धनसंपद : मुलांसाठी गुंतवणूक Print

धनश्री राणे ,शनिवार, ४ ऑगस्ट २०१२
This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it

मुलाच्या भविष्यासाठी, त्यांच्या शिक्षणासाठी नियोजन करताना दीर्घकालीन गुंतवणुकीचे ध्येय असल्याने इक्विटी फंड व म्युच्युअल फंड्समधील गुंतवणुकीचा पर्याय उत्तम ठरतो. यासह राष्ट्रीय बचत प्रमाणपत्र व आवर्ती ठेव योजना हे पर्यायही आहेतच.
आपल्या मुलांना जगातले सर्व काही सर्वोत्तमच मिळावे, अशी आपली पालक म्हणून भाबडी इच्छा असते. मात्र पैशाअभावी साऱ्या इच्छा पूर्ण होत नाहीत. म्हणूनच मुलांनाही लहानपणापासून पैशाची किंमत कळायला हवी. मुलांना दिल्या जाणाऱ्या पॉकेटमनीसारख्या छोटय़ाशा गोष्टीतूनही बचतीचे बाळकडू देता येणे शक्य आहे. असे केल्याने मोठेपणी त्यांना आर्थिक जबाबदाऱ्या हाताळणे सोपे जाईल.
शैक्षणिक खर्च
आर्थिक नियोजनातील सर्वात मोठे आव्हान म्हणजे मुलांच्या आत्ताच्या व भविष्यातील शिक्षणासाठीच्या खर्चाची तरतूद करणे. मुलांच्या शिक्षणावरील खर्च आता तर मुलं ‘प्लेग्रुप’ किंवा ‘डे-केअर सेंटर’ला जाऊ लागल्यापासून सुरू होतो. पुढे मुलांच्या उच्चशिक्षणापर्यंत हा खर्च उत्तरोत्तर वाढतच जातो. इतर क्षेत्रांप्रमाणे महागाईचा परिणाम शिक्षणावरही दिसू लागला आहे. म्हणूनच मुलं मोठी झाल्यावर त्यांच्या शिक्षणासाठी पुरेशी जमा आपल्या गाठीशी असावी, यासाठी पालकांनी आतापासून बचतीकडे व गुंतवणुकीकडे लक्ष दिले पाहिजे. कारण ‘थेंबे थेंबे तळे साचे!’ हे विसरता कामा नये.
एक उदाहरण पाहूया. विनय (३७) व त्याची पत्नी आकृती (३५) दोघेही कमावणारे, त्यांना श्यामला व आनंद ही दोन मुले. त्यांचे छोटे व सुखी असे चौकोनी कुटुंब. श्यामला यंदा तिसऱ्या इयत्तेत असून आनंद नुकताच प्लेग्रुपमध्ये जाऊ लागलाय. शाळेची वार्षिक फी त्यांनी शैक्षणिक वर्षांच्या सुरुवातीलाच भरली आहे. मात्र मुलं मोठी झाल्यावर, त्यांची फी फक्त पगारातून भरणे शक्य होणार आहे का? तीसुद्धा एकरकमी? नक्कीच नाही, कारण नंतर फीची रक्कम कित्येक पटीने वाढणार आहे. कदाचित शैक्षणिक फीच्या ओझ्यामुळे आकृती व विनयच्या राहणीमानावरही परिणाम होऊ शकतो. त्यातच गृहकर्जाचा व कारचा हप्ता असल्याने आणखी ओढाताण होऊ शकते.
मग पालकांनी काय करावे ?
 बजेट आखून घ्या- असे गृहीत धरूयात की येत्या १० वर्षांत श्यामला व आनंद दोघेही उच्चशिक्षणाकडे वळतील. आत्ताच पदव्युत्तर शिक्षण तसेच व्यावसायिक कोर्स यांची फी लाखोंच्या घरात आहे. म्हणूनच आता साधारण ५ लाख रुपये फी असणाऱ्या कोर्सच्या प्रवेशासाठी दहा वर्षांनी काय चित्र असेल याचा अंदाज काढूया. दहा वर्षांनी फीमध्ये ५ टक्के जरी वाढ झाल्याचे पकडले तरी दोन्ही मुलांसाठी मिळून त्यांना अंदाजे १५-१७ लाख रुपयांची जमा ठेवावी लागेल.
गुंतवणुकीला लवकर सुरुवात करा- दीर्घकालीन गुंतवणुकीची मात्रा अधिक गुणकारी ठरते, म्हणूनच आपला दीर्घकालीन गुंतवणुकीवर भर असला पाहिजे. मुद्दलावरील व्याज अधिक व्याजावरील व्याज या सुविधेमुळे दीर्घकाळासाठी गुंतवून ठेवलेला पैसा अधिक परतावा देतो. म्हणूनच आकृती व विनयने दर महिन्याला काही रक्कम फक्त मुलांच्या शिक्षणासाठी म्हणून वेगळी काढून ठेवली पाहिजे. जर विनयच्या पगारातून घरगुती खर्च व शाळेची फी वगैरे भरली जात असेल तर आकृतीने कुटुंबाच्या दीर्घकालीन गुंतवणुकीसाठी हातभार लावला पाहिजे. अशी आखणी केली तर दोघेही मुलांच्या भवितव्यासाठी बचत तसेच गुंतवणुकीचे ध्येय गाठू शकतात.
