महाराष्ट्रातील महापुरुष व समाजसुधारक Print

बुधवार, १७ फेब्रुवारी २०१०
संकलन- प्रशांत देशमुख
संचालक- संत गाडगेबाबा स्पर्धा परीक्षा प्रबोधिनी, मुंबई
संपर्क- ९९६९५३९०५१/ ९३७१९१९००६

थोर समाजसुधारक व त्यांचे जन्मस्थळ
० डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर- महू (मध्य प्रदेश) ० राजर्षी शाहू महाराज- कोल्हापूर  ० नाना शंकरशेठ- मुरबाड (ठाणे) ० कर्मवीर भाऊराव पाटील- कुंभोज (कोल्हापूर) ० बाळशास्त्री जांभेकर- पोंभुर्ले (रत्नागिरी) ० महात्मा फुले- पुणे ० महर्षी धोंडो केशव कर्वे- शेरवली (रत्नागिरी) ० गोपाळ गणेश आगरकर- टेंभू (सातारा) ० गोपाळ हरी देशमुख- पुणे

० न्या. महादेव गोविंद रानडे- निफाड (नाशिक) ० सयाजीराव गायकवाड- कवळाणे (नाशिक) ० बाळ गंगाधर टिळक- (रत्नागिरी) ० आद्य क्रांतिकारक वासुदेव बळवंत फडके- शिरढोण (रायगड) ० आचार्य विनोबा भावे- गागोदे (रायगड) ०स्वा. विनायक दामोदर सावरकर- भगूर (नाशिक) ० सावित्रीबाई फुले- नायगांव (सातारा) ० विठ्ठल रामजी शिंदे- जमखिंडी (कर्नाटक राज्य) ० गोपाळ कृष्ण गोखले- कातलुक (रत्नागिरी) ० विष्णू भिकाजी गोखले- बावधन (सातारा)  ० डॉ. पंजाबराव देशमुख- पापळ (अमरावती) ० साने गुरुजी- पालघर (रायगड) ० संत गाडगेबाबा- शेणगांव (अमरावती) ० सेनापती बापट- पारनेर (अहमदनगर) ० संत ज्ञानेश्वर- आपेगाव ०संत एकनाथ- पैठण- ० समर्थ रामदास स्वामी- जांब (जालना) ० संत तुकडोजी महाराज- यावली (अमरावती)

थोर समाजसुधारक व त्यांचे टोपणनांव
व्यक्ती    टोपणनांव       
बाळ गंगाधर टिळक  -  लोकमान्य        
भीमराव रामजी आंबेडकर  -  बाबासाहेब
गोपाळ हरी देशमुख  -  लोकहितवादी       
महादेव गोविंद रानडे  -  न्यायमूर्ती
गोपाळ गणेश आगरकर  -  सुधारक        
धोंडो केशव कर्वे   - महर्षी
शाहू महाराज  -  राजर्षी        
विनोबा भावे  -  आचार्य
सयाजीराव गायकवाड  -  महाराजा        
ज्योतिबा गोविंद फुल  -  महात्मा
गोपाळ कृष्ण गोखले  -  नामदार        
गणेश वासुदेव जोशी  -  सार्वजनिक काका
रमाबाई  -  पंडिता           
डेबुजी झिंगराजी जाणोरकर  -  संत गाडगेबाबा
दादोबा पांडुरंग तर्खडकर  -  मराठी भाषेचे पाणिनी, रावबहादूर
विनायक दामोदर सावरकर  -   स्वातंत्र्यवीर       
केशव सीताराम ठाकरे  -   प्रबोधनकार
रामचंद्र विट्ठल लाड  -  डॉ. भाऊ दाजी लाड       
माणिक बंडुजी ठाकूर -   तुकडोजी महाराज
नारायण श्रीपाद राजहंस  -  बालगंधर्व           
पांडुरंग सदाशिव साने -   साने गुरुजी

समाजसुधारक व त्यांनी स्थापन केलेल्या संस्था

डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर   
बहिष्कृत हितकारणी सभा,
पीपल्स एज्युकेशन सोसायटी शेडय़ुल्ड कास्ट फेडरेशन,
रिपब्लिकन पार्टी,
भारत-भूषण प्रिंटिंग प्रेस

डॉ. आत्माराम पांडुरंग    
प्रार्थना समाज

महात्मा फुले
सत्यशोधक समाज

गोपाळ कृष्ण गोखल     
भारत सेवक समाज

नाना शंकरशेठ       
बॉम्बे नेटिव्ह एज्युकेशन सोसायटी,
जे. जे. स्कूल ऑफ आर्ट

दादोबा पांडुरंग    
परमहंस सभा,
मानवधर्म सभा (सुरत)

डॉ. भाऊ दाजी लाड           
बॉम्बे असोसिएशन

महर्षी कर्वे   
हिंगणे स्त्री शिक्षण संस्था,
महिला विद्यापीठ,
विधवा विवाहोत्तेजक मंडळ, समता मंच,
अनाथ बालिकाश्रम मंडळी,
निष्काम कर्ममठ

कर्मवीर भाऊराव पाटील          
रयत शिक्षण संस्था,
दुधगांव विद्यार्थी आश्रम

ग. वा. जोशी    
सार्वजनिक सभा (पुणे)

स्वा. सावरकर    
मित्रमेळा,
अभिनव भारत.

