार : लग्न करताना बायकोमध्ये गुंतवणूक करताना सासू-सासरे, मेहुणा-मेहुणी यांची रिस्क आहे.
आर्यन : विषय बदलू नकोस.
निहार : ओके सर..
आर्यन : गुंतवणूकदार गुंतवणूक करताना योग्य असे बेंचमार्क डोळयासमोर ठेवत नाहीत.
निहार : योग्य बेंचमार्क म्हणजे?
आर्यन : कोणी राखी सावंतची तुलना रेखाशी करेल का? त्याचप्रमाणे स्मॉल कॅप फंड्सची तुलना लार्ज कॅप फंड्सची होऊ शकत नाही.  पोस्टल स्किम्स्, फिक्सड डिपॉझिट्सची तुलना इक्विटी मार्केटमधल्या प्रॉडक्टशी होऊ शकत नाही.
निहार : हुँ.. मला आठवतंय आर्यन, एकदा तू कोणालातरी सांगत होतास की सगळी अंडी एका टोपलीमध्ये नसावीत. काय होते ते..
आर्यन : याचाच अर्थ असा की, गुंतवणूकदाराने फक्त एकाच स्किममध्ये आपल्या उद्दिष्टांनुसार पसे गुंतवू नयेत. diversify   करून तीन-चार ठिकाणी सारख्याच फिचर्स असलेल्या स्किम्स्मध्ये गुंतवावेत. त्याचप्रमाणे Over Diversification देखील टाळावे.
निहार  : पटतंय.
आर्यन : दुसरे म्हणजे गुंतवणूक करताना गुंतवणूकदार inflation consideration  म्हणजे महागाईचा दर विचारातच घेत नाही.
निहार : त्यामुळे काय होते?
आर्यन : त्यामुळे प्रत्यक्ष परतावा (real return) निगेटिव्ह येऊ शकतो.
(निहारच्या चेहऱ्यावरील बावरलेला भाव बघून आर्यनने समजवण्यास सुरुवात केली)
लक्षात घे, सध्या महागाईचा दर ७ % आहे. गुंतवणूकदाराने केलेल्या गुंतवणुकीतून जर ६% परतावा मिळत असेल तर प्रत्यक्षात हा परतावा एक टक्काच आहे.
निहार : ६% व्याज कोण देते हल्ली? ८ टक्के तर कुठेच नाही सुटले.
आर्यन : मित्रा, पण taxation चा विचार कर. केलेल्या गुंतवणुकीवर कर भरल्यावर प्रत्यक्षात परतावा किती येईल तो?
निहार : हो रे, बहुतांशी परतावे लक्षात घेताना प्रथमदर्शनी pre-tax returns  ध्यानात घेतले जातात. महत्वाचे म्हणजे कर वजा जाता हाती पडणाऱ्या परतावा लक्षात घेण्याची तसदी घेतली जात नाही.
आर्यन : सगळयात समान चूक म्हणजे मार्केट टायिमग..
निहार : का ते जमू शकत नाही?
आर्यन : मी हजार वेळा हजार लोकांना सांगतो की एखाद्याला मार्केट केव्हा वर जाईल आणि खाली येईल याचा शोध लागला तर ती जगातील सगळयात श्रीमंत व्यक्ती असेल.
निहार : यावर उपाय?
आर्यन : यावर उपाय म्हणजे मार्केट टायिमग करण्याच्या फंदात न पडता नियमित गुंतवणूक नियमित कालावधीनुसार केली गेली पाहिजे. तुला सांगू निहार.. गुंतवणूकदार केव्हा केव्हा आपल्या गुंतवणुकीसंदर्भात कालावधीच लक्षात घेत नाही.
निहार : कालावधीचा काय संबंध?
आर्यन : अर्थात, खूप महत्वाचा संबंध आहे. इक्विटी मार्केटमध्ये गुंतवणूक करताना लघु कालावधी (short term time horizon) असून कसा काय चालेल? त्यासाठी दीर्घ मुदतीचाच कालावधी असायला हवा.
निहार : कालावधी सोडून बाकी काय चुका होतात गुंतवणूक क्षेत्रात..
आर्यन : गुंतवणूकदार performance च्या मागे लागतात म्हणजे ज्या इक्विटी फंडस, स्टॉक्सचा performance सहा महिने-एक वर्ष चांगला आहे, शक्यतो त्यांनाच प्राधान्य दिले जाते.
निहार : पण त्यात चुकीचे काय?
आर्यन : गुंतवणूक करताना एका वर्षांव्यतिरिक्त ३/५ वर्ष, since inception यालाही महत्व दिले पाहिजे. मला तर गमंत वाटते, लोक उसने घेतलेल्या पशावर इक्विटी मार्केटमध्ये गुंतवणूक करतात, काय म्हणशील याला?
निहार : काय म्हणू?
आर्यन : विकतची आत्महत्या.. अजून काय .. त्यावर गंमत म्हणजे लाँग टर्म इन्व्हेस्टर म्हणून पोर्टफोलिओ आहे तसाच ठेवून देतात. rebalance करण्याच्या फंदात ते पडत नाहीत.
निहार : अरे पण तूच आता सांगितलंस की कालावधी नेहमी दीर्घ मुदतीचा असला पाहिजे.
आर्यन : हो, कालावधी दीर्घ मुदतीचा नक्कीच पाहिजे. पण त्याचबरोबर मार्केट ट्रेंडच्या बरोबरीने आपल्या ध्येयानुसार पोर्टफोलिओ परफॉर्म करत आहे की नाही, याकडे सुध्दा लक्ष देणे गरजेचे आहे.
(गप्पा चालू असताना टीव्हीवर चहाची प्रसिध्द जाहिरात आली. देशातील राजकारणाला- भ्रष्ट्राचाराला कंटाळलेल्या पतीला त्याची पत्नी ‘सोच बदलो.. देश बदलेगा!’ असे ठणकावून सांगते)
आर्यन : बघितलस. कुठेही यशस्वी व्हायचे असेल तर मानसिकता बदली पाहिजे, चुका सुधारून त्यावरील उपाय लगेच आचरणात आणले पाहिजेत.
हा  योगायोग मात्र निहारसाठी सुखावह होता.