३. खर्चाचा अंदाज घ्या- सगळ्या इच्छा-आकाक्षांना मुरड घालून किंवा कुटुंबाचा खर्च आटोक्यात आणावा, असे अजिबात म्हणणे नाही. मात्र काही अनावश्यक खर्चाला कात्री लावून ही रक्कम आपण निश्चित गुंतवणुकीकडे वळवू शकतो. उदा- दर महिन्याला इक्विटी फंडमध्ये तुम्ही २५०० रुपये (एसआयपी) गुंतवले तर वर्षांअखेर अंदाजे दहा टक्क्य़ांनी परतावा मिळतो व त्यामुळे दहा वर्षांनी पाच लाख रुपयांची राशी जमा होते.
पोर्टफोलिओचा आढावा घ्या- मुलांच्या शिक्षणासाठीची गुंतवणूक नेहमीच दीर्घकालीन असते. म्हणूनच आपला पोर्टफोलियो व स्थिती वेळोवेळी तपासून बघणे गरजेचे आहे. दर तीन ते पाच वर्षांनी आपल्या पोर्टफोलियोचा आढावा घेतला पाहिजे. जर नियोजित गुंतवणुकीतून आपले नियोजित लक्ष्य गाठणे शक्य झाले नसेल तर गुंतवणूक वाढवली पाहिजे. गुंतवणुकीचा कालावधी जवळ आला असेल तर कमी कालावधीच्या मुदत ठेव योजनांमध्ये हा पैसा वळवून घेता येईल. यामुळे गुंतवणुकीचा समतोल राखता येईल. यामुळे गरजेच्या वेळी पैसे काढण्याची सुविधा उपलब्ध होईल.
शैक्षणिक कर्ज- अर्थातच तुमच्या मुलाच्या उच्चशिक्षणाचा खर्च भागवण्यासाठी मुलाच्या नावे शैक्षणिक कर्ज काढू शकता. शिक्षण पूर्ण झाल्यानंतर नोकरी मिळाल्यावर हे शैक्षणिक कर्ज फेडायचे असते. कुठल्याही कारणाने एखाद्या कुटुंबाला जर उच्चशिक्षणाचा खर्च परवडणारा नसेल तर शैक्षणिक कर्ज हा पर्याय त्या कुटुंबासाठी अगदी वरदान आहे. शैक्षणिक कर्जावरील व्याज ८० जी कलमाद्वारे आयकरातून सवलतीस पात्र आहे.
गुंतवणुकीचे पर्याय-
राष्ट्रीय बचत प्रमाणपत्र (नॅशनल सेव्हिंग सर्टिफिकेट )- आयकर कायद्याच्या ८० सी कलमाअंतर्गत, राष्ट्रीय बचत प्रमाणपत्र (एनएससी) योजनेतील एक लाख रुपयांच्या गुंतवणुकीवर व त्यावरील व्याजावर करसवलत मिळते. यातील गुंतवणुकीवर कोणतीही मर्यादा नाही. जर दहा हजार रुपयांची रक्कम एनएससीमध्ये गुंतवली असेल तर पाच वर्षांनी त्या रकमेचे १५,२३५ रुपये मिळतात.(एनएससी-५ वर ८.६ टक्के व्याज मिळते) किंवा दहा वर्षांनी २३,८८७ रुपये मिळतात.(एनएससी ९ वर्षे साठी ८.९ टक्के व्याज मिळते). थोडक्यात दहा वर्षांत यातील गुंतवणुकीची रक्कम जवळपास दुप्पट होते. मात्र गेल्या काही वर्षांपासून राष्ट्रीय बचत प्रमाणपत्रावरील व्याजदर कमी झाले आहेत. तसेच राष्ट्रीय बचत प्रमाणपत्रातील गुंतवणुकीच्या रकमेवर कर्जही घेता येते, मात्र व्याजाची रक्कम व कर्जासाठी त्याचा काहीही संबंध नसतो. जर राष्ट्रीय बचत प्रमाणपत्रधारकाचे दुर्दैवाने निधन झाले तर नॉमिनीला सगळी रक्कम मिळते. ही रक्कम नॉमिनीच्या नावे हस्तांतरित करता येते. मात्र करदात्याच्या टॅक्स स्लॅबनुसार त्यावर कर आकारला जातो.
म्युच्युअल फंड- मुलाच्या भविष्यासाठी दीर्घकालीन गुंतवणुकीचे ध्येय असल्याने इक्विटी फंड व म्युच्युअल फंड्समधील गुंतवणुकीचा पर्याय आहेच. अंदाजे १०-१५ वर्षांच्या कालावधीसाठी मिडकॅप म्युच्युअल फंड्समध्ये गुंतवणूक करणे हितावह ठरेल. मात्र बॅलन्स्ड म्युच्युअल फंड किंवा डायव्हर्सिफाइड इक्विटीमधील गुंतवणुकीच्या तुलनेत मिडकॅप फंड्समधील गुंतवणुकीत अधिक जोखीम असल्याने परतावा अधिक असतो. म्हणूनच जोखीम घेण्याच्या प्राधान्यावरून म्युच्युअल फंड निवडता येतील. अगदी साधारण एक हजार रुपयांची एसआयपी सुरू करून या गुंतवणुकीला सुरुवात करता येईल.
आवर्ती ठेव योजना (आरडी)- म्युच्युअल फंड्सव्यतिरिक्त आवर्ती ठेव योजनांमधून आपण गुंतवणुकीला प्राधान्य देऊ शकतो. सध्या पोस्टाच्या आरडी योजनांवरील व्याजदर ८.४ टक्क्य़ांच्या आसपास आहे. दर महिन्याला या ठेव योजनेत एक हजार रुपये जरी टाकले तरी पाच वर्षांनी ७४,६५१ रुपये देऊ शकते.
(लेखिका वित्त नियोजिका असून ही लेखिकेची वैयक्तिक  मतेआहेत.)