विठ्ठल रामजी शिंदे   
राष्ट्रीय मराठा संघ,
डिप्रेस्ठ क्लास मिशन   

न्या. रानडे                   
सामाजिक परिषद,
डेक्कन सभा

पंडिता रमाबाई            
शारदा  सदन,
मुक्ती सदन,
आर्य महिला समाज

रमाबाई रानडे                    
सेवासदन (पुणे व मुंबई)

सरस्वतीबाई जोशी             
स्त्री विचारवंती संस्था (पुणे)

डॉ. पंजाबराव देशमुख      
श्री. शिवाजी शिक्षण संस्था (अमरावती),
श्रद्धानंद छात्रालय,
भारत कृषक समाज

संत गाडगेबाबा       
पंढरपूर, नाशिक, देहू, मुंबई येथे धर्मशाळा,
गौरक्षण संस्था
(मूर्तिजापूर) पूर्णा नदीवर श्रमदानातून स्वत: घाट बांधला
(श्री क्षेत्र ऋणमोचन),
अंध-पंगू सदावर्त ट्रस्ट (नाशिक)

बाबा आमटे           
आनंदवन (चंद्रपूर) अशोकवन (नागपूर)

डॉ. बाबा आढाव                 
हमाल भवन

हमीद दलवाई                  
मुस्लिम सत्यशोधक समाज

डॉ. केशव हेडगेवार          
राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ 

थोर समाजसुधारक व त्यांचे साहित्य ग्रंथ, आत्मचरित्र

गोपाळ गणेश आगरकर   
डोंगरीच्या तुरुंगातील  आमचे १०१ दिवस, विकार विलसित

लोकमान्य टिळक   
गीतारहस्य, ओरायन, दि आक्र्टिक होम इन द वेदाज्

न्या. रानडे   
मराठी सत्तेचा उदय

सावित्रीबाई फुले   
सुबोध रत्नाकर (काव्यसंग्रह)

गोपाळ कृष्ण गोखले   
राजकारणाचे आध्यात्मिकीकरण

महात्मा फुले   
तृतीय रत्न, ब्राह्मणांचे कसब,
शिवाजी महाराजांचा पोवाडा,
गुलामगिरी, शेतकऱ्याचा आसूड,
सार्वजनिक सत्यधर्म

डॉ. आंबेडकर   
बुद्ध अ‍ॅड हिज धम्म, थॉटस् ऑन
पाकिस्तान, हू वेअर शुद्रास, कास्टस्
इन इंडिया, द अनटचेबल्स, रिडल्स
इन हिंदू इजम्

महर्षी वि. रा. शिंदे   
भारतीय अस्पृश्यतेचा प्रश्न,
अनटचेबल इंडिया, बहिष्कृत भारत

बाबा पद्मनजी   
यमुना पर्यटन, अरुणोदय (आत्मचरित्र)

गोपाळ हरी देशमुख   
शतपत्रे, हिंदुस्थानचा इतिहास

स्वा. सावरकर   
माझी जन्मठेप, १८५७ चे स्वातंत्र्य
समर, काळे पाणी, जोसेफ मॅझिनीचे
चरित्र, कमला (अंदमानच्या तुरुंगात असताना)

साने गुरुजी  -  श्यामची आई (नाशिकच्या असताना लिहिले)

सेनापती बापट  -  दिव्यजीवन

ताराबाई शिंदे  -  स्त्री-पुरुष तुलना

समर्थ रामदास स्वामी    दासबोध, मनाचे श्लोक

थोर समाजसुधारक व त्यांची वृत्तपत्रे, मासिके

न्या. रानडे -   इंदूप्रकाश                              

डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर -   मूकनायक (पाक्षिक)

लोकमान्य टिळक  -  केसरी व मराठा      

विनोबा भावे  -  महाराष्ट्र धर्म (मासिक)

बाळशास्त्री जांभेकर -   दर्पण (साप्ताहिक)

भाऊ महाजन  -  प्रभाकर (साप्ताहिक)

गोपाळ गणेश आगरकर -   सुधारक        

भाई माधवराव बागल  -  अखंड भारत

डॉ. पंजाबराव देशमुख  -  महाराष्ट्र केसरी  

साने गुरुजी  -  साधना (साप्ताहिक)

गोपाळ हरि देशमुख  -  लोकहितवादी (मासिक)

गोपाळ कृष्ण गोखले  -  हितवाद

डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर  -  समता, जनता, बहिष्कृत भारत (पाक्षिक)

थोर महापुरुषांचा जन्म व मृत्यू दिवस

व्यक्ती    जन्म दिवस    मृत्यू दिवस
लोकमान्य टिळक  -  २३ जुलै, १८५६    १ ऑगस्ट, १९२०
स्वा. सावरकर  -  २८ मे, १८८३    २६ फेब्रुवारी, १९६६
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर  -  १४ एप्रिल, १८९१    ६ डिसेंबर, १९५६
राजर्षी शाहू महाराज -   २६ जून, १८७४    ६ मे, १९२२
महर्षी कर्वे  -  १८ एप्रिल, १८५८    ९ नोव्हेंबर, १९६२
कर्मवीर भाऊराव पाटील -   २२ सप्टेंबर, १८८७    ९ मे, १९५९
महात्मा फुले  -  ११ एप्रिल, १८२७    २८ नोव्हेंबर, १८९०
गोपाळ गणेश आगरकर -   १४ जुलै, १८५६    १७ जून, १८९५
वासुदेव बळवंत फडके -   ४ नोव्हेंबर, १८४५    १७ फेब्रुवारी, १८८३
(एडनच्या तुरुंगात)