‘नाद’मयी Print

राधिका कुंटे , शुक्रवार , २८ सप्टेंबर २०१२

एके काळी ढोल वाजवणं मुलींना काय जमणार, असा सवाल केला जाई. आता हा सोशल स्टिग्मा गेलाय. मुलींची आणि समाजाची मानसिकता बदलल्येय. तासन्तास चालणाऱ्या मिरवणुकीत वाजवायची ऊर्जा मुलींकडे असतेच. प्रश्न केवळ वृत्तीचा असतो. काही पथकांतील प्रातिनिधिक सदस्यांची ही मनोगतं..


सुवर्णा गोखले
प्रकल्प अधिकारी, ज्ञान प्रबोधिनी युवती विभाग,
ज्ञान प्रबोधिनी पथक
alt
मुलींना ढोल वाजवणं कसं जमणार, असा प्रश्न उद्भवण्याचा तो पंचवीसेक वर्षांपूर्वीचा काळ होता. तेव्हा मुलींच्या वादनाला प्रतिष्ठा नव्हती. उलट अडचणीच जास्त होत्या. त्यावर मात करत मुलींनाही स्टॅमिना असतो. त्या रस्त्यावर शिस्तबद्धतेनं एकत्र येऊन वाजवणं-नृत्य करणं करू शकतात, हे आम्ही मुलींचा गट करून सिद्ध केलं. पथकामध्ये मुली सामिल होण्याचं प्रमाण वाढलं तसा सामाजिक आयुष्यातला मुलींचा सहभाग केवळ सपोर्टपुरता मर्यादित न राहता मुख्य राहिला. आम्ही स्वयंपूर्ण आहोत, असा आत्मविश्वास वाटू लागला. एक जोशपूर्ण अभिव्यक्ती झाली. आमचा पहिला वाद्यवृंद अवघ्या २० जणींचा होता. पुढं सोलापूर, निगडीसह अनेक ठिकाणी अशी पथकं चालू झाल्येत. पथकाच्या वर्तुळाची कक्षा विस्तारत्येय. यंदा पहिल्या पथकात असणाऱ्या- आता चाळिशीला पोहचलेल्या स्त्रियांचं पथक उभं राहात असून त्यांचा सराव चाललाय.  

रश्मी मयेकर
सुगम संगीतविशारद व संगीत शिक्षिका, शिवदुर्ग प्रतिष्ठान पथक.
alt
आमचं पथक यंदाच स्थापन झालंय. मला म्युझिकची आवड आहे. ढोल वाजवण्याचं ठरल्यावर आधी खूप टेन्शन आलं होतं. आधी ढोल फक्त बघितला. मग २-३ तास हातात घेऊन त्याचा फिल घेतला. नेटवर ढोलपथकांचा सराव बिघतला असला तरी सुरु वातीला ढोल घेतल्यावर पोश्चर नीट नसल्यानं खांदा भरून आला होता. बॅलन्स जमला नाही. आता सरावानं त्याचं टेक्निक समजलंय, त्यामुळं त्रास होत नाही. वाजवताना आवर्तनं-ठोक्यांच्या बाबतीत खूप सजग राहावं लागतं. सगळेजण को-ऑपरेटिव्ह असून टीमवर्कचा अनुभव गाठीशी जमा होतोय. आम्हाला कल्याणमधल्या सुभेदार वाडय़ाच्या गणपतीसमोर वाजवायचं निमंत्रण मिळालंय. माझ्याच शाळेत वाजवायचंय म्हटल्यावर दुप्पट हुरूप आल्यानं आता ‘जमके वाजवायचंच’ असं ठरवलंय. एक्साइटमेंट खूप असल्यानं ती शब्दांत व्यक्त करणं कठीण होतंय..

सारिका वीरकर
करिअर कोर्सेस हॉबी सेक्शन इनचार्ज, रेणुका स्वरूप मेमोरिअल गर्ल्स हायस्कूल, रेणुका स्वरूप पथक
alt
गेली २ वर्षं मी पथकात आहे. २००७ला स्थापन झालेल्या आमच्या रेणुका स्वरूप पथकात ढोल पथक, झांज पथक, मर्दानी खेळ, ढोल-ताशा पथकांचा समावेश आहे. महिला सक्षमीकरण करणं हा स्थापनेमागचा उद्देश आहे. या कल्पनेला छान प्रतिसाद मिळाला असून पालकांचा खूपच सपोर्ट मिळतोय. ढोल उचलण्यापासूनची सगळी कामं आणि जबाबदाऱ्या मुली व्यवस्थित पार पाडत आहेत. हे एक सुंदर रिझोल्यूशन आहे. मन:पूर्वक वाजवण्याचा आनंद घेता येतो. मला आठवतंय की, पहिल्यांदा वाजवलं होतं तेव्हा एका काकूंनी पाठीवर हात थोपटून छान वाजवत्येस, असं  कौतुक केलं होतं. पथकाच्या बाजूला शाळेतल्या शिक्षिका स्वयंसेवक म्हणून साखळी करून असतात. त्यांच्या कौतुकभरल्या आश्वासक नजरा आम्हां सगळ्यांना प्रोत्साहन देतातच. उपजतच कलेची आवड. वाजवण्याची आवड एक पॅशन आहे. त्या नादात पाठदुखीची वेदना मी विसरून जाते. वेदनेवर व्हिलपॉवर मात करते नि गणरायाचरणी माझी सेवा रु जू होते..

त्रिवेणी धोपेश्वरकर
भारतीय संस्कृती दशर्न ट्रस्ट, समर्थ प्रतिष्ठान पथक
alt
आमचं पथक १३ र्वष मिरवणुकीत सहभागी होतंय. मी गेली २ र्वष वाजवायला जात्येय. दीड महिनाभर चालणाऱ्या कसून सरावात ढोल-ताशे, इतर वाद्यं आणि तलवारबाजी वगैरेंचा समावेश असतो. पथकात ताशा वाजवणाऱ्यांत सीनिअर केजीतल्या बच्चूंपासून ते चाळिशीपर्यंतच्या स्त्रियांपर्यंतचा समावेश आहे. अंध विद्यार्थ्यांनाही शिकवलं जातं. कृत्रिम वाद्यांच्या ठणठणाटापेक्षा पारंपरिक वाद्यांनी होणारी वातावरणनिर्मिती हवीशी वाटते. शाळेत असतानाही मी वाजवायचे आणि आता हे पथक जॉइन केलंय. मिरवणुकीत तासन्तास वाजवताना जणू अंगात संचारतंच.. मला आठवतंय, पहिल्या वर्षी चार मिरवणुका केल्या होत्या. ताशा वाजवणाऱ्यांत मी एकटीच मुलगी होते. वाजव वाजव वाजवत होते. शेवटी २ वाजता वाजवणं अशक्य झालं. मग ताशा ठेवला नि झांजा घेतल्या. चालणं थांबवलं नाही.. पायाचे तुकडे पडायची वेळ आली होती..